ان‌ بسيار ضعيف‌ است‌. پس‌ در حالي‌كه‌ آفرينش‌ كوهها با آن ‌بزرگي‌ بر خداي‌ عزوجل‌ بس‌ آسان‌ است، چگونه‌ بي‌اثر ساختن‌ نيرنگشان‌ بر وي ‌دشوار مي‌باشد؟ به‌ قولي‌ ديگر: خداوند(ج)  در اين‌ آيه‌ اهل‌ ايمان‌ را به‌ كوه‌ها تشبيه ‌كرده‌ است.
 
آيه  47
‏متن آيه : ‏
‏ فَلاَ تَحْسَبَنَّ اللّهَ مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسُلَهُ إِنَّ اللّهَ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ مپندار كه‌ خداوند وعده‌ خود به‌ پيامبرانش‌ را خلاف‌ مي‌كند»  مراد، وعده‌ خداي‌ سبحان‌ به‌ پيامبرا نش‌ با اين‌ فرموده‌ وي‌ است‌:    (انا لننصر رسلنا): (ما قطعا پيامبران‌ خود را نصرت‌ مي‌دهيم‌) «غافر/51» و فرموده‌ وي‌: (كتبل الله لاغلبن انا و رسلي)  ‌: (خداوند فيصله‌ كرده‌ است‌ كه‌ قطعا من‌ و پيامبرانم‌ پيروز مي‌شويم‌) «مجادله/21». «بي‌گمان‌ خداوند غالب‌» است‌ پس‌ هيچ‌ كس‌ نمي‌تواند بر او غلبه‌ كند «صاحب‌ انتقام‌ است‌» پس‌ قطعا از دشمنانش‌ براي‌ دوستانش‌ انتقام‌ مي‌گيرد.آيه  48
‏متن آيه : ‏
‏ يَوْمَ تُبَدَّلُ الأَرْضُ غَيْرَ الأَرْضِ وَالسَّمَاوَاتُ وَبَرَزُواْ للّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«روزي‌ كه‌ زمين‌ به‌ غير اين‌ زمين‌ مبدل‌ گردانيده‌ شود» در رأي‌ اكثر مفسران، مراد از آن‌: تغيير دادن‌ اوصاف‌ زمين‌ است. اما به‌ قولي‌: مراد تغيير دادن‌ ذات‌ زمين ‌مي‌باشد «و آسمانها به‌ غير اين‌ آسمانها مبدل‌ گردانيده‌ شود» تغيير دادن‌ آسمانها نيز ـ بنا بر اختلاف‌ فوق‌ در ميان‌ مفسران‌ ـ به‌معناي‌ تغيير دادن‌ اوصاف‌ يا تغيير دادن‌ ذات‌ آنهاست.
تغيير دادن‌ اوصاف‌ زمين‌ در روز قيامت‌ عبارت‌ است‌ از: هموار كردن‌ تلها و بلنديهاي‌ آن، درهم ‌كوبيدن‌ و هموار كردن‌ كوههاي‌ آن‌ و گستراندن‌ و هم ‌سطح ‌ساختن‌ نابرابريهاي‌ آن. و تبديل ‌كردن‌ اوصاف‌ آسمانها عبارت‌ است‌ از: متلاشي‌ ساختن‌ و درهم‌ شكافتن‌ ستارگان، درهم‌ پيچاندن‌ خورشيد و تاريك ‌كردن‌ ماه. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌: «مردم‌ در روز قيامت‌ بر زمين‌ سفيد بي‌نشاني‌ حشر مي‌شوند كه‌ همانند قرص‌ نان‌ پاك‌ و صافي[3] است‌ و در آن‌ از هيچ‌ كس‌ علامت‌ و نشاني‌ وجود ندارد». در روايت‌ ديگري‌ آمده‌ است‌: «زمين‌ محشر، زميني‌ است ‌سفيد كه‌ نه‌ بر آن‌ خوني‌ ريخته‌ است‌ و نه‌ بر آن‌ گناهي‌ انجام‌ گرفته‌ است‌». همچنين ‌از عائشه‌ رضي‌الله عنها روايت‌ شده‌ است‌ كه‌ فرمود: از رسول‌ خدا ص درباره‌ آيه‌: ﴿‏ يَوْمَ تُبَدَّلُ الأَرْضُ غَيْرَ الأَرْضِ ...﴾ سؤال‌ كردم‌ و گفتم‌: يا رسول ‌الله! در آن‌ روز كه ‌زمين‌ به‌ زمين‌ ديگري‌ تبديل‌ مي‌شود، مردم‌ كجا هستند؟ فرمودند: «بر بالاي ‌صراط». «و مردم‌ به‌ حضور خداوند يگانه‌ قهار ظاهر شوند» يعني‌: مردم‌ از قبرهاي‌ خود ظاهر و آشكار شوند، يا آنچه‌ را كه‌ در دنيا از اعمال‌ خود كتمان‌ مي‌كردند، آشكار شود. ذكر وحدانيت‌ حق‌ تعالي‌ در كنار قهاريت‌ وي‌، مفيد آن‌ است‌ كه‌ كار در آن‌ روز، نهايت‌ سخت‌ و سنگين‌ است.
 
