 تباهکاران داناتر است، و آنها کساني هستندکه از روي ستم و مخالفت به آن ايمان نمي آورند، پس خداوند آنها را به خاطر فسادشان به شدت مجازات خواهد کرد. 
(وَإِن كَذَّبُوكَ) و اگر تو را تکذيب کردند، به دعوت خودت ادامه بده. چيزي از حساب آنان بر تو نيست و از حساب تو چيزي بر آنان نيست، و هر يک از شما در مقابل عملش جوابگو مي باشد. ( فَقُل لِّي عَمَلِي وَلَكُمْ عَمَلُكُمْ أَنتُمْ بَرِيئُونَ مِمَّا أَعْمَلُ وَأَنَاْ بَرِيءٌ مِّمَّا تَعْمَلُونَ) و بگو: عمل من از آن خودم و عمل شما از آن خودتان است، شما از آنچه من انجام مي دهم بيزاريد، و من (نيز ) از آنچه شما مي کنيد بيزارم. همانطور که خداوند متعال فرموده است: (من عمل صلحا فلنفسه و من اساء فعليها) هر کس کا ر شايسته اي انجام دهد به نفع او مي باشد، و هر کس کار بدي را انجام دهد به زيان خودش است. وَمِنْهُم مَّن يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ أَفَأَنتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ وَلَوْ كَانُواْ لاَ يَعْقِلُونَ و از آنان کساني هستند که به تو گوش فرا مي دهند، آيا تو (مي تواني) کران را هر چند که عقل و خردي نيز نداشته باشند – بشنواني؟
وَمِنهُم مَّن يَنظُرُ إِلَيْكَ أَفَأَنتَ تَهْدِي الْعُمْيَ وَلَوْ كَانُواْ لاَ يُبْصِرُونَ و گروهي از آنان به تو مي نگرند، آيا تو مي تواني نابينايان را هر چند که نبينند رهنمود کني؟
إِنَّ اللّهَ لاَ يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئًا وَلَـكِنَّ النَّاسَ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ  همانا خداوند بر مردم هيچ ستمي نمي کند اما مردم بر خويشتن ستم مي کنند. 
خداوند از حال کساني که پيامبر و پيامش را تکذيب مي کنند خبر داده و مي فرمايد: (وَمِنهُم مَّن يَنظُرُ إِلَيْكَ ) و از آنان کساني هستند که به هنگام قرائت قرآن به پيامبر گوش فرامي دهند، اما نه به خاطر راه يافتن و هدايت شدن، بلکه به صورت تفريحي و براي اينکه تکذيب کنند، و به خاطر جستجوي اشتباه و لغزش گوش مي دهند، و اين گوش فرا دادن مفيد نيست و خيري را براي آنان به بار نمي آورد. قطعاً دروازۀ توفيق بر آنان بسته شده و از قفايدۀ گوش دادن محروم مي شوند. بنابراين فرمود: (أَفَأَنتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ وَلَوْ كَانُواْ لاَ يَعْقِلُونَ) آيا تو مي تواني (سختي را) به کران بشنوائي هر چند که نفهم و ندان باشند؟ و اين است،هام به معني نفي موکد است. يعني تو هرگز نمي تواني کران را بشنواني. کساني که کر هستند هر چند با صداي بلند با آنان صحبت کني نمي تواني سخن را به سمع آنان برساني. به ويژه وقتي که عقل هم نداشته باشند. پس وقتي که شنوانيدن کر نفهم محال است، همچنين شنوانيدن تکذيب کنندگان به گونه اي که از آن فايده اي ببرند محال و غير ممکن است. اما همين کران آنچه را که حجت رساي خدا را بر آنان اقامه کند شنيده اند. و اين نيکي از راه هاي بسيار اساسي براي کسب علم و دانش است که بر آنان مسدود شده است، و آن راه مسموعاتي است که متعلق به خبر مي باشند. 
سپس بسته شدن راه دوم را که راه نگاه کردن است بيان نمود و فرمود: (وَمِنهُم مَّن يَنظُرُ إِلَيْكَ) و گروهي از آنان به تو مي نگرند، اما نگريستن آنان به تو و احوال شما را جويا شدن برايشان فايده اي ندارد، پس همانگونه که تو نمي تواني نابينايان را رهنمود کني، نيز اينها را هدايت نخواهي کرد. 
پس وقتي که عقل و شنوايي و بينايي شان که راه رسيدن به علم و آگاهي و شناخت حقايق مي باشد فاسد شده است چه راهي آنان را به حق مي رساند؟ (وَمِنهُم مَّن يَنظُرُ إِلَيْكَ) بيانگر آن است که در نگاه کردن به پيامبر (ص) و انديشه در رهنمود و اخلاق و کارهايش و آنچه او به سوي آن فرا مي خواند از بزرگترين دلايل بر راستي و صداقت او و صحت آنچه که آورده است مي باشد، و فردي که داراي بينايي و بينش است با نگريستن به پيامبر از هر دليل ديگري مستغني مي شود. 
(إِنَّ اللّهَ لاَ يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئًا) بدون شک خداوند بر مردم هيچ ستمي نمي کند؛ پس به بديهايشان نمي افزايد و از نيکي هايشان نمي کاهد. ( وَلَـكِنَّ النَّاسَ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ  ) اما مردم بر خويشتن ستم مي کنند، چرا که حق پيش آنان مي آيد اما آن را نمي پذيرند، و در نتيجه خداوند با مهر زدن بر دل و گوش و چشمهايشان آنان را سزا مي دهد.(وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَأَن لَّمْ يَلْبَثُواْ إِلاَّ سَاعَةً مِّنَ النَّهَارِ يَتَعَارَفُونَ بَيْنَهُمْ قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُواْ بِلِقَاء اللّهِ وَمَا كَانُواْ مُهْتَدِينَ ) و روزي که آنان را گرد مي آورد، گويي جز ساعتي از روز نمانده اند، با همديگر آشنا مي شوند. به راستي کساني که لقاي خدا را تکذيب کردند زيان ديده و راه يافته نبودند. 
خداوند متعال از سرعت سپري شدن دنيا خبر مي دهد، و اينکه مردم را در روزي گرد مي آورد که هيچ شکي در آن نيست و مردم فکر مي کنند جز ساعتي از روز (در دنيا) نمانده اند . و انگار نعمت و رنجي بر آنها نگذشته است، و آنها همديگر را مي شناسند، همانطور که در دنيا چنين بودند. پس در اين روزگار پرهيزگاران فايده مي برند و کساني که لقاي خدا را دروغ انگاشته و به راه راست و دين استوار هدايت نشدند، زيان مي بينند، چون نعمت را از دست داده و سزاوار وارد شدن به جهنم گرديده اند. (وَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ اللّهُ شَهِيدٌ عَلَى مَا يَفْعَلُونَ )و اگر بخشي از آنچه بديشان وعده داده ايم به تو نشان دهيم، يا تو را بميرانيم (در هر دو صورت) بازگشت شان به سوي ماست، و خداوند از آنچه مي کنند آگاه است .
اي پيامبر (ص) براي اين تکذيب کنندگان غم مخور، و براي نابودي آن شتاب مکن، زيرا لازم است عذابي را که به آنان وعده داده ايم به آنان برسد؛ پس يا در دنيا آن را چشم هاي خود خاهي ديد و آرام خواهي گرفت، و يا در آخرت، پس بازگشت آنان به سوي خداست، و خداوند آنان را به آنچه که مي کردند آگاه خواهد ساخت؛ چيزي که خداوند آن را بر شمرده است ولي آنان آن را از ياد برده اند، و خداوند بر هر چيزي آگاه است. 
پس در اينجا به آنان وعيد سختي داده شده است، و اين دلجويي است از پيامبري که قومش او را تکذيب کرده و با او مخالفت ورزيده اند.  )وَلِكُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولٌ فَإِذَا جَاء رَسُولُهُمْ قُضِيَ بَيْنَهُم بِالْقِسْطِ وَهُمْ لاَ يُظْلَمُونَ ) و هر امتي داراي پيامبري است ، پس هرگاه پيامبرشان آيد به دادگري در ميانشان داوري مي شود، و هيچ ستمي بديشان نمي شود. 
(وَيَقُولُونَ مَتَى هَـذَا الْوَعْدُ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ ) و مي گويند: «اگر راست مي گوييد اين وعده چه وقت خواهد آمد؟»
(قُل لاَّ أَمْلِكُ لِنَفْسِي ضَرًّا وَلاَ نَفْعًا إِلاَّ مَا شَاء اللّهُ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ إِذَا جَاء أَجَلُهُمْ فَلاَ يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلاَ يَسْتَقْدِمُونَ ) بگو: «من اختيار هيچ سود و زياني براي خودم ندارم مگر آنچه که خدا بخواهد. هر امتي داراي مدت زمان محدودي است، و چون زمان آنان به 