َرَجَةً عِندَ اللّهِ وَأُوْلَئِکَ هُمُ الْفَائِزُونَ(20) يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُم بِرَحْمَةٍ مِّنْهُ وَرِضْوَانٍ وَجَنَّاتٍ لَّهُمْ فِيهَا نَعِيمٌ مُّقِيمٌ(21) خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا إِنَّ اللّهَ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ(22)) (توبه، 20 – 22)
«کسانی که ایمان آورده‌اند و به مهاجرت پرداخته‌اند و در راه خدا با جان و مال جهاد نموده‌اند، دارای منزلت والاتر و بزرگ‌تری در پیشگاه خدایند و آنان رستگاران و به مقصود رسندگان می‌باشند. پروردگارشان آنان را به رحمت خود و خوشنودی و بهشتی مژده می‌دهد که در آن نعمتهای جاودانه دارند. همواره در بهشت ماندگار می‌مانند، بی‌گمان در پیشگاه خدا پاداش بزرگی موجود است.»
شوکانی در تفسیر این آیات می‌گوید: ذکر کردن رحمت و رضوان و جنت به صیغة نکره برای تعظیم و بیان بزرگی آن است و بالاتر از توصیف وصف‌کنندگان و تصویر تصور کنندگان است و نعیم مقیم یعنی نعمت پایداری که همواره هست و منقطع نمی‌شود و ذکر ابد بعد از خلود برای تأکید ابدیت و جاودانگی است(7). 
این مژده است که بالاتر از این مژده‌ای وجود ندارد، همان طور که خداوند به مردان و زنان مؤمن وعده و مژده داده است: 
(وَعَدَ اللّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاکِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِّنَ اللّهِ أَکْبَرُ ذَلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ) (توبه، 72)
«خداوند به مردان و زنان مؤمن بهشت را وعده داده است که در زیر (کاخها و درختهای) آن جویبارها روان است و جاودانه در آن می‌مانند و مسکنهای پاکی را در بهشت جاویدان بدانان وعده داده است و خوشنودی خدا بالاتر از هر چیزی است، پیروزی بزرگ همین است.»

5- رستگاری بزرگ و خشنودی خداوند از آنها
از جمله نعمتهایی که خداوند به مهاجران وعده داده است، رستگاری بزرگ است که نصیب آنها می‌گردد: 
(الَّذِينَ آمَنُواْ وَهَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِندَ اللّهِ وَأُوْلَئِکَ هُمُ الْفَائِزُونَ) (توبه، 20)
«کسانی که ایمان آورده‌اند و به مهاجرت پرداخته‌اند و در راه خدا با جان و مال جهاد نموده‌اند، دارای منزلت والاتر و بزرگ‌تری در پیشگاه خدایند و آنان رستگاران و به مقصود رسندگان می‌باشند.»
خشنودی خداوند از آنها از نعمتهایی که آنان از آن برخوردارند، بزرگ‌تر است و آن نهایت احسان می‌باشد و بالاترین نعمت و کامل‌ترین پاداش است(8)  همان طور که گفتة خداوند بر آن دلالت می‌نماید که می‌فرماید: 
(وَعَدَ اللّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاکِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِّنَ اللّهِ أَکْبَرُ ذَلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ) (توبه، 72)
«خداوند به مردان و زنان مؤمن بهشت را وعده داده است که در زیر (کاخها و درختهای) آن جویبارها روان است و جاودانه در آن می‌مانند و مسکنهای پاکی را در بهشت جاویدان بدانان وعده داده است و خوشنودی خدا بالاتر از هر چیزی است. پیروزی بزرگ همین است.»
رضایت و خشنودی خداوند هرچند در ذات خود بالاترین و بهترین پاداشها است، امّا علاوه بر این پاداش و نتایجی نیز در بردارد. منظور از راضی بودن آنها از خدا این است که به وقت برخورداری از نعمتها به خدا اعتماد و تکیه می‌کنند و به هنگام گرفتار شدن به مصیبتها بردباری می‌نمایند. اما تعبیر قرآنی همان معنای خشنودی فراگیر و متبادل بین خدا و این بندگان برگزیده‌اش را بیان می‌دارد و جایگاه این انسانهای برگزیده را بالا می‌برد تا جایی که با پروردگارشان رضایت و خشنودی مبادله می‌کنند و حال آنکه او پروردگار آنان است و آنها بندگان اویند و در واقع آن حالت و جایگاه و فضا به گونه‌ای است که کلمات بشری نمی‌تواند از آن تعبیر نماید، اما از خلال نص قرآنی با روح بیدار و قلب باز و حس پویا آشکار و مشخص می‌شود و نشان و افتخار آن مشاهده می‌گردد(9). 
موارد ذکر شده، نمونه‌ای از اموری است که خداوند به عنوان پاداش به مهاجران به خاطر جهاد طاقت‌فرسای آنها وعده داده است. مهاجران، با ایمان راسخ و یقین خالص خود به جاهلیت اجازه ندادند که دعوت را در مکه زنده به گور کند و حال آنکه دعوت در آغاز مراحل خویش نوپا بود. آنها به آنچه به پیامبرشان وحی شده بود، تمسک جستند و حماقت قریش در برخورد با آنها نه تنها موجب سستی ایمان آنان نگردید؛ بلکه ایمان و اعتقاد آنان به آنچه به آن هدایت شده بودند و ایمان آورده بودند محکم‌تر و استوارتر گردیدند. قریشیان وقتی در ستم و بدرفتاری خود از حد گذشتند، خداوند به این مؤمنان بردبار اجازه هجرت از مکه را داد و آنها داراییها و خانه‌هایشان را ترک کردند و قصد هجرت به سرزمین مدینه را کردند. انگیزة هجرت آنها ترس از کفر و یا امید به جمع‌آوری ثروت و دنیا نبود؛ بلکه آنها با این عمل خود به رحمت خداوند امیدوار بودند و فضل او را می‌جستند وبه دنبال خشنودی و رضای او بودند بنابراین، آنها نه تنها شایستة نعمتهایی هستند که خدا در دنیا به آنها داده است؛ بلکه شایستة پاداش بزرگی هستند که برای آنها در قیامت آماده کرده است(10). 
----------------------------------------------------------------------------------------------------
1) تفسیر ابن کثیر، ج 4، ص 295 – تفسیر ابی‌سعود، ج 8، ص 288 – تفسیر فتح القدیر، ج 5، ص 200 – الهجرة فی القرآن الکریم، ص 132.
2) فی ظلال القرآن، ج 2، ص 745.
3) مسلم، کتاب الایمان، باب کون الاسلام یهدم ما قبله، شمارة 192.
4) شرح نووی بر صحیح مسلم، ج 2، ص 125 با اندکی تصرف – الهجره فی القرآن الکریم، ص 138.
5) تفسیر رازی، ج 16، ص 13 و بعد از آن با اندکی تصرف.
6) تفسیر مراغی، ج 10، ص 78.
7) تفسیر فتح القدیر، ج 2، ص 345 – الهجرة فی القرآن الکریم، ص 142.
8) تفسیر ابن کثیر، ج 2، ص 320 – تفسیر مراغی، ج 10، ص 79 – الهجرة فی القرآن الکریم، ص 144.‌
9) فی ظلال القرآن، ج 3، ص 1705.
10) هجرة الرسول(ص) و صحابه فی القرآن والسنه، جمل، ص 332 - 333.شیوة قرآنی در وعده و وعید و هشدار دادن، به هدف ایجاد امید و هراس در وجود انسانها است. امیدی که انسان را به سوی اطاعت و استقامت پیش ببرد و هراسی که او را از معصیت و نافرمانی باز دارد و شتابان او را به معذرت‌خواهی و توبه کردن سوق دهد و مؤمن در تناسب و تعادلی جدی و دقیق در میان این دو قرار دارد تا قربانی ناامیدی و یأس نگردد و نیز به ارتکاب آنچه خداوند حرام کرده است، جرأت نکند و یا در انجام آنچه خداوند دستور داده است، سستی نورزد و قرآن کریم با این دو سلاح توانسته است شخصیت فرد را حفظ نماید و مبادی و ارزشهای جامعه را در زمینه زندگی و مال و خرد و آبرو و دین حفظ کند(1) . و اینها کلیاتی هستند که زندگی درست وخوب بر پایه آن استوار می‌گردد و وقتی این نور با دور شدن مردم از قرآن پنهان شد و از بین رفت، فرد با فطرت خود ناسا