تَرِي و از ميان مردم کسي هست که خريدار سخنان بيهوده مي باشد، و او فردي محروم و خوار و ذليل است. و خريدار سخنان بيهوده يعني کسي که آن سخنان را انتخاب مي کند و به آن علاقه مند است، مانند خريداري که به کالايي علاقه مند است و در مقابل آن پول مي دهد. لَهوَ الحَدِيثِ سخناني که دل ها را غافل مي نمايد و آنها را از رسيدن به بزرگترين خواسته باز مي دارد. پس هر سخن حرام و بيهوده و پوچ و گفته هايي که آدمي را به سوي کفر و گناه تشويق مي کند و سخنان کساني که حق را نمي پذيرند و به وسيلۀ باطل به مجادلۀ حق بر مي خيزند تا آن را درهم بشکنند. غيبت و سخن چيني و دروغ و ناسزا و موسيقي و چيزهايي که براي دين و دنيا فايده اي ندارد در اين داخل است. اين نوع از مردم به جاي سخنان مفيد و هدايتگر، سخنان ياوه و بيهوده را بر مي گزينند. لِيضِلَّ عَن سَبِيلِ اللهِ بِغَيرِ عِلمٍ تا جاهلانه و پس از آن که خودشان گمراه شدن مردم را نيز از راه خدا گمراه کنند، زيرا گمراه کردن ناشي از گمراه شدن است، و آنان با گمراه کردن مردم و آوردن آنها به سوي اين سخن، از سخن مفيد و کار سودمند و حق روشن و راه راست باز مي دارند. و تا وقتي که هدايت و حقيقتي را که آيات خدا در بر گيرنده ي آن است، مورد انتقاد قرار ندهند و آن را به باد تمسخر نگيرند و پيام رسان را نيز مورد تمسخر قرار ندهند نمي توانند اين کار را انجام دهند.
پس وقتي که باطل را ستايش مي کنند و مردم را به سوي آن تشويق مي نمايند و حق را مورد انتقاد قرار مي دهند و حق و اهل حق را به باد تمسخر مي گيرند جاهلان را گمراه مي سازند و با سخناني که به آنان القات مي نمايند آنها را فريب مي دهند، چون جاهلان، گمراهي را تشخيص نمي دهند و حقيقت را نمي دانند. أولَئِکَ لَهُم عَذَابٌ مُّهِينٌ آنان به کيفر گمراهي و مسخره کردن آيات خدا و تکذيب حق عذاب خوار کننده اي دارند. 
بنابراين فرمود : وَ إذَا تُتلَي عَلَيهِ ءَايتُنَا وَلَّي مُستَکبِراً و هنگامي که آيات ما بر او خوانده شود تا ايمان بياورد و تسليم آن گردد مستکبرانه روي بر مي گرداند و آن را نمي پذيرد و در دل او هيچ اثري بر جاي نمي گذارد بلکه به آن پشت مي کند، کَأن لَّم يسمَعهَا انگار آنها را نشنيده است، کَأنَّ فِي أُذُنَيهِ وَ قراً گويا در گوش هايش سنگيني است و گوش هايش کر هستند و صدا را نمي شنوند. پس چنين کسي راهي براي هدايتش وجود ندارد. فَبَشِّرهُ بِعَذابٍ ألِيمٍ و او را به عذاب دردناکي مژده بده؛ مژده اي که دل او را غمگين و چهره اش را زشت و سياه مي نمايد. او را به عذابي مژده بده که قلب و بدنش را به درد مي آورد و کسي اندازۀ آن عذاب را نمي داند. اين مژده براي بدکاران است! چه مژده ي نامبارکي مي باشد!
و اما مژدۀ نيکوکاران اين است که فرمود : إنَّ الَّذِينَ ءَامَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّلِحَتِ کساني که با ايمان آوردن، عبادت باطني را انجام مي دهند و با اسلام و عمل صالح عبادت ظاهري را ادا مي کنند، لَهُم جَنَّتُ النَّعِيم آنها را مژده باد به پاداش کارهايي که کرده اند بهشت پر نعمت از آن ايشان است.
