لِهِمْ ) همانا کساني که پيش از ايشان بوده اند عليه پيامبران توطئه کرده و انواع نيرنگ ها را براي رد کردن آنچه آورده بودند به کار گرفتند و از نيرنگ هايشان قصرهاي بلندي ساختند. (فَأَتَى اللّهُ بُنْيَانَهُم مِّنَ الْقَوَاعِدِ(  ولي فرمان خداوند به سراغ بنياد آنان رفته و آن را از اساس ويران کرد. (فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِن فَوْقِهِمْ ) و سقف از بالاي سرشان بر آنان فرو افتاد و آنچه که آنها ساخته بودند براي آنان تبديل به عذابي شد. (وَأَتَاهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لاَ يَشْعُرُونَ ) و عذاب از جايي که نمي دانستند به آنان رسيد. زيرا گمان مي بردند که بنيادشان به آنها فايده خواهد داد و آنان را از عذاب مصون مي دارد، اما آنچه ساخته بودند  واصل و اساسش محکم بنا نهاده بودند. مايۀ عذابشان شد. و اين بهترين مثال است براي باطل شدن نيرنگ دشمن خدا، زيرا آنها آنچه را پيامبران آورده بودند تکذيب کردند و براي خود اصول و قواعدي از باطل پآيه ريزي نموده و به آن مراجعه مي کردند، و بدين وسيله آنچه را پيامبران آورده بودند رد مي نمودند. و نيز براي زيان رساندن به پيامبرانانشان توطئه ها کردند اما توطئه و نيرنگشان عذابي براي آنها شد و تدبير و نقشۀ آنها مايۀ هلاکت و نابوديشان گشت، چون مکر آنها بد بود، (و لا يحيق المکر السي الا باهله) و مکر و نيرنگ بد جز به صاحبش بر نمي گردد. اين در دنياست، و عذاب آخرت از اين خوار کننده تر مي باشد. بنابراين فرمود: (ثُمَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُخْزِيهِمْ) سپس روز قيامت در ملاء عام آنان را رسوا مي کند و دروغ پردازي وافتراهايشان را بر ملا مي سازيد. (وَيَقُولُ(  و به آنها مي فرمايد: (أَيْنَ شُرَكَآئِيَ الَّذِينَ كُنتُمْ تُشَاقُّونَ فِيهِمْ(  کجا هستيد شريکان من که شما به خاطر آن با خداوند و حزب و گروه و جنگيده و دشمني مي کرديد، و ادعا مي کرديد شريکان خدا هستيد؟ خداوند اين سوال را از آنها مي پرسد ، اما جز اعتراف به گمراهي و  عناد خود پاسخي ندارند، پس مي گويند: (ضلوا عنا و شهدوا علي انفسهم انهم کانوا کفرين) (خدايان دروغين) از پيش ما گم شدند، و بر خود گواهي مي دهند که آنان کافر بوده اند. (قَالَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْعِلْمَ(  علماي رباني مي گويند: (إِنَّ الْخِزْيَ الْيَوْمَ وَالْسُّوءَ عَلَى الْكَافِرِينَ ) همانا خواري و رسوايي، عذاب و بدي روز قيامت نصيب کا فران است. اين اشاره به فضيلت اهل علم است، زيرا آنها در اين دنيا و در روز قيامت سخن حق را بر زبان مي آورند و سخن آنها نزد خدا و خلق خدا داراي اعتبار و ارزش است. 
سپس خداوند آنچه را که در حالت مرگ و در روز قيامت با آنها انجام مي شود بيان نمود و فرمود: (الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظَالِمِي أَنفُسِهِمْ ) آنان در حالي که به خود ستم کرده اند ستم و گمراهي شان زياد است، فرشتگان جانشان را مي ستانند و ستمگران در اين حالت با انواع عذاب و رسوايي و اهانت مواجه مي شوند (فَأَلْقَوُاْ السَّلَمَ ) پس تسليم مي شوند و آنچه را که به جاي خدا پرستش مي کرند انکار نموده و مي گويند (مَا كُنَّا نَعْمَلُ مِن سُوءٍ) ما کار بدي نکرده ايم، پس به آنان گفته مي شود (بَلَى) آري شما کار بد مي کرديد (إِنَّ اللّهَ عَلِيمٌ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ) و خداوند به آنچه مي کرديد داناست. پس انکارتان به شما سود ي نيم رساند . آنان در روز قيامت آنچه را که در دنيا بر آن بودند انکار مي نمايند، چون گمان مي برند اين کار به آنها سود مي بخشد، اما آنگاه اعضاي بدنشان عليه آنها شهادت داده و آنچه را که مي کرده اند آشکار مي سازد و به گناه خود اقرار و اعتراف مي نمايند. بنابراين تا وقتي که به گناهانشان اعتراف نکنند وارد جهنم نمي شوند. 
