لَّذِي أَنتُم بِهِ مُؤْمِنُونَ » و از  خداوندي که به او ايمان داريد بترسيد. پس ايمان داشتن شما به خدا اين را مي طلبد که همواره پرهيزگار باشيد.يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا جَاءكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ عَلَى أَن لَّا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِينَ وَلَا يَقْتُلْنَ أَوْلَادَهُنَّ وَلَا يَأْتِينَ بِبُهْتَانٍ يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ فَبَايِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ اي  پيامبر ، اگر زنان  مؤمن  نزد تو آمدند تا بيعت  کنند ، بدين  شرط که ، هيچ  کس  را با خدا شريک  نکنند و دزدي  نکنند و زنا نکنند و فرزندان  خود رانکشند و فرزندي  را که  از آن  شوهرشان  نيست  به  دروغ  به  او نسبت  ندهند  و در کارهاي  نيک  نافرماني  تو نکنند ، با آنها بيعت  کن  و برايشان  از  خدا آمرزش  بخواه  ، که  خدا آمرزنده  و مهربان  است.
شرايطي که در اين آيه ذکر شده است ، شيوه بيعت کردن با زناني است که بر انجام دادن واجباتي بيعت کرده اند که بر مردان و زنان در همه اوقات واجب است. امّا در مورد مردان مسئله با توجه به حالات و مراتب آن ها فرق مي کند و پيامبر(ص) از آن چه خدا به او فرمان داده بود اطاعت کرد، و هرگاه زنان براي بيعت کردن با او نزدش مي آمدند و به اين شرايط پاي بند مي شدند پيامبر با آن ها بيعت مي کرد و برايشان از خداوند آمرزش مي خواست و آن ها را در زمره مومنان داخل مي گرداند. 
« عَلَى أَن لَّا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا» بر اين که با خدا شريکي مقّرر  ندارد بلکه خداوند را به تنهايي پرستش نمايند. « وَلَا يَقْتُلْنَ أَوْلَادَهُنَّ» و آن گونه که زنان دوران جاهليت فرزندان خود را زنده به گور مي کردند فرزندانشان را نکشند. « وَلَا يَزْنِينَ» و زنا نکنند، آن طور که بسياري از زنان فاحشه چنين مي کردند. 
« وَلَا يَأْتِينَ بِبُهْتَانٍ يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ» بهتان يعني تهمت زدن و دروغ بستن بر ديگران. يعني اين زنان به هيچ حالتي نبايد تهمت بزنند خواه مسئله به آن ها و شوهرانشان مربوط باشد يا به ديگران. « وَلَا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ» و در هر زماني که به آن ها مي دهي نبايد از تو سرپيچي نمايند چون هر فرماني که تو صادر مي کني خوب و نيکوست. و از آن جمله بايد آن ها را به هنگام مصيبت از نوحه سرايي و پاره کردن گريبان و زخمي کردن چهره و  دعا  کردن و سردادن فريادهاي جاهلي بازداري و بايد از تو اطاعت کنند.« فَبَايِعْهُنَّ» اگر به همهي اموري که ذکر شد پاي بند شدند با آن ها بيعت کن. « وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ» و براي کوتاهي هايي که از آن ها سرزده است از خداوند آمرزش بخواه تا شاد شوند. « إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ» بي گمان آمرزش خداوند براي گناهکاران و نيکويي اش براي توبه کاران فراوان است. و مهربان است و رحمت  او هر چيزي را فرا گرفته و احسان او همه خلق را در بر گرفته است.يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ قَدْ يَئِسُوا مِنَ الْآخِرَةِ كَمَا يَئِسَ الْكُفَّارُ مِنْ أَصْحَابِ الْقُبُورِ  اي  کساني  که  ايمان  آورده  ايد ، با مردمي  که  خدا بر آنها خشم  گرفته ، است دوستي  مکنيد  اينان  از آخرت  نوميدند ، همچنان  که  آن  کافراني  که   اينک  در گورند از آخرت  نوميدند.
