  آری‌،  اگر چه  بر  روی  رود  جاری  هم  باشی‌]‌‌.  احمد  و  ابن  ماجه  با  سند  ضعیفی  آنرا  روایت‌ کرده‌اند.  با  استعمال  آب  برای  يک فایده‌ي غیرمشروع  نیز  اسراف  تحقق  می‌پذیرد،  مانند  اینکه  بیش  از  سه  بار  اندامها  را  بشوئيد،  در  حدیث  عمرو  بن  شعیب‌ که  از  پدرش  و  از  جدش  روایت  کرده‌،  آمده است ‌که‌:  “‌یکنفر اعرابی  پیش  پیامبر صلي الله عليه و سلم   آمد  و  از کیفیت  وضو  سوال‌ کرد،  پیامبر  آنرا،سه  بار  سه  بار،  به  وی  نشان  داد  وگفت:  “‌‌اینست  وضوی‌‌ کامل‌“‌‌، ‌کسی ‌که  بر  آن بیفزاید،  بدی‌ کرده  و  تجاوز  و  ستم  نموده  است‌“‌‌.  احمد  و  نسائی  و  ابن  ماجه  و  ابن  خزیمه  با  “‌‌اسناد”‌‌های  “‌‌صحیح‌“‌  آنرا  روایت‌ کرده‌اند.

از  عبدالله  بن  مقفل رضي الله عنه روایت  شده ‌که‌:  از  پیامبر صلي الله عليه و سلم‌،  شنیدم‌ که  می‌فرمود:  : (إنه سيكون في هذه الامة قوم يعتدون في الطهور والدعاء) [درمیان  امت  من‌ گروهی  خواهند  آمد  که  در  طهارت  و  دعا  اسراف  می‌کنند]‌‌.  احمد  و  ابوداود  و  ابن  ماجه  آنرا  روایت کرده‌اند.  بخاری ‌گفته  است‌:  “‌‌اهل  علم  مکروه  می‌دانستند که  آب  وضو  از  اندازه  آب وضوی  پیامبر صلي الله عليه و سلم،  تجاوز  نماید”‌‌.  

15-‌خواندن  دعاها  در  اثنای  وضو:  
درباره‌ي دعاهای  وضو،  بجز  حدیث  ابوموسی  اشعری  چیزی  از  پیامبر صلي الله عليه و سلم   ثابت  نشده  است‌.  ابوموسی‌ رضي الله عنه گفته  است‌:  “‌‌به  خدمت  رسول  الله صلي الله عليه و سلم ،  آمدم  و  برایش  آب  وضو  آوردم ‌که  وضو گرفت  و  از  ایشان  شنیدم ‌که  چنین  دعا  می‌خواند:  (اللهم اغفر لي ذنبي، ووسع لي في داري، وبارك لي في رزقي) فقلت: يا نبي الله سمعتك تدعو بكذا وكذا قال: (وهل تركن من شئ؟)  [خداوندا  گناهم  را  بیامرز،  و  ماوایم  را  گشایش  ده‌،  و  روزیم  را  فراوان ‌‌گردان‌، ‌گفتم‌:  ای  پیامبر  خدا،  شنیدم‌ که  در  دعای  خود  چنین  و  چنان  مي‌گفتی‌؟  فرمود:  آیا  چیزی  را  جا  گذاشته‌ام‌؟‌]‌‌.  نسائی  و  ابن  السنی  با  اسناد صحیح  آنرا  روايت ‌کرده‌اند.  لكن  نسائی  آنرا  از  جمله  دعاهائی‌که  بعد  از  فراغت  از  وضو گفته  می‌شود،  ذکر کرده  است‌.  و  ابن  السنی  آنرا  تحت  عنوان  “‌‌آنچه ‌که  در  خلا‌ل وضو گفته  می‌شود”‌  ذ‌کر  نموده  است‌،  نووی  گفته  است  که  هر  دو  محتملند. 

16-‌دعای بعد از  وضو:
عمر رضي الله عنه  گفته  است‌:  پیامبر صلي الله عليه و سلم‌،  فرموده‌اند: (ما منكم من أحد يتوضأ فيسبغ الوضوء ثم يقول: أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له وأشهد أن محمدا عبده ورسوله إلا فتحت له أبواب الجنة الثمانية يدخل من أيها شاء) [‌هرکس  از  شما  وضوی‌ کامل  بگیرد،  سپس  بگوید:‌ گواهی  می‌دهم‌ که  هیچ  معبود  بحقی  نیست  بجز الله ‌که  یکتا  و  بی‌شریک  است‌،  و گواهی  می‌دهم  که  محمد  بنده  و  فرستاده  و  پیام‌آور  خداست‌،  خداوند  درهای  هشتگانه  بهشت  را  به  رویش  می‌گشاید،  از  هرکدام  بخواهد  داخل  مي‌شود]‌‌.  مسلم  آنرا  روایت  کـرده  است‌.  و  از  ابـوسعید  خـدری  روایت  شده‌ که  پیامبر صلي الله عليه و سلم،  فرموده  است‌:  (من توضأ فقال: سبحانك اللهم وبحمدك، أشهد أن لا إله إلا أنت، أستغفرك وأتوب إليك كتب في رق ثم جعل في طابع فلم يكسر إلى يوم القيامة) [‌کسی‌که  وضو  بگیرد  ودعای  فوق  را  بخواند،  آنرا  درپوستی  می‌نویسند  سپس  آنرا  مهر  می‌کنند  تا  روز  قیامت  آنرا  باز  نمی‌کنند]‌.  طبرانی  آنرا  درکتاب  “‌‌الاوسط‌‌“  روایت  کرده  است‌،  متن  حدیث  از  طـبرانی  است‌.  و  راویان  آن  شرایط  راویان  ‌“‌صحیح‌‌“  را  دارند.  و  نسائی  آنرا  روایت‌ کرده  و  در  آخرش  گفته  است‌:  (ختم عليها بخاتم فوضعت تحت العرش فلم تكسر إلى يوم القيامة)   [‌برآن  مهر  زده  می‌شود  و آنرا  در  زیر  عرش  می‌گذارند  و  تا  روز  قیامت  آنرا  نگه  می‌دارند]‌.  نسائی  “‌وقف‌“  آنرا  تصویب ‌کرده  است‌.  و  اما  دعاي: : (أللهم اجعلني من التوابين، واجعلني من المتطهرين) [‌خداوندا  مرا  از  زمره  توبه‌کنندگان  و  پاکان  بی‌آلایش  قرار  ده‌]. در  روایت  ترمذی  آمده  و گفته  است که  در  حدیث  و  اسنادش  “‌‌اضطراب‌‌“  وجود  دارد.  و  چندان  “‌صحیح‌“  بنظر  نمـی‌رسد.  