پس وقتي که وارد درهاي جهنم شدند هر کس از دري که شايستۀ حالات و عمل اوست وارد مي شود (فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ) و چه بد است جايگاه متکبران و آن آتش جهنم است! جهنمي که جايگاه حسرت و ندامت و منزل بدبختي و درد، و محل غم و ناراحتي و خشم خداوند است. عذاب جهنم بر آنان تخفيف نمي يابد و حتي يک روز از عذاب دردناک جهنم در استراحت نخواهند بود. پروردگار مهربان از آنها روي گردانده و عذاب بزرگ را به آنان مي چشاند.وَقِيلَ لِلَّذِينَ اتَّقَوْاْ مَاذَا أَنزَلَ رَبُّكُمْ قَالُواْ خَيْرًا لِّلَّذِينَ أَحْسَنُواْ فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ وَلَدَارُ الآخِرَةِ خَيْرٌ وَلَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِينَ و به پرهيزگاران گفته مي شود: «پروردگارتان چه چيزي را نازل کرده است»؟ مي گويند: «خير و خوبي را» براي نيکوکاران در همين دنيا نيکي است و سراي آخرت بهتر خواهد بود. و چه خوب است سراي پرهيزگاران!
جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ لَهُمْ فِيهَا مَا يَشَآؤُونَ كَذَلِكَ يَجْزِي اللّهُ الْمُتَّقِينَ باغهاي بهشت که به آن وارد مي شوند جويبارها در زير درختان آن روان است، در آنجا هر چه بخواهند دارند. خداوند اين چنين به پرهيزگاران پاداش مي دهد. 
الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلآئِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُواْ الْجَنَّةَ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ آنان که فرشتگان در حالي جانشان را مي گيرند که پاک اند. مي گويند: «سلام بر شما باد به خاطر کارهايي که مي کرديد به بهشت وارد شويد».
وقتي خداوند سخن کساني را ذکر کرد که آنچه را او نازل نموده بود تکذيب کردند، به بيان سخن پرهيزگاران پرداخت که اعتراف مي کنند آنچه خداوند نازل نموده است نعمت و خير بزرگي است و خداوند با دادن آن به بندگان، بر آنها منت نهاده است. پس پرهيزگاران اين نعمت را پذيرفتند و تسليم فرمان پروردگار شدند و شکر خدا را به خاطر آن به جاي آوردند، و آن را شناختند و به آن عمل نمودند، (لِّلَّذِينَ أَحْسَنُواْ) براي کساني که عبادت خدا را به خوبي  و نيکي انجام داده و با بندگان خدا نيکي کرده اند، (فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ ) روزي زياد و زندگي خوب و آرامش و امنيت و شادي اين دنيا پاداش آنها خواهد بود. (وَلَدَارُ الآخِرَةِ خَيْرٌ)و جهان آخرت از همۀ لذت ها و نعمت هاي آن بهتر است، زيرا نعمت هاي اين جهان اندک و همراه با آفتها و مشکلات است. تمام مي شوند . به خلاف نعمت هاي آخرت که چنين نيستند. بنابراين فرود: (وَلَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِينَ) و چه خوب است سراي پرهيزگاران!
(جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ لَهُمْ فِيهَا مَا يَشَآؤُونَ ) و سراي پرهيزگاران باغهاي بهشت که به آن وارد مي شوند و جويبارها از زير درختان آن جاري است، و هر چه دلشان بخواهد و آرزو کنند به کاملترين صورت به آنان مي رسد. پس هر گاه نعمتي را بخواهند که باعث شادي ارواح و دلها شود، در برابر شان حاضر مي گردد. بنابراين خداوند به اهل بهشت هر آنچه را که بخواهند مي بخشد، حتي خداوند به آنها نعمت هايي مي دهد که به خاطرشان نيامده 