) مواقف الصديق مع النبي في المدينة، ص43
4) بخاري، كتاب المغازي (5/119) شماره‌ي4322
5) الرياض النضرة في مناقب العشرة از ابوجعفر محب الدين، ص185
6) التاريخ الإسلامي از حميدي (8/26)
7) السيرة النبوية از ابن‌هشام (4/147)
8) مرجع سابق.
9) السيرة النبوية از ابن‌هشام (4/147)بسم الله الرحمن الرحيم

مقدمه‌ي مؤلف
إنّ الحمدَ للهِ نحمَدُهُ و نستعينُهُ و نستهديهِ و نستغفرُهُ و نعوذ باللهِ مِنْ شرور أنفسِنا و مِن سيئاتِ أعمالِنا مَن يهدِهِ اللهُ فلاَ مُضِلَّ لَهُ وَ مَن يُضْلِلْ فلا هاديَ لَهُ و أشهدُ أن لا إله إلاّ اللهُ وحده لا شريكَ لهُ وأشهدُ أنَّ محمّداً عبدُهُ و رسولُهُ
خداوند متعال مي‌فرمايد: (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلاَ تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ) (آل عمران:102)
ترجمه: «اي اهل ايمان! آن‌چنان كه بايد و شايد، از خدا بترسيد و شما (همواره سعي كنيد، غفلت نكنيد تا اگر مرگتان بناگاه فرا‌‌رسد،) نميريد مگر كه مسلمان باشيد.»
(يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّکُمُ الَّذِي خَلَقَکُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالاً کَثِيرًا وَنِسَاء وَاتَّقُواْ اللّهَ الَّذِي تَسَاءلُونَ بِهِ وَالأَرْحَامَ إِنَّ اللّهَ کَانَ عَلَيْکُمْ رَقِيبًا) (نساء:1)
ترجمه: «اي مردم! از(خشم و عذاب) پروردگارتان بترسيد؛ پروردگاري كه شما را از يك انسان آفريد و همسرش را از نوع او خلق كرد و از آن دو، مردان و زنان زيادي (بر‌روي زمين) منتشر ساخت. و از (خشم و عذاب) خدايي بترسيد كه همديگر را به او سوگند مي‌دهيد و بپرهيزيد از اين‌كه پيوند خويشاوندي را ناديده بگيريد. همانا خداوند، مراقب شما است.»(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا(70) يُصْلِحْ لَکُمْ أَعْمَالَکُمْ وَيَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ وَمَن يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا(71)) (احزاب:70و71)
يعني: «اي مؤمنان! از خدا بترسيد و سخن حق و درست بگوييد(كه در نتيجه) خداوند، اعمالتان را شايسته مي‌گرداند و گناهانتان را مي‌آمرزد و هر كس كه از خدا و پيامبرش، اطاعت كند، قطعاً به كاميابي بزرگي مي‌رسد.»
فَيَا رَبِّ لكَ الحَمْدُ كَمَا يَنْبَغِي لِجَلاَلِ وَجهِكَ وَ عَظِيمِ سُلطَانِكَ، لَكَ الحَمْدُ حَتّي تَرْضَي وَ لَكَ الحمد إذَا رَضِيتَ
از دوران كودكي، اشتياق وافري به سيرت ابوبكر صديق (رض)داشتم؛ به‌گونه‌ا‌‌‌‌ي كه شيفته و دل‌باخته‌ي مطالعه‌ يا شنيدن سيرت آن بزرگوار بودم. روزها گذشت و سال‌ها سپري شد و خداي متعال، به من توفيق تحصيل در دانشگاه اسلامي مدينه‌ي منوره را عنايت فرمود. يكي از مواد درسي تاريخ اسلامي در دانشگاه، تاريخ خلفاي راشدين بود. استاد اين درس، به كتاب تاريخ اسلامي شيخ محمود شاكر، بسنده نكرد واز ما خواست كه البدايه و النهايه از ابن‌كثير و هم‌چنين الكامل از ابن‌اثير را نيز مطالعه كنيم و در آموزه‌هاي درس تاريخ به‌كار گيريم. اين رهنمود استاد و توفيق الهي، ما را بيش از پيش با شخصيت و دوران ابوبكر صديق(رض)، آشنا كرد. همين‌طور، هنگامي كه پايان‌نامه دكتراي خود را در دانشگاه اسلامي ام‌درمان تحت عنوان «فقه التمكين في القرآن الكريم و أثره في تاريخ الامة» ارائه كردم وبا توجه به اين‌كه اين بحث، در سه بخش قرآن، سيرت نبوي وسيرت خلفا، بيش از 1200 صفحه شده بود، استاد راهنما پيشنهاد كرد كه به همان بخش نخست، يعني «فقه التمكين في القرآن الكريم» بسنده كنم. اين پيشنهاد و برنامه‌بندي استاد‌ ناظر به تأييد شوراي دانشكده و كميته‌ي بررسي رسيد و قرار بر آن شد كه پس از بررسي كميته، دو بخش ديگر را نيزدر بحث (فقه التمكين في السيرة النبوية و فقه التمكين عند الخلفاء الراشدين) آغاز كنم و به انجام برسانم.
