كذيب‌ پرداختند» يعني: آنها فقط به‌ رويگردان‌ شدن‌ از قرآن‌ اكتفا نكرده‌ و از تكذيب‌ آن‌ نيز به‌ فرودي‌ ديگر كه‌ از آن‌ شديدتر است، سقوط كردند و آن‌ تمسخر و استهزا مي‌باشد چنان‌كه‌ اين‌ تعبير خداي‌ متعال‌ بر آن‌ دلالت‌ مي‌كند: «پس‌ به‌ زودي‌ انباء» يعني: اخبار «آنچه‌ كه‌ بدان‌ ريشخند مي‌كردند، بديشان‌ خواهد رسيد» يعني: به‌ زودي‌ اخبار مجازات‌ عاجل‌ يا آجلي‌ كه‌ به‌ عنوان‌ جزاي‌ استهزا و ريشخندشان‌ سزاوار آن‌ هستند، به‌ آنان‌ خواهد رسيد، اخباري‌ كه‌ تا كنون‌ از آنان‌ پنهان‌ بوده‌ است‌.
 
	سوره شعراء آيه  7
‏متن آيه : ‏
‏ أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى الْأَرْضِ كَمْ أَنبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«مگر در زمين‌ ننگريسته‌اند كه‌ چه‌ بسيار در آن‌ از هر گونه‌ جفت‌ ارزشمندي ‌رويانده‌ايم‌» يعني: از اجناس‌ سودمندي‌ كه‌ انسانها و حيوانات‌ از آنها بهره‌ مي‌گيرند و كسي‌ جز پروردگار عالميان‌ بر روياندن‌ آنها توانا نيست‌؟.
 
	سوره شعراء آيه  8
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«قطعا در اين، نشانه‌اي‌ است‌» يعني: قطعا در روياندن‌ گونه‌گونه‌ رستني‌ها در زمين، دلالت‌ آشكاري‌ است‌ بر كمال‌ قدرت‌ خداي‌ سبحان‌ و صنعت‌ بديع‌ وي ‌«ولي‌ بيشترشان‌ ايمان‌ آورنده‌ نيستند» يعني: علم‌ ازلي‌ حق‌ تعالي‌ درباره‌ آنان‌ چنين ‌پيشي‌ گرفته‌ است‌ كه‌ با وجود ديدن‌ اين‌ نشانه‌ها، ايمان‌ نمي‌آورند.
 
	سوره شعراء آيه  9
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و بي‌گمان‌ پروردگارت‌ همان‌ عزيز رحيم‌ است‌» يعني: غالب‌ و قاهر است‌ بر كافران‌ با انتقام‌ گرفتن‌ از آنان، در عين‌ حالي‌ كه‌ بسيار مهربان‌ است، هم‌ از اين ‌روي‌ به‌ آنان‌ مهلت‌ مي‌دهد و به‌ طور عاجل‌ به‌ مجازاتشان‌ شتاب‌ نمي‌كند.
سوره شعراء آيه  10
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِذْ نَادَى رَبُّكَ مُوسَى أَنِ ائْتِ الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و ياد كن‌» يا بخوان‌ اي‌ محمد ص براي‌ قومت‌ «آن‌گاه‌ كه‌ پروردگارت‌ به‌ موسي‌ ندا در داد كه‌ به‌ سوي‌ قوم‌ ستم‌پيشه‌ برو» يعني: به‌ سوي‌ كساني‌ برو كه‌ ميان‌ كفر وگناه‌ جمع‌ كرده‌ و با كفر و تجاوز بر ديگران‌ ـ چون‌ برده‌ ساختن‌ بني‌اسرائيل‌ و ذبح‌ كردن‌ پسرانشان‌ ـ بر خود ستم‌ كرده‌اند.
ابومنصور ماتريدي‌: مي‌گويد: «آنچه‌ موسي‌(ع) از سوي‌ پروردگارش‌ شنيد، ندايي‌ از جنس‌ حروف‌ و اصوات‌ بود».
شايان‌ ذكر است‌ كه‌ داستان‌ موسي‌(ع) در يازده‌ سوره‌ قرآن: (بقره، اعراف، يونس، هود، طه، شعراء، نحل، قصص، غافر، سجده‌ و نازعات‌) ذكر شده‌ است ‌و داستانهاي‌ ديگري‌ مانند داستان‌ ابراهيم، نوح، هود، صالح، لوط و شعيب‡ نيز در اين‌ سوره‌ درپي‌ آن‌ مي‌آيد. تكرار يك‌ داستان‌ در چندين‌ سوره‌ با روشهاي‌مختلف‌ به‌ گونه‌اي‌ مطرح‌ مي‌شود كه‌ با سياق‌ سوره‌ها هماهنگ‌ بوده‌ و نقش‌ ويژه‌ خود در ساختار آن‌ سوره‌ را ايفا كند[1].
 
[1] قبلا در اين‌ تفسير شريف‌ راجع‌ به‌ فوايد تكرار در قرآن، مطالبي‌ را بيان‌ كرده‌ايم‌.	سوره شعراء آيه  11
‏متن آيه : ‏
‏ قَوْمَ فِرْعَوْنَ أَلَا يَتَّقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
قوم‌ ستمگر، همان‌ «قوم‌ فرعون‌» بودند «آيا پروا نمي‌دارند؟» يعني: آيا از عذاب‌ خداي‌ سبحان‌ نمي‌ترسند؟
اين‌ آيه‌ دلالت‌ مي‌كند بر اين‌كه‌ اولين‌ مأموريت‌ يك‌ پيامبر، پروراندن‌ روح‌ تقوي‌ و خداترسي‌ در دلهاي‌ مردم‌ است‌.
 
	سوره شعراء آيه  12
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ رَبِّ إِنِّي أَخَافُ أَن يُكَذِّبُونِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«گفت‌» موسي‌(ع) «پروردگارا! من‌ مي‌ترسم‌ كه‌ مرا تكذيب‌ كنند» در رسالت ‌من‌.
	شماره سوره-اسم سوره –تعداد آيات –شماره صفحه
30-الروم-60-ص404*
31-لقمان-34-ص411*
32-السجدة-30-ص415*
33-الأحزاب-73-ص418*
34-سبأ-54-ص428*
35-فاطر-45-ص434*
36-يس-83-ص440*
37-الصافات-182-ص446*
38-ص-88-ص453*
39-الزمر-75-ص458*
40-غافر-85-ص467*
41-فصلت-54-ص477*
42-الشورى-53-ص483*
43-الزخرف-89-ص489*
44-الدخان-59-ص496*
45-الجاثية-37-ص499*سوره مريم آيه  26
‏متن آيه : ‏
‏ فَكُلِي وَاشْرَبِي وَقَرِّي عَيْناً فَإِمَّا تَرَيِنَّ مِنَ الْبَشَرِ أَحَداً فَقُولِي إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمَنِ صَوْماً فَلَنْ أُكَلِّمَ الْيَوْمَ إِنسِيّاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌» از اين‌ رطب‌ و از اين‌ آب‌ گوارا «بخور و بياشام‌ و ديده‌ آسوده‌دار» يعني‌: روانت‌ را آرام‌ و مطمئن‌ بدار و غم‌ و اندوه‌ را از خود بران‌ «پس‌ اگر كسي‌ از آدميان‌ را ديدي‌، بگو: هرآينه‌ من‌ براي‌ خداي‌ رحمان‌ روزه‌ نذر كرده‌ام‌» مراد از روزه‌ در اينجا؛ روزه‌ سكوت‌ است‌ «و امروز هرگز با هيچ‌ انساني‌ سخن‌ نخواهم‌ گفت‌» مرادش‌ اين‌ بود كه‌ بعد از دادن‌ اين‌ خبر به‌ آنها، با هيچ‌ يك‌ از آنها سخن‌ نخواهد گفت‌. به‌ قولي‌: حتي‌ او اين‌ خبر را نيز با تلفظ كلمات‌ به‌ آنان‌ نداد بلكه‌ با اشاره‌ مفيد و قابل‌ فهم‌ اين‌ امر را به‌ آنان‌ فهماند. يادآور مي‌شويم‌ كه‌ روزه‌ سكوت‌ در ديانت‌هاي‌ پيشين‌ مشروع‌ بود ولي‌ در اسلام‌ مشروعيت‌ ندارد و سنت ‌اسلام‌، سكوت ‌كردن‌ از زشتگويي‌ است‌.
 
سوره شعراء آيه  13
‏متن آيه : ‏
‏ وَيَضِيقُ صَدْرِي وَلَا يَنطَلِقُ لِسَانِي فَأَرْسِلْ إِلَى هَارُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و سينه‌ ام‌ تنگ‌ مي‌گردد» از غم‌ و اندوه‌ تكذيب‌ آنان‌؛ «و زبانم‌ گشاده ‌نيست‌» بر اداي‌ رسالت‌. زيرا در زبان‌ موسي‌(ع) لكنتي‌ بود «پس‌ به‌ سوي‌ هارون ‌بفرست‌» يعني: جبرئيل‌(ع) را با وحي‌ به‌سوي‌ او بفرست‌ و او را نيز با من‌ پيامبري ‌گردان‌ كه‌ ياور و پشتيبان‌ من‌ باشد. در اين‌ هنگام‌ هارون‌(ع) در مصر بود.
 
	سوره شعراء آيه  14
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَهُمْ عَلَيَّ ذَنبٌ فَأَخَافُ أَن يَقْتُلُونِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و» از طرفي‌ «براي‌ آنان‌ بر ذمه‌ من‌ گناهي‌ است‌ لذا مي‌ترسم‌ كه‌ مرا بكشند» اين‌ گناه، كشتن‌ فردي‌ قبطي‌ از سوي‌ موسي‌(ع) بود پس‌ موسي‌(ع) از آن‌ مي‌ترسيد كه ‌در برابر وي‌ به‌ قتلش‌ رسانند. بايد دانست‌ كه‌ ترس‌ ـ بجز فضلا و علما ـ گاهي‌ بر انبيا‡ نيز دست‌ مي‌دهد و اين‌ ترسي‌ است‌ طبعي‌. به‌ اين‌ ترتيب، موسي‌(ع) تمام‌احتمالات‌ دشوار و چالش‌هاي‌ مهمي‌ را كه‌ انتظار مي‌رفت‌ با آنها مواجه‌ شود، نزد پروردگارش‌ مطرح‌ كرد. البته‌ اين‌ درسي‌ است‌ براي‌ دعوتگران‌ راه‌ خداأ كه‌ بايد موقعيت‌ها را به‌طور دقيق‌ ارزيابي‌ كنند.
 
	سوره شعراء آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ كَلَّا فَاذْهَبَا بِآيَاتِنَا إِنَّا مَعَكُم مُّسْتَمِعُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«فرمود: نه‌ چنان‌ است‌» كلا: در اصل‌ كلمه‌اي‌ ا