اي مومنان! اگر شما به پروردگارتان ايمان داريد و رضايت او را مي جوئيد و از ناخشنودي او پرهيز مي کنيد، « لَا تَتَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ»  با گروهي دوستي نکنيد که خدا بر آنان خشمگين است. خداوند به خاطر کفرشان بر آن ها خشم گرفته است و اين همه ي کافران را شامل مي شود. « قَدْ يَئِسُوا مِنَ الْآخِرَةِ» آن کافران از خير آخرت محروم اند و از آن بهره اي ندارند. پس بپرهيزيد از اين که با آن ها دوستي کنيد که آن گاه به سبب دوستي با آنان در شرّ و شرک ورزي  اشان توافق نمائيد، در نتيجه از خير آخرت محروم شويد، همان طور که آن ها محروم شدند.
« كَمَا يَئِسَ الْكُفَّارُ مِنْ أَصْحَابِ الْقُبُورِ  » آنان از آخرت نااميد شده اند همان طور که کافران وقتي به جهان آخرت بروند و حقيقت را مشاهده نمايند به يقين خواهند دانست که بهره اي از آخرت ندارند. و احتمال دارد که معني اين باشد که آن ها از آخرت نااميد شده اند يعني آن را انکار کرده و به آن کفر ورزيده اند، پس اقدام آن ها به انجام کارهايي که خدا را ناخشنود مي گرداند و موجبات عذاب الهي و نااميدي از آخرت را فراهم مي  نمايد از آن ها بعيد نيست آن ها از آخرت نااميدند همان طور که کافراني که در دنيا منکر زنده شدن پس از مرگ هستند از بازگشتِ گورخفتگان به سوي خدا نااميدند.
پايان تفسير سوره ي ممتحنه<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:795.txt">آيه 3-1</a><a class="text" href="w:text:796.txt">آيه 4</a><a class="text" href="w:text:797.txt">آيه 5</a><a class="text" href="w:text:798.txt">آيه 9-6</a><a class="text" href="w:text:799.txt">آيه 14-10</a></body></html>مدني و 14 آيه است.
بسم الله الرحمن الرحيم
آيه ي 3-1:
سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ خدا را تسبيح  گويند هر چه  در آسمانها و، در زمين  است  ، و اوست   پيروزمندو حکيم.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ اي  کساني  که  ايمان  آورده  ايد ، چرا سخناني  مي  گوييد که  به  کارشان  نمي   بنديد ?
كَبُرَ مَقْتًا عِندَ اللَّهِ أَن تَقُولُوا مَا لَا تَفْعَلُونَ خداوند سخت  به  خشم  مي  آيد که  چيزي  بگوييد و به  جاي  نياوريد.
در اين جا خداوند متعال عظمت و توانمندي اش را و اين که همه چيز در برابر او فروتن است بيان مي دارد. والا و خجسته است خداوند و همه آن چه در آسمان ها و زمين هستند به تسبيح و تقديس خداوند مشغولند و او را پرستش مي نمايند و نيازهايشان را از او مي خواهند.
« وَهُوَ الْعَزِيزُ» و او توانمند است و با توانايي اش بر همه چيز چيره است. « الْحَكِيمُ» و در کارها و آفرينش  فرمان خود فرزانه و با حکمت است.
« يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ» اي کساني که ايمان آورده ايد! چرا چيزي را مي گوييد که انجام نمي دهيد؟ يعني چرا سخن خوب و خير را مي گوئيد و به آن تشويق مي کنيد و بسا خود را مي ستائيد و به آن تشويق مي کنيد و بسا خود را مي ستائيد که آن کار را انجام داده ايد، در حالي که خودتان آن را انجام نمي دهيد. و مردم را از کار بد باز مي داريد و بسا خودتان را از آن منّزه و پاک مي دانيد در حالي که خود به آن ملوّث هستيد و آن را انجام مي دهيد.
پس اين چنين حالت زشتي شايسته ي مومنان نيست، و از بزرگترين چيزهايي که موجب خشم خداوند مي شود اين است که بنده چيزي را بگويد که  انجام نمي دهد. بنابراين کسي که به کار خوب فرمان مي دهد بايد قبل از همه خو