ه اصرار خليفه فاطمي وقت حجرالاسود را به مکه باز گرداندند. 
در سال 312 ه‍. ق ملاحده کوفه و بصره را غارت مي‌کنند. بعد از آنکه در سال 318 ه‍. ق شکست مي‌خورند به قلعه الموت مي‌گريزند و از آن تاريخ به بعد به حشاشيه نيز معروف مي‌شوند. فاطميان مصر بعد از مرگ المستنصر خليفه فاطمي مصر 427-487 بدو دسته منشعب مي‌شوند. علت آن بود که مستنصر ابتدا پسرش نزار را جانشين خود کرده ليکن بعدها پشيمان مي‌شود و وليعهدي را به پسر ديگرش مستعلي مي‌دهد. نزار هيچگاه به خلافت نرسيد و مغلوب و اسير برادرش شد اما هوادارانش در اطراف منتشر شدند و مردم را به خود خواندند که اين دعوت به دعوت جديد مشهور است بدين ترتيب اسماعيليه بدو فرقه نزاريه طرفداران نزار و مستعلويه هواداران مستعلي تقسيم شد. اسماعيليه مصر براي تسلط بر ديگر نقاط جهان اسلام بخصوص نابودي امپراطوري عباسي و حکومت سلجوقيان ايران دعوت‌گراني را بدان مناطق فرستاده بود که مهمترين آنها عبارت از: 1- منصور حلاج بنيان‌گذار تصوف وحدت الوجودي در جهان اسلام 2- ناصر خسرو شاعر پرآوازه 3- حسن صباح يميني‌الاصل. 
منصور حلاج در قالب مذهب تصوف موفق مي‌شود، هواداران زيادي بدور خود جمع کند اما بالاخره در سال 309 ه‍. ق رازش برملا مي‌شود و با فتواي امام بزرگوار محيي‌الدين العربي بهلاکت مي‌رسد. 
ناصر خسرو بنام مسافرت، ممالک اسلامي را درمي‌نوردد؟؟؟ و دست به فعاليت‌هاي مي‌زند اما چندان موفق نمي‌شود. 
حسن صباح سيري در انديشه‌هاي اسماعيلي ثابت مي‌کند که ملاحده همان ادامه‌دهندگان راه ملحداني همچون بابک و مازيار بودند اما بر خلاف آنها در لباس هواداران اهل بيت حضرت علي -رضی الله عنه- بودند. ويل دورانت درباره اسماعيليه مي‌نويسد: آنان زنان و اموال را مشترک مي‌دانند(1). و اين همان عقيده مزدک است. منابع اسلامي مانند الفرق بين الفرق و سياست‌نامه و ديگر بزرگان اسلامي از قبيل ابن حجر عسقلاني بر اين امر اتفاق نظر دارند. همچنين محمدعلي سلطاني در کتاب قيام و نهضت علويان زاگرس مطلب بالا را تأييد مي‌ کند و در کتابش با آوردن مدارک متعدد آنرا اثبات مي‌کند. اين گروه در صدد بود تا با بدست آوردن حکومت عباسي اساس دين اسلام را براندازد. در ميان سفيران نزاريه حسن صباح تنها کسي است که موفق شد در بعضي از قلاع غير قابل نفوذ مانند الموت آشيانه خوش کند و با کشتن و غارت و تجاوز به مسلمانان جو ناامني را در جامعه اسلامي ايران بوجود آورد. بدون شک تروريسم او يکي از اساسي‌ترين عامل سقوط سلجوقيان و خوارزمشاهيان و خلافت عباسي بود. 
حسن‌بن علي‌بن محمدبن جعفر بن حسين بن محمد الصباح الحميري مؤسس فرقه صباحيه پدرش از يمن به کوفه و از آنجا به قم و ري آمده حسن در ري متولد مي‌شود. حسن در سال 496 از ري به اصفهان و از آنجا به آذربايجان و شام رفت و در 471 سفري به مصر کرد يک سال و نيم و در آنجا ماند. در سال 473 به ايران برگشت و مخفيانه به تبليغ مذهب اسماعيلي پرداخت، در سال 483 بر قلعه الموت استيلا يافت. وي داراي فدائياني بود که به علت مصرف حشيش به حشاشيان معروفند. اسماعيليان توسط همين افراد شخصيت‌هاي کليدي از رؤساي لشکري و ديني و امرا و پادشاهان را مي‌کشتند. اين فرقه بدين ترتيب توانست با ايجاد بي‌نظمي به حيات خود ادامه دهد. سلطان جلا‌ل‌الدين خوارزمشاه آنها را تار و مار مي‌کند و بعد از وي ملاحده بدستياري خواجه نصير طوسي به مغول‌ها مي‌پيوندند. در دوران مغول افرادي از اين فرقه مذاهب نوربخشيه و حروفيه و بکتاشيه را ايجاد مي‌کنند. با گرويدن سلطان حيدر صفوي به تشيع اين مذاهب با دستور وي به نام مذاهب اهل حق يا خاکسار بازسازي مي‌شود و بدين ترتيب در عصر صفويه قوانين دين زردشتي بنام مذهب خاکسار بر ملت ايران حاکم مي‌شود. در فصل صفويه يا اعتقادات آنها آشنا خواهيم شد. 
بر خلاف ملاحده که خود را به تشيع منصوب مي‌کردند به نوشته عبدالجليل قزويني شيعه مذهب در کتاب النقص شيعيان در بلاد اسلام و شهرهاي بزرگ و منابر و مساجد و مدارس داشتند که علناً با حضور ترک و عرب بر مذهب خود تقرير مي‌کردند و چيزي از اصول و فروع مذهب خود را پوشيده نمي‌داشتند. آنان براي خود مدارس اختصاصي داشتند و کتابخانه‌هايشان مشهور بود. مجالس خاصي از درس فقه و شريعت بدست آنان اداره مي‌شد. 
.........................................
(1) تاريخ ادبيات در ايران و تاريخ گزيده. <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:70.txt">الف- فقها و مفسرين </a><a class="text" href="w:text:71.txt">ب- شاعران بلندآوازه دوران سلجوقي </a><a class="text" href="w:text:72.txt">ج-  رياضيدان‌ها – منجمان – پزشکان – فيلسوفان – مشهور دوره سلجوقي </a></body></html>اصول کلي انقلاب خراسان عليه حکومت امويه(1)
1- امامت: هر که عادل و عامل به قرآن و سنت باشد شايسته آن است و امامت تنها به اتفاق آراء مسلمانان پا مي‌گيرد.
2- مساوات بين همه ملت‌هاي مسلمان برقرار باشد و جزيه از مسلمانان نوپاي گرفته نشود.
3- ستيز با استبداد و ياري حق که اسلام آنرا به رسميت مي‌شناسد.
4- سهيم بودن ايرانيان مسلمان در اموال و عطاياي بيت‌المال.
5- حکومت بايد با ايرانيان مسلمان و غير مسلمان طبق قانون اسلام عمل کند.
از علل مهم شورش خراساني‌ها بر عليه امويه زردشتي‌ها بودند. بهرام سيس از زردشتيان خراسان که متصدي جمع‌آوري خراج در آن سامان بود به کمک ساير جمع‌آورندگان ماليات که همگي زردشتي بودند، به بهانه‌هاي مختلف از کساني که اسلام مي‌آورند، جزيه مي‌گرفتند تا بدين طريق مانع مسلمان شدن ايراني‌ها شوند. هم چنان که قبلاً گفته شد اين کار باعث شده بود که در آن هنگام حدود سي‌ هزار نفر از مسلمان هنوز جزيه مي‌دادند، در حالي که هشتاد هزار ذمي در عمل از ماليات دادن معاف بودند. بعلاوه آنها بيشتر از آنچه که مقرر بود از مردم ماليات مي‌گرفتند و تنها مقدار کمي از آن را به حکومت مي‌دادند، اين کار سبب شده بود که اين متصديان ماليات روز بروز ثروتمند‌تر شوند. در نتيجه روز بروز بر نارضايتي عمومي از بني‌اميه افزوده مي‌شد. در همان اوان اين نارضايتي با دعوت سري عباسي حالت جنگي به خود گرفت و مسلمانان خراسان نقش اول در براندازي حکومت امويه و بقدرت رساندن بني‌عباس بازي کردند. در سال 129 ه‍. ق مردم مرو بر حاکم اموي خود شوريدند. ابومسلم خراسانی به دستياري جمعي از ايرانيان در سال 130 ه‍. ق مرو را گرفت و نصربن سيار حکمران خراسان گريخته در ساوه فوت مي‌شود. خراساني‌ها بقيه سپاهيان نصر را در نهاوند منهزم مي‌کنند و جماعتي هم از اتباع ابراهيم امام در 14 محرم 132 ه‍. ق کوفه را تصرف مي‌کنند. به اين ترتيب قسمت شرقي خلافت بني‌اميه بدست آل عباس مي‌افتد. بدنبال دستگيري ابراهيم امام در شام بدست مروان(2) . مردم کوفه در ربيع‌الاول سال 132 ه‍. ق به ابوالعباس سفاح برادر ابراهيم امام دست بيعت دادند. بدنبال آن مروان براي جلوگيري از پيشرفت لشکريان عباسي با سپاهي يکصد و بيست ه