خَلِدِينَ فَيهَا در باغ هاي پر نعمت بهشت که روح و جسم از نعمت هاي آن برخوردار مي گردد جاودانه خواهند ماند. وَعدَ اللهِ حَقّاً اين وعدۀ راستين خداست و امکان ندارد که خلاف آن عمل شود و تغيير و تبديلي در آن راه ندارد. وَ هُوَ العَزِيزُ الحَکِيمُ و او بسيار توانمند و بسيار با حکمت است. از جمله توانمندي و حکمت او اين است که عده اي را موفق گردانده و عده اي را به حال خويش واگذارده است. و اين ناشي از علم و حکمتي است که در خصوص آنان دارد، و اين علم و حکمت مقتضي آن است که حال آنان اينگونه باشد.خَلَقَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَابَّةٍ وَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاء مَاء فَأَنبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ
آسمان ها را بدون ستون هايي که آنها را ببينيد آفريده است و در زمين کوه هاي استواري را افکنده تا زمين شما را نلرزاند و در آن انواع جنبندگان را پخش و پراکنده کرده است. و از آسمان آبي نازل کرديم آنگاه در زمين هر گونه اي ارزشمند را رويانديم.
هَذَا خَلْقُ اللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ الَّذِينَ مِن دُونِهِ بَلِ الظَّالِمُونَ فِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ اين آفرينش خداوند است، شما به من نشان دهيد که غير او چه چيزي را آفريده اند؟ بلکه ستمگران در گمراهي آشکاري هستند.
خداوند برخي از آثار و قدرت خويش و شگفتي هايي از حکمت خود و نعمت هايي که از آثار رحمت او هستند براي بندگانش بيان داشته و مي فرمايد : خَلَقَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا آسمان هاي هفتگانه را با وجود گستردگي و ضخامت و بزرگي و ارتفاع زيادشان بدون ستون هايي که آنها را ببينيد آفريده است، و اگر ستوني داشتند ديده مي شدند بلکه بدون ستون و با قدرت خدا محکم و برقرار گشته اند. وَألقَي فِي الأرضِ رَوَسِي أن تَمِيدَ بِکُم و کوه هاي بزرگي را در گوشه هما و دل زمين قرار داده تا زمين شما را نلرزاند، پس اگر کوه هاي محکم و قوي نبود زمين به لرزه مي افتاد و ساکنان آن تکان مي خوردند.
وَبَثَّ فِيهَا مِن کِلِّ دَأبَّهٍ و در زمين پهناور انواع چهارپاياني را که منافع انسان را تأمين مي کنند پخش و پراکنده ساخته است. و خداوند اين جانوران را در زمين پخش نموده است و آن ها به روزي و خوراک نياز دارند بنابراين از آسمان آب با برکتي فرو فرستاد، فَأنبَتنَا فِيهَا مِن کُلِّ زَوجٍ کَرِيمٍ پس در زمين به وسيلۀ باران اقسام گوناگوني از گياهان ارزشمند و زيبا و مفيد رويانده ايم که جانوران از آن تغذيه مي نمايند.
هَذَا خَلقُ اللهِ روزي دادن به جانداران کار خداست و جهان بالا و پايين و حيوانات و جمادات آفريده هاي خداوند يگانه هستند و همه اين را قبول دارند حتي مشرکين هم مي پذيرند. که اينها را خدا آفريده است. فَأرُونِي مَاذَا خَلَقَ الَّذِينَ مِن دُونِهِ پس به من نشان دهيد آنهايي را که شريک خدا قرار داده و به فرياد مي خوانيد و پرستش مي کنيد چه چيزي را آفريده اند؟! چرا که شما آنها را مانند خدا پرستش مي کنيد پس بايد آنها هم مانند خدا آفريده هايي داشته باشند و آنان را روزي بدهند. پس اگر آنها چنين توانايي را دارند به من نشان دهيد تا صحت ادعايتان مبني بر اين که سزاوار پرستش مي باشند مشخص گردد. و معلوم است که آنها نمي توانند چيزي را نشان دهند که آفريدۀ معبودانشان باشد چون آنها اقرار مي نمايند که همۀ موجودات آفريدۀ خدا هستند. پس ثابت شد که آنها از ارائه ي دليلي که ثابت کند معبودانشان سزاوار عبادت هستند عاجز و ناتوان مي باشند. بلکه آنها از روي ناداني و به علت جهالت و گمراهي به پرستش معبودان باطل خود مي پردازند. بنابراين فرمود :
بَلِ الظَّلِمُونَ فِي ضَلَلٍ مُّبِينٍ بلکه ستمگران در گمراهي آشکار و روشني به سر مي برند، چون چيزهايي را پ