ُورٌ رَّحِيمٌ » واگر عفو کنيد و ببخشيد بدانيد که خداوند آمرزگار مهربان است. پس هرکس عفو کند خداوند او را عفو مي نمايد هرکس درگذرد خداوند از او مي گذرد، چون جزا از نوع عمل است، و هرکس با خداوند رفتاري نمايد که خداوند آن را دوست مي دارد و با بندگان طوري رفتار کند که آن را دوست مي دارند و به سود آن هاست، محبّت خداوندي را به دست مي آورد و بندگان نيز او را دوست مي دارند و کارش درست و  استوار مي گردد.فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَاسْمَعُوا وَأَطِيعُوا وَأَنفِقُوا خَيْرًا لِّأَنفُسِكُمْ وَمَن يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ تا توانيد از خدا بترسيد و گوش  فرا داريد و اطاعت  کنيد و به  سود خود  از، مالتان  انفاق  کنيد  و آنان  که  از حرص  نفس  خويش  در امان  مانده  اند  رستگارند.
إِن تُقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا يُضَاعِفْهُ لَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ شَكُورٌ حَلِيمٌ اگر به  خدا قرض  الحسنه  دهيد برايتان  دو برابرش  خواهد کرد  و شما را  مي  آمرزد که  او شکر پذيرنده  و بردبار است.
عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ  داناي  نهان  و آشکار است  ، پيروزمند و حکيم  است.
خداوند به تقوي و پرهيزگاري فرمان مي دهد. تقوي يعني اطاعت از اوامر و پرهيز از نواهي. و خداوند پرهيزگاري را مقّيد به توانايي نموده است. پس اين آيه دلالت مي نمايد هر واجبي که بنده توانايي انجام دادن آن را نداشته باشد از او ساقط مي گردد، و اگر توانايي برخي از کارها را داشت و در انجام برخي ديگر از کارها ناتوان بود به همان اندازه اي که مي تواند آن را انجام دهد، و هرچيزي را که توانايي انجام دادنش را نداشته باشد از ذمه او ساقط مي شود .
همانطور که پيامبر(ص) فرمود: « هرگاه شما را به کاري دستور دادم به هر اندازه که مي توانيد آن را انجام دهيد.» و فروع بي شماري تحت اين قاعده ي شرعي داخل مي شوند. « وَاسْمَعُوا» و اندرزهايي را که خدا به شما مي گويد و احکامي را که برايتان مقّرر مي دارد بشنويد و آن را ياد بگيريد و از آن اطاعت کنيد. « وَأَطِيعُوا» و از خدا و پيغمبرش درهمه کارهايتان اطاعت کنيد.
« وَأَنفِقُوا خَيْرًا لِّأَنفُسِكُمْ» و نفقات واجب و مستحب را بپردازيد. اين کار در دنيا و آخرت به نفع شما خواهد بود و هر خير و خوبي در اطاعت از فرمان هاي خداوند و پذيرفتن اندرزهاي الهي و تسليم شدن در برابر شريعت اوست. و شرّ و بدي همه در مخالفت با فرامين و شريعت خداوند است. 
امّا آفتي که بسياري از مردم را از انفاق که بدان امر شده اند باز مي دارد بخل و آزمندي است که بيش تر مردم بدان خو گرفته اند، چون نفس انسان به مال بخل مي ورزد و آن را دوست مي دارد و از دست رفتن مال را ناپسند مي داند.
« وَمَن يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ» و هرکس که از آزمندي و بخل نفس خودش مصون بماند به اين صورت که نفس وي انفاق را براي او زيبا جلوه بدهد، « فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ» پس اينانند که رستگارند. چون آن ها به مطلوب دست يافته اند و از امر ناگوار نجات پيدا کرده ا ند. اين شامل همه چيزهايي است که بنده بدان امر شده يا از آن نهي گرديده است.
پس اگر نفس او بخيل باشد، از آن چه بدان امر شده پرداخت نخواهد کرد. چنين فردي رستگار نمي شود بلکه دنيا و آخرت را از دست مي دهد. و اگر نفس او بخيل نباشد بلکه نفسي آرام و پذيراي شريعت الهي و طالب خشنودي هاي او باشد چنين کسي به محض اين که پي ببرد و بداند که به اين کار موظف شده است بلافاصله آن را انجام مي  دهد و اين گونه رستگار و موفق مي شود.
سپس خداوند متعال به انفاق کردن تشويق نمود و فرمود:« إِن تُقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا» اگر به خداوند قرض الحسنه بدهيد، و آن هر چيزي است که در راه حلال خرج شود اگر هدف بنده از آن جلب رضايت خدا باشد و آن را در جاي مناسب انفاق کنيد، « يُضَاعِفْهُ لَكُمْ» خداوند آن نفقه را براي شما ده برابر تا هفتصد برابر و حتي چندين برابر مي سازد. « وَيَغْفِرْ لَكُمْ» و اضافه بر اين که آن را چندين برابر مي سازد گناهانتان را نيز مي آمرزد ، چون صدقات و کارهاي نيک گناهان را مي زدايند. 
« إِنَّ الحَسَنتِ يذهِبنَ السَّيئَاتِ» بي گمان نيکي ها بدي ها را از بين مي برند. « وَاللَّهُ شَكُورٌ حَلِيمٌ» و خداوند سپاسگزار و بردبار است. و هرکس نافرماني وي را بکند او بلافاصله عذاب نمي دهد بلکه مهلتش مي دهد ولي او را فراموش نمي کند. 
« وَلَو يوَاخِذُ اللَّهُ النَّاسُ بِمَا کَسَبُوا مَا تَرَکَ عَلَي ظَهرِها مِن دَابَّةِ وَلَکِن يوَخِّرُهُم إِلَي أَجَلِ مُّسَمّي» و اگر خداوند مردم را به خاطر کارهايي که کرده اند مواخذه مي نمودروي زمين هيچ جنبنده اي را نمي گذاشت ولي آن ها را تا مدّت زمان معيني به تأخير مي اندازد. 
« وَاللَّهُ شَكُورٌ» و خداوند سپاسگزار است و عمل ناچيز و اندک را از بنده اش مي پذيرد و به پاداش آن به وي مزد فراواني مي دهد. و خداوند از کسي که به خاطر او دشواري ها و مشقّت ها و انواع تکليف هاي سنگين را تحمل نمايد تقدير و تشکر مي کند و هرکس به خاطر خدا چيزي را رها نمايد خداوند بهتر از آن را به او مي دهد.
« عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ» او داناي پنهان است.يعني لشکرياني را که کسي جز او نمي داند و از نگاه بندگان مهربان هستند مي داند و مخلوقاتي که بندگان آن ها را مشاهده مي کنند، مي داند. « الْعَزِيزُ» توانمند است و شکست نمي خورد و بازداشته نمي شود. خداوند بر همه چيره است. « الْحَكِيمُ » و در خلق و امر خودش با حکمت است و هرچيزي را در جاي خودش قرار مي دهد.
پايان تفسير سوره تغابن<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:819.txt">آيه 3-1</a><a class="text" href="w:text:820.txt">آيه 5-4</a><a class="text" href="w:text:821.txt">آيه 7-6</a><a class="text" href="w:text:822.txt">آيه 11-8</a><a class="text" href="w:text:823.txt">آيه 12</a></body></html>مدني و 12 آيه دارد.
بسم الله الرحمن الرحيم
آيه ي 3-1:
يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاء فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَأَحْصُوا الْعِدَّةَ وَاتَّقُوا اللَّهَ رَبَّكُمْ لَا تُخْرِجُوهُنَّ مِن بُيُوتِهِنَّ وَلَا يَخْرُجْنَ إِلَّا أَن يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ لَا تَدْرِي لَعَلَّ اللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذَلِكَ أَمْرًا اي  پيامبر ، اگر زنان  را طلاق  مي  دهيد به  وقت  عده  طلاقشان  دهيد  و  شمارعده ، را نگه  داريد  و از خداي  يکتا پروردگارتان  بترسيد  و آنان  را  از خانه  هايشان  بيرون  مکنيد  و از خانه  بيرون  نروند مگر آنکه  به  آشکارا  مرتکب  کاري  زشت  شوند اينها احکام  خداوند است  ، و هر که  از آن  تجاوز  کند به  خود ستم  کرده  است   تو چه  داني  ، شايد خدا از اين  پس  امري  تازه   پديدآورد.
فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ فَارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَأَشْهِدُ