ارد ) تن در سال است و اين رقمي است لايتغيّر . « فَأَسْكَنَّاهُ فِي الأرْضِ » : آن را در زمين ماندگار و بردوام كرديم . اشاره به اين است كه خدا به وسيله اتمسفر زمين از ضايع و پراكنده شدن آب در فضا ، و به وسيله طبقه نفوذناپذير زمين از فرو رفتن آن در اعماق زمين ، و با چرخه آب از گنديده شدن آن بر روي زمين جلوگيري فرموده است . « ذَهَابٍ بِهِ » : از بين بردن آن از راههاي گوناگون . تنكير ( ذَهَابٍ ) اشاره به كثرت راهها و مبالغه در بسيار دور داشتن و از دسترس به دور كردن آب است ( نگا : تفسير قاسمي ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  19
‏متن آيه : ‏
‏ فَأَنشَأْنَا لَكُم بِهِ جَنَّاتٍ مِّن نَّخِيلٍ وَأَعْنَابٍ لَّكُمْ فِيهَا فَوَاكِهُ كَثِيرَةٌ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏ما به وسيله اين آب ، نخلستانها و تاكستانها براي شما پديد آورده‌ايم كه ميوه‌هاي زيادي برايتان به بار مي‌آورند و از آنها مي‌خوريد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« جَنَّاتٍ مِّن نَّخِيلٍ وَ أَعْنَابٍ » :  ( بقره‌ / 266 ) . « مِنْهَا تَأْكُلُونَ » : از باغها مي‌خوريد . مراد اين است كه علاوه از ميوه ، خوراكيها و نوشيدنيها از ميوه‌ها درست مي‌كنيد و بهره‌برداريهاي ديگري از قبيل تهيّه البسه و موادّ داروئي از باغها مي‌كنيد ( نگا : نحل‌ / 11 و 67 ) .‏
 

سوره مؤمنون آيه  20
‏متن آيه : ‏
‏ وَشَجَرَةً تَخْرُجُ مِن طُورِ سَيْنَاء تَنبُتُ بِالدُّهْنِ وَصِبْغٍ لِّلْآكِلِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏همچنين درختي ( با آن ) پديدار كرده‌ايم كه در كوه طور سينا مي‌رويد و ( صدها سال عمر مي‌كند و پيوسته سبز و خرم است و بدون زحمت زياد ، بركات فراواني بهره شما مي‌سازد ) و توليد روغن و نان خورشي مي‌كند براي خورندگان .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« شَجَرَةً » : عطف بر ( جَنَّاتٍ ) در آيه قبلي است . « طُورِ سَيْنَآءَ » : مكاني است كه مناجات موسي در آنجا صورت گرفته است و ( طُور سِنينَ ) نيز گفته مي‌شود ( نگا : تين‌ / 2 ) . « الدُّهْنِ » : روغن . « صِبْغٍ » : نان خورش . مراد همان روغن است ، و عطف صفت بر موصوف خود است . يعني : اين روغن ، هم به عنوان نان خورش به كار مي‌رود و هم جنبه‌هاي ديگر دارد .‏
 
آيه  246
‏متن آيه : ‏
‏ أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلإِ مِن بَنِي إِسْرَائِيلَ مِن بَعْدِ مُوسَى إِذْ قَالُواْ لِنَبِيٍّ لَّهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكاً نُّقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللّهِ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِن كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ أَلاَّ تُقَاتِلُواْ قَالُواْ وَمَا لَنَا أَلاَّ نُقَاتِلَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِن دِيَارِنَا وَأَبْنَآئِنَا فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْاْ إِلاَّ قَلِيلاً مِّنْهُمْ وَاللّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏آيا آگاهي از ( داستان شگفت ) جماعتي از بنياسرائيل كه بعد از موسي ميزيستند و در آن وقت به پيغمبر خود گفتند : شاهي براي ما انتخاب كن تا ( تحت فرماندهي او ) در راه خدا جنگ كنيم .  ( پيغمبرشان براي اطمينان از تصميمشان بديشان ) گفت : شايد اگر دستور پيكار به شما داده شود ( سرپيچي كنيد و در راه خدا جهاد و ) پيكار نكنيد . گفتند : چگونه ممكن است در راه خدا پيكار نكنيم ، در حالي كه از خانه و فرزندانمان رانده شدهايم ؟ امّا هنگامي كه دستور پيكار به آنان داده شد ، همه جز عده كمي از ايشان سرپيچي كردند ( و به خود و پيغمبرشان و دينشان ستم نمودند ) و خداوند از ستمكاران آگاه است .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« مَلاَ » : بزرگان قوم . « نَبِيٍّ » : پيغمبري . منظور سَموئيل است . « نُقَاتِلْ » : تا بجنگيم . مجزوم است چون جواب فعل امر ( إِبْعَثْ ) است . « عَسَيْتُمْ » : شايد شما . از افعال ناقصه است و اسم آن ضمير ( تُمْ ) و خبر آن جمله ( أَلاّ تُقَاتِلُوا ) است . « مَا لَنَا » : چه ميشود ما را ؟ چرا ما ؟  ( مَا ) : مبتدا ،  ( لَنَا ) خبر است . « دِيَار » : جمع دار ، خانه و كاشانه . شهر و ميهن . « كُتِبَ » : واجب گرديد . « تَوَلَّوْا » : سرپيچي كردند . پشت نمودند و خلف وعده كردند .‏
 
