 أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللّهِ وَبَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُواْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ؛ در روز حج  بزرگ  از جانب  خدا و پيامبرش  به  مردم  اعلام  مي  شود که  خدا، وپيامبرش  از مشرکان  بيزارند  پس  اگر توبه  کنيد برايتان  بهتر است  ،  ولي اگر سرپيچي  کنيد بدانيد که  از خدا نتوانيد گريخت   و کافران  را به   عذابي  دردآور بشارت  ده.
اين همان مژده اي است که خداوند به مومنان داده است، که دينش را ياري مي دهد، و آن را پيروز مي گرداند، و دشمنانش را رسوا مي کند، همانهايي که پيامبر و اصحاب را از بيت الحرام و از مناطقي در حجاز که زير سلطه آنها بود، آواره کردند.
خداوند پيامبر و مومنان را ياري کرد، به گونه اي که مکه فتح شد، و مشرکين ذليل گشتند و حکمراني آن سرزمين از آن مسلمين گرديد . پس در روز حج اکبر که روز عيد قربان بود و مسلمانان و کافران از تمام جزيره عرب جمع شده بودند، پيامبر(ص) منادي را دستور داد تا اعلام نمايد که خدا و پيامبرش از مشرکان بيزارند، و نزد او عهد و پيماني ندارد، و هرجا يافت گردند کشته مي شوند، و از اين به بعد نبايد به مسجدالحرام نزديک شوند. و آن سال، سال نهم هجري بود.
و ابوبکر صديق(رضي الله عنه) حج را همراه با مردم انجام داد و پسر عموي پيامبر(ص) علي بن ابي طالب (رضي الله عنه) در روز عيد قربان برائتي را از مشرکين  کرد.
سپس خداوند متعال مشرکين را بر توبه کردن تشويق نمود، و آنها را از ادامه دادن به شرک بر حذر داشت و فرمود:« فَإِن تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ وَإِن تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُواْ أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللّهِ» اگر توبه کنيد، برايتان بهتر است و اگر روي بگردانيد پس بدانيد که شما هرگز نمي توانيد خدا را ناتوان و درمانده کنيد و از دست او  فرار نماييد، بلکه تحت تصرف او هستيد، و او مي تواند بندگان مومنش را بر شما مسلط بگرداند.
« وَبَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُواْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ» و کافران را در دنيا به عذابي دردناک از قبيل کشته شدن، و اسير گشتن، و آواره شدن، و در آخرت به عذاب جهنم که بد جايگاهي است مژده بده.إِلاَّ الَّذِينَ عَاهَدتُّم مِّنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ يَنقُصُوكُمْ شَيْئًا وَلَمْ يُظَاهِرُواْ عَلَيْكُمْ أَحَدًا فَأَتِمُّواْ إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ ؛ مگر آن  گروه  از مشرکان  که  با ايشان  پيمان  بسته  ايد و در پيمان  خود  کاستي نياورده  اند و با هيچ  کس  بر ضد شما همدست  نشده  اند  با اينان  به  پيمان  خويش  تا پايان  مدتش  وفا کنيد ، زيرا خدا پرهيزگاران  را دوست   دارد.
اين بيزاري و برائت کامل و مطلق از همه مشرکان است. « إِلاَّ الَّذِينَ عَاهَدتُّم مِّنَ الْمُشْرِكِينَ» مگر مشرکاني که با آنان پيمان بسته ايد، و آنها پيمانشان را ادامه داده اند و چيزي از آنان سرنزده است که موجب نقض پيمان شود، پس آنها چيزي از آن نکاسته و هيچ کس را عليه شما ياري نکرده اند. بنابراين بايد پيمان آنها را تا وقتي که مدت آن به پايان مي رسد، تمام کنيد، خواه زمان آن کم باشد يا زياد، چون اسلام به خيانت کردن دستور نمي دهد، بلکه به وفا نمودن فرمان مي دهد. « إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ» بي گمان خداوند پرهيزگاران را دوست دارد، کساني که آنچه را بدان دستور داده شده اند، انجام داده و از شرک و خيانت و ديگر گناهان پرهيز مي نمايد.فَإِذَا انسَلَخَ الأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُواْ الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُواْ لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ وَآتَوُاْ الزَّكَاةَ فَخَلُّواْ سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ؛ و چون  ماههاي  حرام  به  پايان  رسيد ، هر جا که  مشرکان  را يافتيد بکشيد و، بگيريد و به  حبس  افکنيد و در همه  جا به  کمينشان  نشينيد  اما اگر توبه   کردند و نماز خواندند و زکات  دادند ، از آنها دست  برداريد ، زيرا خدا  آمرزنده  و مهربان  است.
خداوند متعال مي فرمايد:« فَإِذَا انسَلَخَ الأَشْهُرُ الْحُرُمُ» و چون ماههايي که خداوند جنگيدن با مشرکانِ داراي پيمان را در آن حرام نموده است به پايان رسيد، و آن ماهها عبارتند از چهارماهي که در آن به مشرکان مهلت داده شده است به رفت و آمد بپردازند. نيز عبارت است از  مدت زماني که بيشتر از چهارماه مي باشد؛ و آن براي مشرکاني است که مهلت بيشتري به آنان داده شده است پس آن گاه عهد و پيماني برگردن مسلمانان  نخواهد داشت.
« فَاقْتُلُواْ الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ» پس مشرکان را هر زمان و در هر مکاني يافتيد، بکشيد.« وَخُذُوهُمْ» و آنها را به اسارت بگيريد. « وَاحْصُرُوهُمْ» و آنها را در تنگنا قرار دهيد، و نگذاريد در سرزمين خدا که آن را براي عبادت قرار داده است در آسايش به سر ببرند، ايشان صلاحتي سکني گزيدن در آن را ندارند و مستحق برخورداري از يک وجب از زمين خدا نمي باشند، زيرا زمين، زمين خداست، و آنها دشمنان خدا هستند و با خدا و پيامبرش مي جنگند و مي خواهند زمين از دين خدا خالي باشد، و خداوند نمي پذيرد مگر اينکه  نورش را کامل بگرداند، گرچه کافران اين را نپسندند. 
« وَاقْعُدُواْ لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ» و در هر گذرگاه و محلي که از آن مي گذرند به کمين آنها بنشينيد، و  به جهاد با آنان بپردازيد، و آنچه در توان داريد در اين راه مبذول داريد، و همواره اين کار را ادامه بدهيد تا آنها از شرک خود دست بردارند. بنابراين فرمود:« فَإِن تَابُواْ» اگر از شرک خود توبه کردند، « وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ» و نماز را با رعايت آداب و حقوق کامل برپا داشتند، « وَآتَوُاْ الزَّكَاةَ» و زکات را به مستحقان آن پرداختند، « فَخَلُّواْ سَبِيلَهُمْ» راه را بر آنان باز بگذاريد . يعني رهايشان کنيد و آنها بايد مانند شما زندگي  کنند؛ آنچه براي شماست براي آنان هم هست، و آنچه بر شماست بر آنان هم خواهد بود.
« إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ» بي گمان خداوند آمرزنده و مهربان است؛ کساني که توبه نمايند شرک و گناهان کوچکترشان را مي آمرزد، و با توفيق دادنشان براي توبه کردن و سپس پذيرفتن آن ، به آنان رحم مي فرمايد. و اين آيه بيانگر آن است که هرکس از ادا کردن نماز يا زکات  امتناع ورزد با  او جنگ خواهد شد تا اينکه نماز و زکات را ادا کند. همانطور که ابوبکر صديق (رضي الله عنه) در جنگ با کساني که پس از فوت پيامبر(ص) از پرداختن زکات امتناع ورزيدند به اين آيه استدلال نمود.وَقَالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصَارَى عَلَىَ شَيْءٍ وَقَالَتِ النَّصَارَى لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلَى شَيْءٍ وَهُمْ يَتْلُونَ الْكِتَابَ كَذَلِكَ قَالَ الَّذِينَ لاَ يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ فَاللّهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُواْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ ، و یهودیان گفتند: « نصارا بر حق نیستند» ، و نصارا گفتند:« ی