فرمود: « مَا کَانَ مُحَمَّدُ أَبَاَ أَحَدِ مِّن رِّجَالِکُم» محمد پدر هيچ يک از مردانتان نيست. پس خداوند نسبت و انتساب زيد را به پيامبر مردود اعلام کرد. خداوند در اين آيه خبر داده است که مومنان همه فرزندان پيامبر هستند و هيچ کدام از آنان مزيتي بر ديگري ندارد، گرچه انتساب دعوت و فراخواني پيامبر از يکي از آنان قطع شده باشد، چرا که نسبت ايماني او قطع نشده است. بنابراين نبايد غمگين و اندوهگين شود. و براساس اينکه همسران پيامبر مادران مومنان هستند، بعد از وفات پيامبر(ص) براي هيچ احدي حلال نيست که با آنان ازدواج کند. همان طور که در اين آيه تصريح نموده است:« وَلَآ أَن تَنکِحُوا أَزوَجَهُ مِن بَعدِهِ أَبَدَاَ» و نبايد بعد از رحلت پيامبر هرگز با همسران او  ازدواج کنيد. « وَأُوْلُو الْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلَى بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ» و در حکم خداوند خويشاوندان نسبت به همديگر از اولويت بيشتري برخوردارند، و از همديگر ارث مي برند و با يکديگر بايد نيکويي بکنند، زيرا آنها به کمک و نيکي کردن با يکديگر سزاوارترند.
قبل از اين دستور پسرخواندگان ارث مي بردند و خويشاوندان سهمي از ارث نداشتند، پس خداوند ارث بردن به خاطر پسرخواندگي را منحل کرد و ارث را حق خويشاوندان قرار داد. و اين ناشي از مهرباني و حکمت خداوند بود، زيرا اگر کار به همان صورت ادامه مي يافت فساد و شر پديد مي آمد و مردم براي محروم کردن خويشاوندان ار ارث حيله ها مي کردند. « مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ» خواه خويشاوندان، مومنان مهاجر باشند يا مهاجر نباشند، چرا که خويشاوندان مقدم هستند. و اين آيه دليلي است بر ثبوت ولايت خويشاوندان در همه کارها مانند نکاح و مال و غيره. « إِلَّا أَن تَفْعَلُوا إِلَى أَوْلِيَائِكُم مَّعْرُوفًا» مگر اينکه در حق دوستانتان نيکي کنيد. يعني نيکي کردن با دوستان حقي نيست که بر شما فرض شده باشد بلکه چيزي است که بستگي به اراده و خواست خود شما دارد؛ اگر خواستيد با آنها تبرع و احسان کنيد و با آنها خوبي و نيکي نماييد، « كَانَ ذَلِكَ فِي الْكِتَابِ مَسْطُورًا» اين حکم در کتاب نوشته شده است و خداوند آن را مقرر نموده و بايد اجرا شود.وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنكَ وَمِن نُّوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَأَخَذْنَا مِنْهُم مِّيثَاقًا غَلِيظًا؛ و آن  هنگام  که  از پيامبران  پيمان  گرفتيم  و از تو و از نوح  و ابراهيم  و، موسي  و عيسي  بن  مريم  و از همه  آنها پيماني  سخت  گرفتيم .
لِيَسْأَلَ الصَّادِقِينَ عَن صِدْقِهِمْ وَأَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا أَلِيمًا؛ تا راستگويان  را از صدقشان  بپرسد ، و براي  کافران  عذابي  دردآور مهيا  کرده  است.
