َا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَكَانُوا وَاللَّهُ يحِبُّ الصَّابِرِينَ(آل عمران/146) وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ(آل عمران/147) فَآتَاهُمُ اللَّهُ ثَوَابَ الدُّنْيا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْآخِرَةِ وَاللَّهُ يحِبُّ الْمُحْسِنِينَ(آل عمران/148)
ترجمه: و نیست محمد مگر پیغمبری که حقا پیش از او پیغمبرانی بودند، آیا اگر بمیرد یا کشته شود شما برمی‌گردید (از اسلام) به آئین اعقاب خود، وکسیکه به عقب خود برگردد به هیچ وجه به خدا ضرر نرساند، و بزودی خدا شاکران را پاداش می‌دهد(144) و هیچ نفسی جز به اراده خدا نمی‌میرد، سرنوشتی است با وقتی معین قرار داده و هر که پاداش دنیا بخواهد از آن می‌دهیم او را، و هر کس ثواب آخرت بخواهد از آن خواهیم داد او را، وبه زودی شاکران را جزاء می‌دهیم(145) و چه بسیار پیمبری که خداپرستان بسیاری به همراهی او قتال کردند، و برای آنچه به ایشان رسیده در راه خدا سست نشدند و اظهار عجز برای غیر خدا نکردند و خدا صابرین را دوست می‌دارد(146) وسخنی نداشتند جز اینکه گفتند پروردگارا گناهان ما و زیاده‌روی ما را بیامرز، و قدمهای ما را ثابت دار وما را بر قوم کافرین یاری نما(147) پس خدا پاداش دنیا و پاداش نیک آخرت را به ایشان داد و خدا دوست می‌دارد نیکوکاران را.(148)
نکات: در جنگ احد چون کشته‌های مسلمین زیاد شد و پراکنده و متفرق شدند، مصعب بن عمیر پرچمدار مسلمین شهید شد و پرچم بر زمین افتاد و عبدالله بن قمئه پس از پراندن سنگ خیال کرد رسول خدا را کشته فریاد کرد که محمد را کشتم، و کافر دیگری فریاد کرد: " ألا قد قتل محمد"، این خبر در میان مردم منتشر شد بعضی از مسلمین خود را باختند و گفتند ای کاش عبدالله بن أبی برایمان از ابوسفیان امانی بگیرد، بعضی از سست ایمانها گفتند برگردیم بدین سابق خودمان، بعضی از مسلمین که این سخنان را شنیدند گفتند: ای قوم اگر محمد(ص) کشته شد خدای محمد(ص) زنده است، وزندگی پس از رسول خدا(ص) به چه در می‌خورد جهاد کنید تا کشته شوید و بر دین محمد بمیرید و شمشیر کشید و حمله کرد تا شهید شد، در حالیکه در خون خود می‌غلطید به یکی از مهاجرین گفت:  اگر محمد کشته شد دین را به شما تبلیغ نمود شما برای دین خود قتال کنید، در آن هنگامه رسول خدا(ص) دندانش شکست و میان گودالی افتاد، بعضی از اصحاب او را بدوش گرفتند و از او دفاع کردند تا اینکه آن حضرت بالای بلندی رسید و ندا کرد: آهای بندگان خدا به سوی من آئید تا آنکه جمعی از اصحاب رسیدند، حضرت ایشان را مذمت کرد برای فرارشان، عرض کردند یا رسول الله آباء و أمهات ما فدایت، چون خبر قتل تو بما رسید ترس ما را گرفت، به هر حال اینعده از رسول خدا دفاع کردند تا لشکر کفار پراکنده شدند، در اینجاخدا می‌فرماید: محمد مانند سایر پیامبران می‌میرد و یا کشته یم‌شود، وظیفة مسلمان این است که بدین خود پایدار بماند و دفاع کند. و مقصود از جملة: وما کان قولهم ... این است که مسلمان بایدمانند مردان خدا منت بر خدا و رسول مگذارد بلکه هر قدر مجاهده کرده باز خود را مقصر بداند وقول او استغفار باشدو ثبات قدم و نصرت را از خدا بخواهد، تا خدا گناهانش را ببخشد و به او توفیق جهاد و ثبات قدم عطا کند.آيه 149 الي 153
متن آيه:
يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يرُدُّوكُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ(آل عمران/149) بَلِ اللَّهُ مَوْلَاكُمْ وَهُوَ خَيرُ النَّاصِرِينَ(آل عمران/150) سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِمَا أَشْرَكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ ينَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ وَبِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ(آل عمران/151) وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَعَصَيتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا أَرَاكُمْ مَا تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يرِيدُ الدُّنْيا وَمِنْكُمْ مَنْ يرِيدُ الْآخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيبْتَلِيكُمْ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ(آل عمران/152) إِذْ تُصْعِدُونَ وَلَا تَلْوُونَ عَلَى أَحَدٍ وَالرَّسُولُ يدْعُوكُمْ فِي أُخْرَاكُمْ فَأَثَابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيلَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَا أَصَابَكُمْ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ(آل عمران/153)
ترجمه: ای مؤمنین اگر کفار را اطاعت کنید شما را به آئین گذشتگانتان برمی‌گردانند، پس از زیانکاران خواهید شد(149) بلکه دوست و سرپرست شما خداست و او بهترین یاری‌دهندگانست(150) بزودی ترس را در دلهای کفار می‌افکنیم زیرا بدون دلیلی که خدا نازل کرده باشد شرک به خدا آوردند ومأوای ایشان آتش دوزخ، و جایگاه این ستمگران بد است(151) و حقا خدا وعدة خود را وفا کرد وقتیکه شما به فرمان او جان کفار را گرفتید، تا آنگاه که سست شدید و با یکدیگر نزاع کردید، و پس از آنکه به شما نشان داد آنچه را دوست می‌داشتی نافرمانی کردید، پاره‌ای از شما دنیاخواه می‌بود و بعضی از شما آخرت‌جو، سپس شما را از کفار منصرف کرد تا آزمایشتان کند، و به تحقیق از شما عفو نمود، وخدا صاحب فضل بر مؤمنین است(152) وقتی که به تپه‌ها بالا می‌رفتید و به احدی توجه نمی‌کردید، و این رسول شما را از دنبال می‌خواند، پس جزای شما غصه‌ای بود به مقابل غصه‌ای که به دل رسول خدا کردید، عفو خدا برای این است که محزون نمانید بر آنچه از شما فوت شد و بر آنچه به شما رسید، وخدا آگاه است به آنچه می‌کنید.(153)
نکات: جملة: سَنُلْقِي... دلالت دارد که خدایتعالی در جنگ احد ترسی در دل کفار انداخت که پس از پراکنده‌شدن مسلمین واستیلای کفار باز مسلمین را رها کردند، و بطرف مکه فرار نمودند. کار مشرکین به جائی رسید که بت هبل را بلند کرده و دم گرفته بودند: "أعل هبل أعل هبل"، رسول خدا(ص) به مسلمین فرمود: چرا ساکتید در جواب بگوئید: " الله أعلی و أجل". و مشرکین را عقیده چنین بود که بت‌ها را خدا وسیله قرار داده و شفیع نزد اویند، در آیه اشاره کرده که چنین قولی به خدا افتراء است، زیرا خدا در این موضوع چیزی نازل ننموده و فرموده: أَشْرَكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ ينَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا. حال باید از مسلمین زمان ما تعجب کرد که با وجود این آیات در دعاها وسختی‌ها اموات و بزرگان دین خود را می‌خوانند، و حال آنکه دلیلی برای ایشان در ما أنزل الله نیست، و اولیاء خدا با این شرک مخالفند. وجملة:  وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ... دلالت دارد که چون مسلمین متحد بودند در اطاعت خدا و سعی داشتند در کار خود، خدا یاریشان کرد مانند قضیة بدر. أما در رفتن به احد نزاع داشتند و در جنگ س