رند از راه منحرفند(74) و اگر ایشان را رحمت کنیم و آنچه ضرر به ایشان رسیده بر طرف کنیم لجاج خواهند کرد و به لجاجت در سرکشی خود حیران می‌مانند(75) و بتحقیق ایشان را به عذاب گرفتیم و گرفتار کردیم باز برای پروردگارشان تغییر حال نداده و خاضع نشدند و زاری ننمودند(76) تا وقتی که بر ایشان دری که دارای عذاب سخت بود گشودیم ناگهان ایشان در همان عذاب نا‌امید شدند(77). 
نکات: این آیات در موقعی نازل شده که خدا مکرر مردم مکه را شکنجه داد و ایشان بیدار نشدند: اول: چون ثمامه بن اثال حنفی مسلمان شد در یمامه راه تجارت مکه را بست و خوار و بار به ایشان کم شد و به قحطی افتادند و آمدند نزد رسول خدا(ص) التماس رفع مانع کردند، رسول خدا(ص) اجابت کرد. دوم: چندین سال گرانی و قحطی بوجود آمد، آمدند از رسول خدا(ص) درخواست دعا کردند آن حضرت دعا کرد و رفع نگرانی شد و باز بیدار نشدند. سوم: ایشان را مبتلا به جنگ‌ها کرد و همه جا شکست خوردند و باز دست بر نداشتند. آیه 78 الی 81
متن آیه:
وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ قَلِيلًا مَا تَشْكُرُونَ(المؤمنون/78) وَهُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الْأَرْضِ وَإِلَيهِ تُحْشَرُونَ(المؤمنون/79) وَهُوَ الَّذِي يحْيي وَيمِيتُ وَلَهُ اخْتِلَافُ اللَّيلِ وَالنَّهَارِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ(المؤمنون/80) بَلْ قَالُوا مِثْلَ مَا قَالَ الْأَوَّلُونَ(المؤمنون/81)
ترجمه: و او خدائی است که برای شما گوش و چشم‌ها و دل‌ها ایجاد کرد کم و اندک شکر می‌گزارید(78) و اوست که شما را در زمین آفرید و به سوی او محشور می‌گردید(79) و اوست که زنده می‌کند و می‌میراند و به اختیار اوست اختلاف شب و روز آیا فکر نمی‌کنید(80) بلکه گفتند: مانند آنچه پیشینیان گفتند(81). 
نکات: جملة: بَلْ قَالُوا مِثْلَ مَا قَالَ الْأَوَّلُونَ، دلالت دارد که همیشه چنین بوده که مردم هر زمانی مقلد گذشتگان خود بوده و به فکر و عقل و استدلال رو نیاورده‌اند. همین زمان، ما که خواستیم حقی را بیان و باطلی را برطرف کنیم، در مقابلِ دلائلِ ما آنچه دیده نشد حرف حسابی بود، از عالم و واعظ، از با سواد و بی‌سواد همه به تهمت و افتراء و بغض و عناد و تهدید به قتل پرداختند. آيه 94 الي 96
متن آيه:
قُلْ إِن کَانَتْ لَکُمُ الدَّارُ الآَخِرَةُ عِندَ اللّهِ خَالِصَةً مِّن دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُاْ الْمَوْتَ إِن کُنتُمْ صَادِقِينَ(94)
وَلَن يَتَمَنَّوْهُ أَبَدًا بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ وَاللّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمينَ(95)
وَلَتَجِدَنَّهُمْ أَحْرَصَ النَّاسِ عَلَى حَيَاةٍ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَکُواْ يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ وَمَا هُوَ بِمُزَحْزِحِهِ مِنَ الْعَذَابِ أَن يُعَمَّرَ وَاللّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ(96)

ترجمه: بگو اگر خانة آخرت نزد خدا به شما اختصاص دارد نه – سایر مردم، اگر راست می‌گوئید تمنای مرگ کنید(94) و هرگز تمنای مرگ نمی‌کنند بواسطة کارهای زشتی که بدست خود انجام داده‌اند و خدا به حال ستمگران دانا است(95) و محققا آنان را حریصترین مردم به زندگی دنیا می‌بینی و(حریصتر) از کسانی که شرک آوردند، بطوریکه هر یک از ایشان دوست دارد هزار سال عمر کند واین عمر او را از عذاب نرهاند وخدا بینا است به آنچه می‌کنند.(96)
نکات: غالبا مقدسین هر دینی ادعا می‌کنند که از مرگ و آخرت بیشتر واهمه دارند و اگر واقعا دین دار و بی‌طمع به دنیا می‌باشند باید بیشتر آرزوی مرگ نمایند و مشتاق ملاقات رحمت خدا باشند، أما چون مرگ را دوست ندارند معلوم می‌شود ایمانشان ضعیف است.آیه 82 الی 90