خداوند متعال خبر مي دهد که از همه پيامبران به طور عموم و از پيامبران اولوالعزم که اين پنج پيامبر هستند به طور ويژه پيمان محکم گرفت تا دين خدا را برپاي دارند و در راه او جهاد نمايند، و اين راهي است که پيامبران گذشته بر آن رفته اند تا اينکه با بعثت سرور و بهترينشان محمد (ص) سلسله  آنها پايان يافت و مردم فرمان يافتند تا به آنها اقتدا نمايند. و خداوند پيامبران و پيروانشان را از اين پيمان محکم خواهد پرسيد که آيا به اين عهد و پيمان وفا کرده و راست گفته اند؟ تا در صورت وفاداري بهشت را به عنوان پاداش به آنها بدهد، و يا کفر ورزيده اند که آن گاه به آنان  عذاب دردناک خواهد داد. خداوند متعال مي فرمايد:« مِّنَ المُومِنِينَ رِجَالُ صَدَقُوا مَا عَهَدُوا اللَّهَ عَلَيهِ» از مومنان مرداني هستند که بر پيماني که با خدا بسته اند راست گفته اند.يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَاءتْكُمْ جُنُودٌ فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا وَجُنُودًا لَّمْ تَرَوْهَا وَكَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرًا ؛ اي  کساني  که  ايمان  آورده  ايد ، از نعمتي  که  خدا به  شما داده  است  ياد، کنيد ، بدان  هنگام  که  لشکرها بر سر شما تاخت  آوردند و ما باد را و  لشکرهايي  را که  نمي  ديديد بر سرشان  فرستاديم  و خدا بدانچه  مي  کرديد بينا  بود.
إِذْ جَاؤُوكُم مِّن فَوْقِكُمْ وَمِنْ أَسْفَلَ مِنكُمْ وَإِذْ زَاغَتْ الْأَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا؛ آنگاه  که  از سمت  بالا و از سمت  پايين  بر شما تاختند ، چشمها خيره  شد  ودلها به  گلوگاه  رسيده  بود و به  خدا گمانهاي  گوناگون  مي  برديد.
هُنَالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَزُلْزِلُوا زِلْزَالًا شَدِيدًا؛ در آنجا مؤمنان  در معرض  امتحان  در آمدند و سخت  متزلزل  شدند.
خداوند نعمت خود را بر بندگان مومنش يادآوري مي نمايد و آنها را به شکرگذاري آن تشويق مي کند آن گاه که لشکريان اهل مکه و حجاز از طرف بالاي آنها و لشکر اهل نجد از طرف پايين به سوي آنها تافتند و با خود عهد بستند که پيامبر (ص) و اصحاب را نابود و ريشه کن نمايند. و اين در جنگ خندق بود و طوايف بود که در اطراف مدينه بودند با دشمنان هماهنگ شده بودند، بنابراين با لشکريان بزرگ و گروه هاي زيادي آمدند. و پيامبر (ص) چاله و خندقي در کنار مدينه زد و راه را بر آنها بست. آنها مدينه را محاصره کردند و کار سخت شد و دل ها به حنجره ها رسيد تا اينکه بسياري از مردم گمان ها بردند آن گاه که لشکريان قوي و سختي هاي طاقت فرسا و شديد را مشاهده کردند. مدينه تا مدتي طولاني همچنان در محاصره بود و در همان حالت قرار داشت که خداوند توصيف کرده است: « وَإِذْ زَاغَتْ الْأَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا» آن گاه که چشم ها خيره شدند و دل ها به حنجره ها رسيدند درباره خدا گمان هاي گوناگوني برديد. يعني گمان هاي بدي برديد مبني بر اين که خداوند دينش را ياري نمي کند و کلمه و سخنش را به اتمام نمي رساند.
« هُنَالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَزُلْزِلُوا زِلْزَالًا شَدِيدًا » در اين وقت مومنان با اين آزمايش بزرگ آزموده شدند و با ترس و اضطراب و گرسنگي به سختي تکان خوردند تا ايمانشان روشن گردد ، و يقينشان بيشتر شود. پس به حمد خدا آن چنان  ايمان و يقين استوارشان آشکار گرديد که از گذشتگان و آيندگان فراتر رفتند. و هنگامي که مشکل و اندوه شدت گرفت و سختي ها روي هم انباشته شد ايمان آنها و باورشان به يقين قطعي رسيد: « وَلَمَّا رَءَا المُومِنُونَ الأَحزَابَ قَالُوا هَذَا مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَصَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَمَا زَادَهَمُ إِلَّا إِيمَنَا وَتَسلِيمَاَ» و هنگامي که مومنان گروه را ديدند گفتند: « اين چيزي است که خداو پيامبرش به ما وعده دادند و خدا و پيامبرش راست گفته اند»، و هجوم لشکريان چيزي جز ايمان و تسليم در برابر خدا به آنها نيافزود.وَإِذْ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ 