ان همراه و همزاد با رنج و زحمت است و زندگي اين جهان او براي استراحت و خوشي نيست . سرتاسر حيات او ميدان مبارزه با مشكلات است و زندگي وي غرق در درد و رنج ، حرف ( في ) علاوه از معني ظرفيّت ، مقارن حرف لام نيز مي‌باشد . گويند : إِنَّما أَنْتَ لِلْعَنَاءِ وَ النَّصَبِ . يا اين كه : إَنَّمَا أَنْتَ فِي الْعَنَاءِ وَ النَّصَبِ ( نگا : روح‌البيان ، كبير ) . « كَبَدٍ » : درد و رنج . مشقّت و محنت . « فِي كَبَدٍ » : حال انسان است ( نگا : روح‌البيان ) .‏سوره بلد آيه  5

‏متن آيه :
‏ أَيَحْسَبُ أَن لَّن يَقْدِرَ عَلَيْهِ أَحَدٌ ‏

‏ترجمه : ‏
‏آيا انسان ( با وجود اين همه درد و رنجي كه بدان گرفتار است و نشانه ضعف او است ) گمان مي‌برد هرگز كسي بر او توانائي ندارد و بدو دست نمي‌يابد ؟  ( لذا هر كاري را بكند بازخواست نمي‌شود و از قلمرو مجازات در امن و امان است ! ) .‏

‏توضيحات : ‏
‏« أَنْ » : مخفّف از مثقّله است ، و تقدير جمله چنين است : أَنَّهُ لَن يَقْدِرَ عَليْهِ أَحَدٌ . . . مفهوم آيه اين است : كافر گمان مي‌برد هرگونه فسق و فجوري را مرتكب شود ، بازخواستي در ميان نيست ، و از قلمرو مجازات الهي بركنار است ، و كسي نمي‌تواند قدرت و يا ثروت وي را پس بگيرد . در صورتي كه زندگيِ آميخته با درد و رنجِ انسان ، دليل بر ضعف و ناتواني او در برابر خدا است .‏سوره بلد آيه  6

‏متن آيه :
‏ يَقُولُ أَهْلَكْتُ مَالاً لُّبَداً ‏

‏ترجمه : ‏
‏مي‌گويد : من دارائي فراواني را ( در راه خوشگذرانيها و لذائذ خرج نموده‌ام و ) نابود و تباه كرده‌ام .‏

‏توضيحات : ‏
‏« أَهْلَكْتُ » : نابود و تباه كردم . مراد خرج كردن و مصرف نمودن است . « لُبَداً » : انباشته و فراوان . « أَهْلَكْتُ مالاً لُّبَداً » : مرادِ چنين كافري و كافراني ، اظهار تفاخر به كثرت دارائي ، و بذل و بخشش بي‌رويه به مردمان ، و گشاده‌دستيها و ولخرجيهاي فراوان است .‏ آيه  66
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَوْ أَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ أَنِ اقْتُلُواْ أَنفُسَكُمْ أَوِ اخْرُجُواْ مِن دِيَارِكُم مَّا فَعَلُوهُ إِلاَّ قَلِيلٌ مِّنْهُمْ وَلَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُواْ مَا يُوعَظُونَ بِهِ لَكَانَ خَيْراً لَّهُمْ وَأَشَدَّ تَثْبِيتاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و اگر ما ( با تعيين تكليفات طاقت‌فرسائي همچون جهاد مستمر ) بر آنان واجب مي‌كرديم كه ( در راه خدا ، خود را در معرض تلف قرار داده و ) خويشتن را بكشيد ، و يا اين كه ( براي جهاد ترك يار و ديارتان كنيد و ) از سرزمين خود بيرون رويد ، اين كار را جز گروه اندكي از آنان انجام نمي‌دادند ( و اطاعت فرمان نمي‌كردند ) . و اگر اندرزهائي را كه به آنان داده مي‌شد انجام مي‌دادند ( و دستور را به كار مي‌بستند ، در دنيا و آخرت ) براي آنان بهتر بود و ( ايمان ) ايشان را پابرجاتر مي‌كرد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أُقْتُلُوا أَنفُسَكُمْ » : خويشتن را بكشيد . مراد اين كه در راه خدا جهاد كنيد و خود را به كشتن دهيد و دشمنان همنوع خود را بكشيد . « تَثْبِيتاً » : پابرجا و استوار كردن .‏
 
سوره بلد آيه  7

‏متن آيه :
‏ أَيَحْسَبُ أَن لَّمْ يَرَهُ أَحَدٌ ‏

‏ترجمه : ‏
‏آيا گمان مي‌برد كه كسي او را نديده است‌ ؟  ( بي‌خبر است كه اگر كسي هم از آفريدگان نديده و ندانسته است ، خدا ديده و دانسته است كه او اين اموال را از كجا به دست آورده است و در چه راهي مصرف كرده است و نيّت وي چه بوده است ) .‏

‏توضيحات : ‏
‏« أَيَحْسَبُ . . . ؟ » : انسان مغرور و خودستا بي‌خبر است كه خدا از پندار و گفتار و كردار او مطّلع است . اگر مالي دارد به شبي است ، و اگر جاني دارد به تبي است . اصلاً ثروت و قدرت و سراپاي وجودش داده خدا و از آن الله است .‏ سوره بلد آيه  8

‏متن آيه :
‏ أَلَمْ نَجْعَل لَّهُ عَيْنَيْنِ ‏

‏ترجمه :
‏مگر ما براي او دو چشم را ترتيب نداده و نساخته‌ايم‌ ؟‏

‏توضيحات : ‏
‏« أَلَمْ نَجْعَلْ » : مگر ترتيب نداده و نساخته‌ايم‌ ؟‏سوره بلد آيه  9

‏متن آيه :
‏ وَلِسَاناً وَشَفَتَيْنِ ‏

‏ترجمه : ‏
‏و زباني و دو لب را نيافريده‌ايم‌ ؟‏

‏توضيحات : ‏
‏« شَفَتَيْنِ » : مثنّي شَفَة ، دو لب . يعني ابزار ديدار و دستگاه گفتار و تمام وسائل اقتدار بنده ، متعلّق به خداي دادار است . پس او كي دارا است‌ ؟ بلكه نادار است .‏ سوره بلد آيه  10

‏متن آيه :
‏ وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَيْنِ ‏

‏ترجمه :
‏( و او را به دو پستان رهنمود نكرده‌ايم‌ ؟ ) و راه خير و شرّ را بدو ننموده‌ايم‌ ؟‏

‏توضيحات : ‏
‏« النَّجْدَيْنِ » : دو راه واضح و آشكار . مراد راه خير و شرّ است كه كاملاً براي عقل انسان نمايان است ( نگا : انسان‌ / 3 ، شمس‌ / 8 ) . دو برجستگي . مراد دو پستان است ( نگا : قاموس ، زادالّمسير ) .‏سوره بلد آيه  11

‏متن آيه :
‏ فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ ‏

‏ترجمه : ‏
‏( ما كه دو راه پيش پاي انسان نهاده‌ايم ، آن كس كه ناسپاس است ) او خويشتن را به گردنه ( رهائي از شقاوت و رسيدن به سعادت ) نمي‌زند ( و آن را پشت سر نمي‌گذارد ) .‏

‏توضيحات : ‏
‏« مَا اقْتَحَمَ » : اقتحام ، به معني بي‌باكانه دست به كار شدن و شجاعانه به كاري آغازيدن است . « الْعَقَبَةَ‌ » : گردنه . مراد گردنه نجات است كه بر سر راه سعادت قرار دارد و بايد با انجام وظائف و تكاليف بندگي ، خويشتن را بدان زد و آن را پشت سر گذاشت .‏سوره بلد آيه  12

‏متن آيه :
‏ وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْعَقَبَةُ ‏

‏ترجمه : ‏
‏تو چه مي‌داني آن گردنه چيست‌ ؟‏

‏توضيحات : ‏
‏« مَآ أَدْرَاكَ » : تو چه مي‌داني‌ ؟  ( نگا : حاقّه / 3 ، مدّثّر / 27 ، مرسلات‌ / 14 ) .‏سوره بلد آيه  13

‏متن آيه :
‏ فَكُّ رَقَبَةٍ ‏

‏ترجمه : ‏
‏آزاد كردن برده و بنده است .‏

‏توضيحات : ‏
‏« فَكُّ » : بازكردن . مراد آزاد كردن و رها ساختن است . « رَقَبَةٍ » : گردن . مراد برده و بنده است ( نگا : نساء / 92 ، مائده‌ / 89 ، مجادله‌ / 3 ) .‏ سوره بلد آيه  14

‏متن آيه : ‏
‏ أَوْ إِطْعَامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ ‏

‏ترجمه : ‏
‏يا خوراك دادن در زمان گرسنگي ( قحطي و خشكسالي ) است .‏

‏توضيحات : ‏
‏« مَسْغَبَةٍ » : مراد بيشتر گرسنگي زمان قحطي و خشكسالي است كه در آن غذا و خوراك سخت عزيز و بسيار مهمّ است ، و در چنين موقعي ايثار نشانه باور راستين شخص به خدا و آخرت است .‏سوره بلد آيه  15

‏متن آيه :
‏ يَتِيماً ذَا مَقْرَبَةٍ ‏

‏ترجمه : ‏
‏( خاصّه ) به يتيمي خويشاوند .‏

‏توضيحات : ‏
‏« ذَا مَقْرَبَةٍ » : داراي قرابت خويشاوندي ، يا نزديكي همسايگي . « مَقْرَبَةٍ » : خويشاوندي . نزديكي . واژه يتيم ، مفعولٌ‌به إطعام است .‏سوره بلد آيه  16

‏متن آيه :
‏ أَوْ مِسْكِيناً ذَا مَتْرَبَةٍ ‏

‏ترجمه : ‏
‏يا به مستمندي خاك‌نشين .‏

‏توضيحات : ‏
‏« ذَا مَتْرَبَةٍ » : خاك‌نشين . سخت درمانده و بيچاره . « مَتْرَبَةٍ » : فقر شديد . خاك‌نشيني .‏آيه  67
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِذاً لَّآتَيْنَاهُم مِّن لَّدُنَّا أَجْراً عَظِيماً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و در اين صورت ، از سوي 