نگارش كتاب پيش روي شما، به توفيق الهي و با عنايت و توجه استاد ناظر بر پايان‌نامه‌ي دكتراي بنده و هم‌چنين تشويق و راهنمايي عده‌اي از عالمان، دعوت‌گران و انديشمندان، به انجام رسيده است كه مايه‌ي دل‌گرمي و قوت قلب اينجانب بوده‌اند. به گفته‌ي يكي از همين بزرگواران، شكاف و فاصله‌ي زيادي ميان مسلمانان امروزي و آن دوران شكوفا ايجاد شده و كار به جايي رسيده كه اولويت‌بندي درستي در اين زمينه صورت نگرفته و همين، موجب آميختگي برنامه‌ريزي و رديف‌بندي علمي و اصولي در پهنه‌ي سيره‌نگاري و سيرت‌پژوهي شده است. نمونه‌ي بارز آن، اين‌كه بسياري از جوانان، بيش از آن‌كه به مطالعه و بررسي زندگي و سيرت خلفاي راشدين، بپردازند، به سيرت دعوت‌گران، علما و اصلاح‌گران روي آورده‌اند. اين، در حالي است كه سيرت خلفا، از غنا و پرباري قابل توجهي در زمينه‌هاي سياسي، اخلاقي، اقتصادي، فكري، جهادي و فقهي برخوردار است و ما نيز در حال حاضر، نياز شديدي به بررسي نظري و كاربردي زمينه‌هاي مذكور داريم و بايد هم‌سو با حركت رو به جلوي زمان، در پي ايجاد مؤسساتي اسلامي در راستاي سامان‌دهي امور قضايي، مالي و اقتصادي، حكومتي و نظامي و لشكري خود بر مبنا و الگوي نظام عصر خلفا باشيم كه در آن زمان توانست روياروي دو تمدن روم و ايران بايستد و حركت فتوحات اسلامي را به‌ پيش ببرد.
آغاز كار و قلم‌فرسايي در اين زمينه، فقط يك فكر و اراده بود كه به‌ خواست و توفيق خداوند، تحقق يافت؛ خداي متعال، كمكم كرد و سختي‌هاي فرارويم را آسان نمود كه توانستم به‌راحتي، به مراجع و منابع مورد نياز دست يابم. انجام اين كار كه همواره فكر و حواس مرا به خود مشغول نموده و بر حواس و احساسات من غالب شده بود، مرا بر آن داشت كه اين  كار مهم را در رأس كارها و اهداف خويش قرار دهم و در همين راستا نيز، بي‌پروا از سختي‌ها و گرفتاري‌ها، شب‌بيداري كشيدم و خدا را سپاس‌گزارم كه به من، توفيقي اين‌چنيني عنايت فرمود.
تاريخ خلفاي راشدين، مملو و آكنده از درس‌ها، پند‌ها و آموزه‌هاي گران‌بهايي است كه در كتاب‌هاي مختلف و منابع و مراجع تاريخ، حديث، فقه، ادبيات و تفسير، پخش و پراكنده مي‌باشد. اين پراكندگي آموزه‌هاي تاريخ خلفا، نيازي شديد و كاري جدي، فراروي ما قرار مي‌دهد كه براي جمع‌آوري، ترتيب و نظم‌بخشي به آن و تحليل و بررسي درست و اصولي سيرت خلفا، دست به‌كار شويم. چراكه عرضه‌ي درست و اصولي تاريخ خلافت، مايه‌ي تغذيه‌ي دروني انسان و تهذيب روح و روان است و انديشه‌ها را روشن و اراده‌ها را قوي مي‌گرداند و آن را به‌گونه‌اي پخته و پربار مي‌كند كه مي‌توان در ايجاد و پرورش نسل‌هاي مسلمان بر مبنا‌ي روش و منهج پيامبر اكرم(ص) از آن بهره جست. مطالعه و وارسي تاريخ خلافت، ما را در شناخت زندگاني و دوران صحابه كمك مي‌كند. خداي متعال درباره‌ي اصحاب چنين فرموده است:(وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ وَال