سوره مؤمنون آيه  21
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُّسقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهَا وَلَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ كَثِيرَةٌ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏در ( چگونگي آفرينش ) چهارپايان رهنمود مهمّي است براي شما ( تا بدان به قدرت خدا پي ببريد ) . از آنچه در شكم آنها است ( و شير نام دارد ) به شما مي‌نوشانيم ، و چهارپايان ( جز اين غذاي گوارا و نيروبخش شير ) منافع زيادي ( همچون مو و پشم ) براي شما دارند و ( به علاوه ) از ( گوشت ) آنها تغذيه مي‌كنيد و سود مي‌بريد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« وَ إِنَّ لَكُمْ فِي . . . » :  ( نحل‌ / 66 ) . « مِنْهَا تَأْكُلُونَ » : از گوشت آنها تغذيه مي‌كنيد . از آنها بهره‌برداري مي‌كنيد و سود مي‌بريد .‏
 
سوره مؤمنون آيه  22
‏متن آيه : ‏
‏ وَعَلَيْهَا وَعَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و بر ( مركبهاي راهوار ) چهارپايان ( در خشكي ) ، و ( در دريا ) بر كشتيها برداشته مي‌شويد ( و اين همه فائده حيوانها و آثار و خواصّ اشياء ، مايه عبرت است ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الْفُلْكِ » : كشتيها ( نگا : بقره‌ / 164 ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  23
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحاً إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ أَفَلَا تَتَّقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( اي مؤمنان ! در داستان پيغمبران عبرت و درس زندگي است ) ما نوح را به سوي قوم خودش فرستاديم . او بديشان گفت : اي قوم من ! خداوند ( يگانه يكتا ) را بپرستيد ، چرا كه معبودي جز او نداريد . آيا ( از عذاب خدا و زوال نعمتي كه به شما داده است ) نمي‌پرهيزيد ؟‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَفَلا تَتَّقُونَ » : آيا از عذاب خدا خويشتن را به دور نمي‌داريد ؟ آيا با وجود اين امر روشن ، از پرستش بتها پرهيز نمي‌كنيد ؟‏
 
سوره مؤمنون آيه  24
‏متن آيه : ‏
‏ فَقَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِن قَوْمِهِ مَا هَذَا إِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ يُرِيدُ أَن يَتَفَضَّلَ عَلَيْكُمْ وَلَوْ شَاء اللَّهُ لَأَنزَلَ مَلَائِكَةً مَّا سَمِعْنَا بِهَذَا فِي آبَائِنَا الْأَوَّلِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اشراف و سران كافر قوم او گفتند : اين مرد جز انساني همچون شما نبوده ( و در ادّعاي نبوّت دروغگو است ) ولي او ( با اين ادّعاء ) مي‌خواهد بر شما برتري گيرد ( و خويشتن را سرور و آقاي شما گرداند ) . اگر خدا مي‌خواست ( پيغمبري را به ميان ما روانه كند ) حتماً فرشتگاني را ( براي اين منظور ) مي‌فرستاد . ما چنين چيزي را در ( تاريخ ) پدران پيشين خود نشنيده‌ايم ( كه انساني ادّعاي نبوّت كند و خود را نماينده خدا بداند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الْمَلَؤُاْ » : اشراف . بزرگان ( نگا : بقره‌ / 246 ، اعراف‌ / 60 ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  25
‏متن آيه : ‏
‏ إِنْ هُوَ إِلَّا رَجُلٌ بِهِ جِنَّةٌ فَتَرَبَّصُوا بِهِ حَتَّى حِينٍ ‏
 
‏ترجمه :