[3] عبارت‌ حديث‌ شريف‌ «قرصه‌النقي‌» است، قرصه‌النقي‌ ناني‌ است‌ كه‌ آرد آن‌ چندين‌ بار غربال‌ شده‌باشد.
آيه  49
‏متن آيه : ‏
‏ وَتَرَى الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ مُّقَرَّنِينَ فِي الأَصْفَادِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و مجرمان‌ را در آن‌ روز دست‌ و پا به ‌هم‌ بسته‌ در زنجيرها مي‌بيني‌» يعني‌: مشركان ‌را در روز قيامت‌ مي‌بيني‌ كه‌ در زنجيرها به‌ هم‌ بسته‌ شده‌اند، يا با شياطين‌ به‌هم ‌بسته‌ شده‌اند، يا دستهايشان‌ در زنجيرها و بندها به‌ پاهايشان‌ بسته‌ شده‌ است.چنان‌كه‌ در ترجمه‌ شاه‌ ولي‌الله  دهلوي: آمده‌ است.
	﴿  سوره‌ فاتحه﴾
مكي است، و داراي‌ (  7 )‌ آيه‌ است.
وجه‌ تسميه‌: با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ فاتحه‌ به‌ معناي‌ آغاز هرچيز است‌، اين‌ سوره‌را نيز «فاتحة‌ الكتاب‌» ناميدند زيرا قرآن‌ با آن‌ افتتاح‌ شده‌ است‌، از طرفي‌ اين‌ اولين‌سوره‌ از مصحف‌ شريف‌ است‌ كه‌ كاتبان‌ قرآن‌ آن‌ را مي‌نويسند و اولين‌ سوره‌ ازكتاب‌ مجيد الهي‌ است‌ كه‌ خواننده‌ آن‌ را تلاوت‌ مي‌كند؛ هر چند از نظر ترتيب‌نزول‌ آيات‌، اين‌ سوره‌ اولين‌ آيات‌ نازل‌ شده‌ قرآن‌ نيست.
سوره‌ فاتحه‌ دوازده‌ نام‌ دارد كه‌ مشهورترين‌ آنها سه‌ نام‌ زير است‌: «فاتحة‌الكتاب»، «أم‌الكتاب» و «سبع‌ المثاني‌»[1]. از ديگر نامهاي‌ مشهور آن ‌«حمد»، «صلاة» و «واقية»[2] مي‌باشد.
فضيلت‌ آن: در فضيلت‌ اين‌ سوره‌ احاديثي‌ روايت‌ شده‌ است‌، از آن‌ جمله‌ حديث‌ شريف‌ ذيل‌ به‌ روايت‌ بخاري‌ و احمد از ابي‌سعيدبن‌المعلي‌(رض) است‌ كه‌ گفت‌: رسول‌ خداص به‌ من‌ فرمودند: «بدان، قبل‌ از آن‌ كه‌ از مسجد خارج‌ شوي‌، تو را از بزرگترين‌ سوره‌ قرآن‌ آگاه‌ خواهم‌ ساخت‌ ابوسعيد مي‌گويد: رسول‌ خداص دستم‌ را گرفتند و همين‌كه‌ خواستند از مسجد خارج‌ شوند، گفتم: اي‌ رسول‌ خداص! مگر شما نگفتيد كه‌ تو را از بزرگترين‌ سوره‌ قرآن‌ آگاه‌ خواهم‌ ساخت‌؟ فرمودند: آري بزرگترين‌ سوره‌ قرآن‌ : (‏ الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ‏)  است‌؛ اين‌ همان‌ سبع‌المثاني ‌(هفت‌ آيت‌ تكرارشونده‌) و قرآن‌ عظيمي‌ است‌ كه‌ به‌ من‌ داده‌ شده‌ است‌».همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ مسلم‌ در صحيحش‌ و نسائي‌ در سننش‌ از ابن‌عباس‌(رض) ، آمده‌ است‌ كه‌ فرمود: «جبرئيل(ع) نزد رسول‌ خداص بود كه‌ بناگاه‌ آن‌ حضرت‌ص از بالاي‌ سرخويش‌ صدايي‌ را شنيدند. جبرئيل‌(ع) نگاهش‌ را به‌سوي‌ آسمان‌ دوخت‌ و گفت‌: اين‌ دري‌ است‌ كه‌ هم‌اكنون‌ در آسمان‌ گشوده‌ شد و قبل‌ از اين‌ هرگز گشوده‌ نشده‌ بود. راوي‌ ادامه‌ مي‌دهد: سپس‌، از آن‌ درفرشته‌اي‌ نزد رسول‌ خداص فرود آمد و گفت‌: «أبشر بنورين‌ قد أوتيتهما لم‌ يؤتهما نبي‌قبلك‌: فاتحة ‌الكتاب‌ وخواتيم‌ سورة‌ البقره، لن‌ تقرأ حرفا منهما إلا أوتيته»‌.
«مژده‌ بادتو را به‌ دو نوري‌ كه‌ برايت‌ داده‌ شده‌ و قبل‌ از تو به‌ هيچ‌ پيامبري‌ داده‌ نشده‌ است‌؛ [آنها عبارتند از] فاتحه‌ الكتاب‌ و آيات‌ پاياني‌ سوره‌ بقره‌. [اين‌ را بدان‌ كه] هرگز هيچ‌ حرفي‌ از آنها را قرائت‌ نمي‌كني‌ ، مگر آن‌ كه‌ همان‌ را داده‌ مي‌شوي‌».
سوره‌ فاتحه‌ متضمن‌ معاني‌ قرآن‌ كريم‌، مشتمل‌ بر اصول‌ و فروع‌ دين‌، دربردارنده‌ اصول‌ عقيده‌ و عبادت‌ و شريعت‌، راهنمايي‌ به‌ سوي‌ درخواست‌ هدايت ‌از رب‌العالمين‌ و در خواست‌ بركنار ماندن‌ از راه‌ منحرفان‌ است‌.
 [1] يعني: هفت آیه ای که قرائت آنها در نمازها تکرار می شود.
[2] یعنی: نگاه دارنده.


آيه  164
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَال