تلاش مي کنند. پس پيکار با آنها کينه و خشمي را که در دلهايشان است از بين مي برد، و اين بر محبت و دوستي خداوند نسبت به مومنان و توجه  خداوند به حالات آنها دلالت مي نمايد، تا جايي که خداوند شفا دادن دلهاي مومنان و از بين بردن خشمشان را از جمله اهداف و مقاصد شريعت قرار داده است.
سپس فرمود:« وَيَتُوبُ اللّهُ عَلَى مَن يَشَاء» و خداوند برحسب مشيت و خواست خويش، توبه هرکدام از آنهايي را که آنان را براي داخل شدن به اسلام توفيق داده، و  اسلام را در دل هايشان زيبا جلوه مي دهد و کفر و فسق و نافرماني را در انظار آنان ناپسند مي گرداند. « وَاللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ» و خداوند دانا و حکيم است و هرچيزي را در جاي مناسب قرار مي دهد و هرکس را که شايسته ايمان آوردن باشد هدايت مي نمايد، و هرکس را که شايسته ايمان آوردن نباشد در گمراهي و عناد خودش باقي مي گذارد.أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تُتْرَكُواْ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللّهُ الَّذِينَ جَاهَدُواْ مِنكُمْ وَلَمْ يَتَّخِذُواْ مِن دُونِ اللّهِ وَلاَ رَسُولِهِ وَلاَ الْمُؤْمِنِينَ وَلِيجَةً وَاللّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ ؛ آيا پنداشته  ايد که  شما را به  حال  خود واگذاشته  اند بي  آنکه  خدا کساني ، از شما را که  جهاد مي  کنند و جز خدا و پيامبرش  و مؤمنان  را به  همرازي  نمي گزينند ، معلوم  دارد ? هر چند به  هر کاري  که  مي  کنيد آگاه  است.
خداوند متعال پس از اينکه بندگان مومنش را به جهاد فرمان داد، فرمود:« أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تُتْرَكُواْ» آيا پنداشته ايد که به حال خودتان واگذار مي شويد، بدون اينکه آزمايش و امتحان شويد، راستگو و دروغگو مشخص گردد؟ « وَلَمَّا يَعْلَمِ اللّهُ الَّذِينَ جَاهَدُواْ مِنكُمْ» در حالي که هنوز خداوند کساني را از شما که جهاد کرده اند ندانسته است؟ دانستني که از حالت نهاني بالقوه به سوي خارج بالفعل بيرون آيد تا پاداش و سزا بر آن تحقق يابد. و کساني را که بداند که در راه او جهاد کرده اند. 
« وَلَمْ يَتَّخِذُواْ مِن دُونِ اللّهِ وَلاَ رَسُولِهِ وَلاَ الْمُؤْمِنِينَ وَلِيجَةً» و به غير از خدا و پيامبر و مومنان و دوست نزديک و محرم اسراري براي خود نگرفته اند. يعني کسي را از کافران به دوستي نگرفته اند، بلکه خدا و پيامبر و مومنان را به دوستي مي گيرند. پس خداوند جهاد را مشروع نمود تا بدين وسيله هدف و مقصود بزرگ به دست بيايد، و آن اين است که راستگوياني را که جز در راه خدا حرکت نمي کنند، از دروغگوياني که ادعا مي کنند  ايمان دارند، در حاليکه کساني غير از خدا و پيامبر و مومنان را به دوستي مي گيرند، مشخص نمايد. « وَاللّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ» و خداوند به آنچه از شما سر مي زند آگاه است ، پس شما را مي آزمايد تا آنچه که بر آن هستيد روشن گردد، و شما را طبق اعمال نيک و بدتان جزا و سزا دهد.مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَن يَعْمُرُواْ مَسَاجِدَ الله شَاهِدِينَ عَلَى أَنفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ أُوْلَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ وَفِي النَّارِ هُمْ خَالِدُونَ ؛ مشرکان  را نرسد که  در حالي  که  به  کفر خود اقرار مي  کنند مسجدهاي  خدا  را عمارت  کنند اعمال  آنها ناچيز شده  و در آتش  جاويدانند.
إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلاَةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَلَمْ يَخْشَ إِلاَّ اللّهَ فَعَسَى أُوْلَـئِكَ أَن يَكُونُواْ مِنَ الْمُهْتَدِينَ ؛ مسجدهاي  خدا را کساني  عمارت  مي  کنند که  به  خدا و روز قيامت  ايمان   آورده ، اند و نماز مي  گزارند و زکات  مي  دهند و جز از خدا نمي  ترسند  اميد است  که  اينان  از هدايت  يافتگان  باشند.
خداوند متعال مي فرمايد:« مَا کَانَ» شايسته و مناسب نيست، « لِلْمُشْرِكِينَ أَن يَعْمُرُواْ مَسَاجِدَ الله» براي مشرکان که مساجد خدا را با عبادت و نماز وغيره آباد کنند، حال آنکه خودشان بر کفر خود گواهي مي دهند، چون حالت و خوي آنها بر اين حقيقت گواهي مي دهد، و بسياري از آنان مي دانند که بر کفر و باطل قرار دارند، پس وقتي که « شَاهِدِينَ عَلَى أَنفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ» به کفر، و عدم  ايمان خويش که شرط قبول اعمال است، گواهي مي دهند، چگونه ادعا مي کنند که آباد کنندگان مساجد خدا هستند، در حالي که کارهايشان از اصل و اساس باطل  است؟ بنابراين فرمود:« أُوْلَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ» آنان اعمالشان ضايع و تباه است. « وَفِي النَّارِ هُمْ خَالِدُونَ » و در آتش جهنم جاودانه اند. 
سپس بيان کرد که آباد کنندگان مساجد خدا چه کساني هستند. پس فرمود:« إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلاَةَ» تنها کسي مساجد را آباد مي سازد که به خدا و روز قيامت ايمان داشته باشد، و نمازهاي واجب و مستحب را به صورت شايسته برپا دارد، « وَآتَى الزَّكَاةَ» و زکات را به مستحقان بپردازد، « وَلَمْ يَخْشَ إِلاَّ اللّهَ» و از کسي جز خدا نترسد. يعني ترس او فقط از خدا باشد، و از آنچه خدا حرام نموده است دست نگاه دارد، و در  انجام حقوق و واجبات الهي کوتاهي ورزد.
پس خداوند آنان را به داشتن ايمان مفيد، و انجام دادن کارهاي شايسته که اساس همه کارهاي شايسته نماز و زکات است و به ترس از خدا که اساس هر کار خيري است متصف نمود. بنابراين اينها آبادکنندگان حقيقي مساجد هستند، و تنها آنان مساجد را آباد مي کنند. « فَعَسَى أُوْلَـئِكَ أَن يَكُونُواْ مِنَ الْمُهْتَدِينَ » پس اميد است که ايشان از راه يافتگان باشند. « عسي» به معني  اميد است اما وقتي از جانب خدا باشد حتما تحقق پيدا مي کند. اما هرکس به خدا و روز قيامت ايمان نياورد، و از خدا نترسد پس او از آبادکنندگان مساجد نيست، و شايستگي آن را ندارد که به آباد کردن مسجد مبادرت ورزد، گرچه ادعا کند او مسجد را آباد مي نمايد.أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللّهِ لاَ يَسْتَوُونَ عِندَ اللّهِ وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ؛ آيا آب  دادن  به  حاجيان  و عمارت  مسجدالحرام  را با ايمان  به  خدا و روز  قيامت  و جهاد در راه  خدا برابر مي  دانيد ? نه  ، نزد خدا برابر نيستند و  خدا ستمکاران  را هدايت  نمي  کند.
الَّذِينَ آمَنُواْ وَهَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِندَ اللّهِ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ؛ آنان  که  ايمان  آوردند و مهاجرت  کردند و در راه  خدا به  مال  و جان   خويش جهاد کردند ، در نزد خدا درجتي  عظيم  تر دارند و کاميافتگانند.
يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُم بِرَحْمَةٍ مِّنْهُ وَرِضْوَانٍ وَجَنَّاتٍ لَّهُمْ فِيهَا نَعِيمٌ مُّقِيمٌ؛ پروردگارشان  به  رحمت  و خشنودي  خود و به  بهشتي  که  در آن  نعمتهاي  جاويد، باشد ، بشارتشان  مي  د