متن آیه:
قَالُوا أَإِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَإِنَّا لَمَبْعُوثُونَ(المؤمنون/82) لَقَدْ وُعِدْنَا نَحْنُ وَآبَاؤُنَا هَذَا مِنْ قَبْلُ إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ(المؤمنون/83) قُلْ لِمَنِ الْأَرْضُ وَمَنْ فِيهَا إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ(المؤمنون/84) سَيقُولُونَ لِلَّهِ قُلْ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ(المؤمنون/85) قُلْ مَنْ رَبُّ السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ(المؤمنون/86) سَيقُولُونَ لِلَّهِ قُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ(المؤمنون/87) قُلْ مَنْ بِيدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيءٍ وَهُوَ يجِيرُ وَلَا يجَارُ عَلَيهِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ(المؤمنون/88) سَيقُولُونَ لِلَّهِ قُلْ فَأَنَّى تُسْحَرُونَ(المؤمنون/89) بَلْ أَتَينَاهُمْ بِالْحَقِّ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ(المؤمنون/90)
ترجمه: گفتند: آیا چون مردیم و خاک و استخوان‌ها شدیم آیا محققا زنده خواهیم شد(82) بتحقیق ما و پدران ما قبلا به این وعده داده شدیم نیست این سخن مگر افسانه‌های پیشینیان(83) بگو زمین و آنکه در آن می‌باشد از کیست اگر شما می‌دانید(84) بزودی خواهند گفت: ملک خداست بگو پس چرا پند نمی‌گیرید(85) بگو پروردگار آسمان‌های هفتگانه و پروردگار عرش عظیم کیست(86) بزودی گویند: مخصوص خداست، بگو پس چرا نمی‌پرهیزید(87) بگو کیست که بدست او اختیار هر چیزی است و او پناه می‌دهد و از عذاب پناه داده نشود در مقابل او اگر شما می‌دانید(88) بزودی گویند: این صفات مخصوص خداست. بگو پس به کجا فریب داده می‌شوید(89) بلکه حق را برای ایشان آوردیم و محققا ایشان دروغ گویند(90). 
نکات: کفار و مشرکین اولا منکر حشر و نشر قیامت بودند سپس حاجت از غیر خدا می‌خواستند و در عین حال خدا را قبول داشتند. در این آیات می‌فرماید اینان اقرار می‌کنند که همة کارها بدست خدا و هر چیز مخلوق اوست و باز هم گول خورده و فریب داده شده‌اند و غیر خدا را مؤثر می‌دانند. و در ضمن به ایشان فهمانیده که شما چون خدا را قادر بر هر چیز می‌دانید چگونه قدرت او را بر حشر و نشر منکرید پس شما در واقع دروغگویانید. آیه 91 الی 92
متن آیه:
 مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ وَلَدٍ وَمَا كَانَ مَعَهُ مِنْ إِلَهٍ إِذًا لَذَهَبَ كُلُّ إِلَهٍ بِمَا خَلَقَ وَلَعَلَا بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يصِفُونَ(المؤمنون/91) عَالِمِ الْغَيبِ وَالشَّهَادَةِ فَتَعَالَى عَمَّا يشْرِكُونَ(المؤمنون/92)
ترجمه: خدا هیچ فرزندی نگرفته و با او إله دیگری نبوده که اگر إله دیگری باشد محققا هر إله به آنچه خلق کرده پردازد و بعضی از این معبودان بر بعضی غلبه جستی، خدا منزه و والاست از آنچه وصف می‌کنند(91) دانای غیب و آشکار است، پس برتر است از آنچه شریک او می‌کنند(92). 
نکات: قائل شدن فرزند برای خدا در ردیف شرک آوردن به اوست چون فرزند داشتند مسلتزم ترکیب و قائل شدنست و نیز مستلزم احتیاج و فنا و زوال و نقص است و خدا هر دو را در یک ردیف آورده و دلیل بر بطلان شرک این است که هر خالقی باید مخلوقی داشته باشد و اظهار قدرتی نماید و بر دفع دیگری قادر باشد، پس اگر قادر نباشد که عاجز است و اگر قادر باشد دیگری عاجز است و اگر هر دو قادر باشند لازم می‌شود هر دو عاجز باشند.آیه 93 ا