17-دو ركعت  نماز بعد  از وضو‌:
زیرا  از  ابوهریره رضي الله عنه روایت  شده  است  که  پیامبر صلي الله عليه و سلم   به  بلال  فرمود: : (يا بلال حدثني بأرجى عمل عملته في الاسلام إني سمعت دف نعليك  بين يدي في الجنة. قال: ما عملت عملا أرجى عندي من اني لم أتطهر طهورا في ساعة من ليل أو نهار إلا صليت بذلك الطهور ما كتب لي أن أصلي).
  [ای  بلال‌،  امیدوارکننده‌ترین  عملت  را  در  اسلام  برایم  بگو!  زیرا  صدای  نعلین  ترا  در  بهشت  پیش  از  خود  شنیدم‌. گفت‌:  امیدوارکننده‌ترین  عمل  به  نزد  من  آن  بوده  که  در  هر  ساعت  از  شبانه‌روز که  وضو گرفته  باشم‌،  با  آن  وضو،  هر  چقدر  برایم  مقدور  شده  باشد،  نماز  خوانده‌ام‌]‌‌.  این  حدیث  متفق  علیه  است‌.  از عبة  بن  عامر رضي الله عنه  روایت  شده ‌که‌:  پیامبر صلي الله عليه و سلم   فرمود:  (ما أحد يتوضأ فيحسن الوضوء ويصلي ركعتين يقبل بقلبه ووجهه عليهما إلا وجبت له الجنة)  [‌هرکس  بنحو  احسن  وضو  بگیرد  و  دو رکعت  نماز بگذارد، ‌که  با  تمام  وجود  و قلب  خود  متوجه  آن  باشد،  بهشت  برای  او  واجب  می‌گردد]‌‌.  مسلم  و  ابوداود  و  ابن  ماجه  و  ابن  خزیمه  در کتاب  صحیحش  آنرا  روایت‌ کرده‌اند.  و  از  خمران  مولای  عثمان  بن  عفان  روایت  شده ‌که‌:  او  عثمان‌ رضي الله عنه  را  دیده  است ‌که  آب  وضو  خواست  و  سه  بار  دست  راست خود  را  شست‌...[4]،  و گفت‌:  پیامبر صلي الله عليه و سلم   را  دیدم  که  چنین  وضو  می‌گرفت‌،  و  فرمود:  ‌من   توضأ  وضوئي هذا، ثم صلى ركعتين لا يحدث فيهما نفسه غفر له ما تقدم من ذنبه)   [هرکس  بمانند  من  وضو  بگیرد،  سپس  دو  رکعت  نماز  بخواند  و  در  آنها  از  وسوسه‌ي  نفس  فارغ  باشد،‌‌ گناهان‌ گذشته‌ي او  آمرزیده  می‌شود]‌‌.  مسلم  و  بخاری  و  دیگران  آنرا روایت  کرده‌اند.  

از  ذکر  سنتهای  دیگر  وضو  از  قبیل‌:  پاک  کردن‌ کنج  چشمان‌،  تمیز کردن  چین  و  چروک  صورت‌،  حرکت  دادن  انگشتری  و  مسح  کردن ‌گردن‌،  خودداری  کردیم‌،  زیرا  احادیثی‌ که  در  این  باره  روایت  شده  است  بدرجه‌ي “‌‌صحیح‌“‌  نرسیده‌اند.  اگرچه  برای  تکمیل  نظافت  بدان‌ها  عمل  می‌کنند 
--------------------------------------------------------------------------------
[1] استنثار:  دست  بر  بینی  نهادن  و  به  تندی  آب  استنشاق  را  بیرون  ریختن‌.  
[2] مُدّ = دو رطل عراقي.
[3] مد= دو رطل عراقي، و يكچهارم رطل حجاز. مد= 18 ليتر فرنگي تقريبا. صاع= 4 مد. (المنجد و لاروس). صاع: پيمانه‌اي است معادل چهار مد  و مساوي هشت رطل، و برابر چهار من. "معين" (مترجم)
[4] مترجم محترم اين قسمت را كامل ترجمه نكرده است و متن عربي