 او شکيبايي ورزيدند و خود را از آلوده شدن به گناهان دور کردند به چنين مقامي دست يافتند. « وَكَانُوا بِآيَاتِنَا يُوقِنُونَ» و در باب ايمان داشتن به آيات خدا به مقام يقين رسيدند. و يقين يعني علم و آگاهي کامل که آدمي را به عمل وامي دارد. آنها به مقام يقين رسيدند چون فراگيري و آموختن آنها درست بود و مسايل را از دلايل يقيني فرا گرفتند. و آنان همواره  مسائل را فرا مي گرفتند و دلايل زيادي را بر صحت آن ارائه مي دادند. پس با صبر و يقين مي توان به مقام پيشوايي و امامت در دين رسيد.
بني اسراييل در مسائلي اختلاف ورزيدند، پس برخي به حق رسيدند و برخي به  اشتباه رفتند، و برخي قصدا از حق روي برتافتند و خداوند متعال در روز قيامت درباره آنچه که در آن اختلاف داشتند ميان آنان داوري مي کند. و قرآن به برخي از مسائل اختلافي بني اسراييل اشاره مي کند، و هرجا اختلافي ميان آنها وجود داشته باشد و قرآن يکي از دو گفته را تصديق نمايد حق همان است که قرآن آن را تاييد کرده است، و هر آن چه که خلاف قرآن است باطل مي باشد.أَوَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنَا مِن قَبْلِهِم مِّنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَسَاكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ أَفَلَا يَسْمَعُونَ؛ آيا آن  همه  مردمي  که  پيش  از اين  در خانه  هاي  خود مي  خراميدند و ما هلاکشان  کرديم  سبب  هدايتشان  نشد ? در اين  عبرتهاست  ، چرا نمي  شنوند ?
أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا نَسُوقُ الْمَاء إِلَى الْأَرْضِ الْجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا تَأْكُلُ مِنْهُ أَنْعَامُهُمْ وَأَنفُسُهُمْ أَفَلَا يُبْصِرُونَ؛ آيا نمي  بينند که  آب  را به  زمين  خشک  و بي  گياه  روانه  مي  سازيم  تا، کشتزارها برويانيم  و چارپايان  و خودشان  از آن  بخورند ? چرا نمي  بينند ?
آيا براي کساني که پيامبر را تکذيب مي کنند روشن نشده است که ، « كَمْ أَهْلَكْنَا مِن قَبْلِهِم مِّنَ الْقُرُونِ» پيش از آنان نسل هاي فراواني را که راه ايشان را در پيش گرفته اند هلاک و نابود کرده ايم؟! « يَمْشُونَ فِي مَسَاكِنِهِمْ» و ايشان هم اينک در مسکن و مکان آنها راه مي روند و آشکارا آن را مشاهده مي نمايند، مانند قوم هود و صالح و قوم لوط که نابودشان کرديم! « إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ» بي گمان در اين نشانه هايي است که از آن بر راستگويي پيامبراني که به نزد آنها آمده اند و باطل بودن شرک و شري که خود بر آن هستند، و نيز اينکه هرکس کاري مانند کارهاي آنان بکند با او همان کاري خواهد شد که با همکاران پيشين او شده است ، استدلال مي شود. 
نيز بر اين استدلال مي شود که خداوند بندگان را مجازات خواهد کرد و آنها را براي روز حشر و رستاخيز برخواهد انگيخت. « أَفَلَا يَسْمَعُونَ» آيا آيات خدا را نمي شنوند تا آن را درک نمايند و از آن بهره ببرند؟! پس اگر آنها شنوايي درست و عقل صحيحي داشتند بر حالتي باقي نمي ماندند که هلاک شدنشان در آن حالت يقيني است.
« أَوَلَمْ يَرَوْا» آيا با چشم هاي خود نعمت هاي ما و کمال حکمت ما را نمي بينند که « أَنَّا نَسُوقُ الْمَاء إِلَى الْأَرْضِ الْجُرُزِ» آب را به سوي زمين خشک و بي گياه مي رانيم پس خداوند از ابرها بر آن باران مي بارد يا رودها را به سوي آن گسيل مي دارد، « فَنُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا» و به وسيله آن گياهان گوناگون مي رويانيم، « تَأْكُلُ مِنْهُ أَنْعَامُهُمْ وَأَنفُسُهُمْ» که چهارپايانشان از آن گياهان مي خورند و آن گياهاني است که خوراک حيوانات است. و خودشان نيز از آنچه خوراک حيوانات است. و خودشان نيز از آنچه خوراک انسان هاست تغذيه مي کنند. « أَفَلَا يُبْصِرُونَ» آيا اين همه نعمت را نمي بينند، نعمتي که خوراک به وسيله آن شهرها و بندگان را زنده مي نمايد، تا در سايه آن بينا شوند و با اين بينش و بينايي به راه راست هدايت يابند؟! اما کوري بر آنها غالب آمده و غفلت بر آنها چيره شده است، به همين سبب نمي بينند. و آنها از روي غفلت به اين نعمت نگاه کردند بنابراين به خير و نيکي دست نيافتند.وَيَقُولُونَ مَتَى هَذَا الْفَتْحُ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ؛ مي  گويند : اگر راست  مي  گوييد ، پيروزي  چه  وقت  خواهد بود ?
قُلْ يَوْمَ الْفَتْحِ لَا يَنفَعُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِيمَانُهُمْ وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ؛ بگو : در روز پيروزي  ، ايمان  آوردن  کافران  سودشان  ندهد ، و مهلتشان   ندهند.
فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَانتَظِرْ إِنَّهُم مُّنتَظِرُونَ ؛ پس  ، از ايشان  اعراض  کن  و منتظر باش  ، که  آنها نيز در انتظارند.
مجرمان و گناهکاران براي آمدن عذابي که به آنها وعده داده شده است مبني بر اين که به سزاي تکذيبشان بدان گرفتار خواهند شد شتاب مي ورزند، و اين شتاب ورزيدن آنها به سبب جهالت و عنادشان است. « وَيَقُولُونَ مَتَى هَذَا الْفَتْحُ» و مي گويند فيصله و قضاوتي که ميان ما و شما روي خواهد داد، و آن گونه که مي گوييد ما عذاب داده مي شويم کي خواهد بود؟ « إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ» اگر در دعوايتان راستگوييد؟!
« قُلْ يَوْمَ الْفَتْحِ » بگو: روز فيصله و قضاوت روزي است که در آن کيفر داده مي شويد و از آن استفاده اي نخواهند برد. بدين معني که در آن روز فرصت داده شوند تا گذشته را جبران کنند. پس هرگاه روز فيصله و قضاوت بيايد کار از کار گذشته است و آزمايش و ابتلا ديگر اثري ندارد، زيرا « لَا يَنفَعُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِيمَانُهُمْ» ايمان کافران براي آنها سودي نخواهد داشت چون ايمان آنها از روي ناچاري است. « وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ» و به آنها مهلت داده نمي شود به  اين شيوه که عذاب از آنها دور گردد و آنان گذشته خود را جبران کنند.
« فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ» پس چون سخن و ستمگري آنها به جهالت جهل و ناداني رسيده است و عذاب را شتابان مي طلبند از آنها روي بگردان، « وَانتَظِرْ» و منتظر عذابي باش که آنان را فراخواهد گرفت، زيرا چنين عذابي حتما خواهد آمد، اما مدت و زماني مقرر دارد ، و هرگاه بيايد پس و پيش نخواهد داشت. « إِنَّهُم مُّنتَظِرُونَ» بدون شک آنان منتظر و چشم به راه هستند تا تو به گرفتاري و رنجي مبتلا شوي، اما عاقبت و سرانجام از آن پرهيزگاران است.
پايان تفسير سوره ي سجده<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:360.xml">جزء 21 (آيه 1 الي 27)</a><a class="folder" href="w:html:382.xml">جزء 22 (آيه 28 الي 73)</a></body></html>مکی‌ است‌ و داراي‌ (135) آيه‌ است‌.
بسم الله الرحمن الرحيم
آيه ي 8-1: 
طه از جملۀ حروف مقطعۀ قرآني است که بسياري از سوره ها بدان آغاز گشته اند، و نام پيامبر نمي باشد. 
مَا أَنزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَى ما قرآن را بر تو نازل نکرده ايم که به رنج افتي 
إِلَّا تَذْكِرَةً لِّمَن يَخْشَى [آن را نازل نکرده ايم] چز براي يادآوري کساني که از خدا مي ترسند 
تَنزِيلًا مِّمَّنْ خَلَقَ الْأَرْضَ وَالسَّمَاوَاتِ الْعُلَى از سوي خداوند نازل شده که زمين و آسمانهاي بلند را آفريده است. 
الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى خداوند مهربان بر