ثَّنَاءِ وَالْمَجْدِ، أَحَقُّ مَا قَالَ الْعَبْدُ، وَكُلُّنَا لَكَ عَبْدٌ اللَّهُمَّ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ، وَلاَ مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلاَ يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ». بعد از بلندشدن از رکوع و بعد از گفتن: «رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ» بگويد. (رواه مسلم).
7- بيش از يکبار گفتن تسبيحات رکوع و سجود.
8- بيش از يکبار گفتن «رَبِّ اغْفِرْ لِيْ» ميان دو سجده.
9- گفتن دعا: «اللَّهُمَّ إِنِّيْ أَعُوْذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ، وَمِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيْحِ الدَّجَّالِ». در تشهد آخر.
و مستحب است که نمازگزار در حالت سجده، فقط به تسبيح اکتفاء نکند بلکه هر چه مي‌خواهد در سجده دعا کند بدليل حديث: «نزديکترين حالتي که بنده به پروردگارش است وقتي است که در حال سجده مي‌باشد، بنابراين در سجده بسيار دعا کنيد». (رواه مسلم).
دعاهاي ديگري نيز هست که شما مي‌توانيد به کتاب پناهگاه مسلمان (حصن المسلم) رجوع کنيد.
همه اين سنتها که گذشت در هر رکعتي تکرار کن، بجز دعاي استفتاح و دعاي که بعد از تشهد است.
پس بنابراين مجموع اين سنتهاي قولي در نماز فرض در 17 رکعت، 136 سنت است، اگر که بگوئيم 8 سنت است که در هر رکعت تکرار مي‌شود، و مجموع سنتها در نماز سنت که 25 رکعت است و در شبانه‌روز خوانده مي‌شود، 175 سنت مي‌باشد، و گاهي تعداد اين سنتها با نماز قيام شب و نماز ضحي، اضافه مي‌گردد.
اما سنتهاي قولي که بجز يک بار در نماز تکرار نمي‌شود عبارتند از:
1-	دعاي استفتاح
2-	دعاي بعد از تشهد
بنابراين مجموع آنها در نماز فرض 10 سنت است، اما در نمازهاي نوافل (سنت) که در شبانه‌روز خوانده مي‌شود، 24 سنت مي‌شود، و گاهي بر تعداد آنها در نمازهاي قيام شب، و نمازهاي ضحي يا تحية المسجد اضافه مي‌گردد.1-	بلندکردن دستها همراه با تکبيرة الإحرام.
2-	بلندکردن دستها هنگام رکوع.
3-	بلندکردن دستها هنگام راست‌شدن از رکوع.
4-	و هنگام برخاستن از تشهد براي رکعت سوم.
5-	بهم چسپاندن انگشت هنگام بلندکردن دست.
6-	انگشتان بحالت کشيده، و کف دست بسمت قبله باشد.
7-	دستان را تا برابر دو شانه يا نرمه گوش بلند کردن.
8-	گذاشتن دست راست بر دست چپ يا با دست راست مچ دست چپ را بگيرد.
9-	نگاه کردن به جايگاه سجده.
10-	فاصله دادن ميان دو پاهايش هنگام ايستادن.
11-	شمرده شمرده قرآن خواندن و در آن تدبرکردن.
12-	گرفتن زانوها در حالت رکوع، با دو دستان بطوري که انگشتان باز باشد.
13-	کمر خودش را در حالت رکوع کشيده و برابر قرار دهد.
14-	نمازگزار بايد در حال رکوع سر خود را مساوي با کمرش قرار دهد نه بالا بگيرد و نه پائين بگيرد.
15-	بازوهايش دور از پهلويش قرار دهد.1-	دور قراردادن بازوها از پهلويش.
2-	نچسباندن شکم به رانش.
3-	و دور نگه‌داشتن رانش از ساقش.
4-	فاصله قراردادن بين دو زانوها در سجود.
5-	راست قراردادن قدمش در سجده.
6-	قراردادن کف انگشتان پا به زمين.
7-	بهم چسباندن قدمش در سجده.
8-	گذاشتن دستان برابر شانه يا دو گوش.
9-	بازگذاشتن دستها.
10-	چسباندن انگشتها به همديگر.
11-	وقراردادن آنها بطرف قبله.نشستن ميان دو سجده، دو کيفيت دارد:
1-	اقعاء ناميده مي‌شود، و آن عبارت است از اينکه دو پاهايش راست نگه دارد و بر پاشنه آن بنشيند.
2-	افتراش، يعني پاي راست خودش را مستقيم ايستاده نگه دارد و پاي چپ را بخواباند، و در تشهد اول چنين است که بر پاي چپ بنشيند و پاي راستش را ايستاده نگه دارد.
حضرت رسول الله -صلى الله عليه وسلم- جلسه ميان دو سجده را آنقدر طولاني مي‌نمودند تا جايي که شخص مي‌گفت: شايد فراموش کرده است.عبارت است از جلسه کوتاهي که در آن ذکري نيست، محل آن بعد از سجده دوم، هنگام بلندشدن از رکعت اولي و رکعت سومي مي‌باشد.بيش از 1000 سنت در شبانه‌روز

نويسنده:
خالد الحسينان

مترجم:
دکتر حسين تاجي گله‌داريتشهد دوم: سه کيفيت دارد:
‌أ-	پاي راست را ايستاده قرار دهد، و پاي چپش را زير ساق پاي راستش قرار دهد، و نشيمنگاه خود را بر زمين بگذارد.
‌ب-	مانند کيفيت اولي است بجز اينکه پاي راست را بلند نمي‌کند بلکه در همان سمت پاي چپ قرار مي‌دهد.
‌ج-	پاي راست را ايستاده نگه مي‌دارد، و پاي چپ را ميان ساق و ران پاي راست قرار مي‌دهد.
1-	گذاشتن دستان بر ران، (دست راست را بر ران راست، و دست چپ را بر ران چپ، در حالي که انگشتان کشيده و به هم چسبيده باشد).
2-	اشاره نمودن با انگشت شهادت از اول تا آخر تشهد (انگشت ابهامش را بر انگشت وسطي بصورت حلقه بگذارد، و به سوي آن بنگرد).
3-	چرخاندن چهره بسمت راست و چپ هنگام سلام.
سنتهاي عملي که در هر رکعت تکرار مي‌گردد (25) سنت است، پس مجموع آنها در نمازها فرض 425 سنت و در نمازهاي سنت 625 سنت که در شبانه‌روز تکرار مي‌شود. و گاهي اوقات برحسب افزودن تعداد رکعات نمازهاي سنت مثل، سنت ضحي و قيام شب بر تعداد سنتها نيز افزوده مي‌گردد.
برخي سنتهاي عملي وجود دارد که يک يا دو بار بيشتر تکرار نمي‌شود:
1-	بلندکردن دستها همراه تکبيرة الاحرام.
2-	بلندکردن دستها هنگام برخاستن براي رکعت سوم، در نمازهايي که دو تشهد دارد.
3-	اشاره کردن با انگشت شهادت.
4-	صورت را به سمت راست و چپ برگرداندند هنگام سلام نماز.
5-	جلسه استراحت، در نمازهاي چهار رکعتي 2 بار تکرار مي‌گردد، و در بقيه نمازها خواه فرض يا سنت باشد يکبار تکرار مي‌شود.
6-	تورک نشستن: (و آن عبارت است از: راست و ايستاده نگه داشتن پاي راست، و قراردادن پاي چپ را زير ساق پاي راست و نشيمنگاه را بر زمين گذاشتن) اين عمل در تشهد دوم انجام مي‌شود.
پس آنچه ذکر شد سنتهايي بود که يک بار تکرار مي‌شود بجز اشاره با انگشت شهادت در تشهد که در هر نماز فرضي بجز نماز صبح، دو بار تکرار مي‌شود، و همچنين جلسه استراحت در نمازهاي چهار رکعتي تکرار مي‌گردد، بنابراين مجموع سنتها 34 سنت مي‌باشد.
پس اي برادر گرامي، بکوش نمازت را با اين سنتهاي قولي و فعلي آراسته گرداني، تا اينکه اجر و پاداشت بسيار، و مقام و منزلت نزد پروردگار بالا رود.
نکته 
امام ابن القيم مي‌فرمايد: بنده در دو جايگاه در مقابل پروردگارش مي‌ايستد، يکي در نمازش و ديگري هنگام ملاقات با پروردگارش در روز قيامت، پس کسي که حق ايستادن اولي درست اداء نمايد، قرار گرفتن در جايگاه دوم برايش آسان مي‌گردد، و کسي که به جايگاه اولي توجهي نکرد و حقش را ادا ننمود جايگاه دومي برايش سخت و دشوار خواهد بود.1-	سه بار استغفار کردن، و گفتن: «اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلاَمُ وَمِنْكَ السَّلاَمُ، تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ». (رواه مسلم).
2-	«لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيْكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ، اللَّهُمَّ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ، وَلاَ مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلاَ يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ». (رواه البخاري ومسلم).
3-	«لاَ إِلَ