قرار و مضطرب‌ است‌ و چون‌ خيري‌ مانند توانگري‌ و رفاه‌ و گشايش‌ و امثال‌ اينها به‌ او برسد، او بسيار بازدارنده‌ و بخيل‌ و بي‌خير است‌. جزع: اندوهي ‌است‌ كه‌ انسان‌ را از كاروبارش‌ باز مي‌دارد. آري‌! اوصاف‌ سه‌گانه‌ «هلع‌، جزع‌ ومنع‌» از جمله‌ طبايعي‌ است‌ كه‌ انسان‌ بر آن‌ سرشته‌ شده‌است‌.
 
سوره معارج آيه  22
‏متن آيه : ‏
‏ إِلَّا الْمُصَلِّينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«مگر نمازگزاران» يعني: مگر برپادارندگان‌ ثابت‌قدم‌ نماز كه‌ ايشان‌ بر صفات ‌بي‌تابي‌، ناشكيبي‌، بي‌قراري‌ و بازدارندگي‌ از خير قرار ندارند بلكه‌ ايشان‌ به ‌اوصاف‌ پسنديده‌ و خصلتهاي‌ مرضيه‌ استوار مي‌باشند زيرا ايمان‌ و دين‌ حق‌ ايشان ‌را از موصوف‌شدن‌ به‌ صفات‌ ناپسند بازداشته‌ و مقابلتا به‌ آراسته‌ شدن‌ به‌ صفات‌ خير وا مي‌دارد.
	سوره معارج آيه  23
‏متن آيه : ‏
‏ الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«همان‌ كساني‌ كه‌ بر نماز خويش‌ هميشه‌ پيگيرند» و هيچ‌ شغل‌ و گرفتاري‌اي ‌ايشان‌ را از نماز به‌ خود مشغول‌ نمي‌گرداند پس‌ نماز فرض‌ را در وقت‌ آن‌ ادا مي‌كنند. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «أحب‌ الأعمال‌ إلي‌ الله‌ أدومها وإن‌ قل: دوست‌داشته‌ترين‌ اعمال‌ نزد خداوند دوام‌دارترين‌ آنهاست‌، هرچند اندك‌ باشد». عائشه‌ رضي‌الله عنها كه‌ راوي‌ اين‌ حديث‌ است‌ مي‌گويد: «رسول‌ خدا ص چون ‌عملي‌ را انجام‌ مي‌دادند بر آن‌ استمرار و مداومت‌ مي‌ورزيدند». پس‌ مراد آيه ‌كساني‌اند كه‌ بر نمازها مداومت‌ مي‌ورزند و در اوقات‌ آن‌ پيگير آنند اما عنايت‌ به‌ شأن‌ نماز كار ديگري‌ است‌ كه‌ با رعايت‌ اموري‌ قبل‌ از نماز؛ مانند وضو، پوشاندن ‌عورت‌، روي‌آوردن‌ به‌ قبله‌ و غيره‌ تحقق‌ مي‌يابد و نيز با رعايت‌ اموري‌ كه‌ به‌ دنبال ‌نماز بايد بر آن‌ عنايت‌ ورزيد، چون‌ پرهيز از بيهوده‌كاري‌ و بيهوده‌گويي‌ و اعمالي ‌كه‌ منافي‌ با طاعت‌ است‌ زيرا نماز حقيقي‌ و راستين‌ انسان‌ را از ارتكاب‌ فحشا و منكر بازمي‌دارد. بنابراين‌، ارتكاب‌ گناه‌ بعد از اداي‌ نماز، دليل‌ عدم‌ قبول‌ آن‌ نماز است‌.
 
	سوره معارج آيه  24
‏متن آيه : ‏
‏ وَالَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُومٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و كساني‌ كه‌ در اموالشان‌ حق‌ معيني‌ است» مراد زكات‌ فرض‌ و هر چيزي‌ است ‌كه‌ انسان‌ بر ذمه‌ خود لازم‌ مي‌گيرد؛ از نذر، يا صدقه‌اي‌ هميشگي‌، يا كمكي ‌مستمر.
اين‌ آيه‌ دليل‌ بر وجوب‌ عبادت‌ مالي‌اي‌ است‌ كه‌ تحقق‌ بخش‌ اهداف‌ اجتماعي ‌است‌، بعد از وجوب‌ عبادات‌ بدني‌اي‌ كه‌ داراي‌ اهداف‌ اخلاقي‌ ـ تربيتي‌ و اهداف ‌برتر ديني‌ مي‌باشند.
 
	سوره أنبياء آيه  38
‏متن آيه : ‏
‏ وَيَقُولُونَ مَتَى هَذَا الْوَعْدُ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و مي‌گويند» مشركان‌ «اگر راست‌ مي‌گوييد پس‌ اين‌ وعده‌ كي ‌فرا مي‌رسد؟» يعني: اي‌ مسلمانان‌! اگر شما به‌ وعده‌ خود درباره‌ فرودآمدن‌ عذاب ‌و فرا رسيدن‌ قيامت‌ صادق‌ هستيد ـ همان‌ وعده‌اي‌ كه‌ آن‌ را در قرآن‌ تلاوت ‌مي‌كنيد و مي‌گوييد كه‌ از نزد خداست‌ ـ پس‌ آن‌ وعده‌ كي‌ فراخواهد رسيد؟ البته ‌آنها اين‌ سخن‌ را از سر تكذيب‌ و انكار و عناد و استبعاد گفتند.
 
	سوره معارج آيه  25
‏متن آيه : ‏
‏ لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
آن‌ حق‌ معين‌ «براي‌ سائل‌ و محروم‌ است» سائل: فقيري‌ است‌ كه‌ خواهنده ‌است‌ و طلب‌ مي‌كند. محروم: فقيري‌ است‌ كه‌ از روي‌ مناعت‌ و وارسته‌گي‌ از طلب ‌كردن‌ ابا مي‌ورزد لذا چنين‌ گمان‌ مي‌رود كه‌ توانگر است‌، از اين‌ جهت ‌محروم‌ و بي‌بهره‌ ساخته‌ مي‌شود. تفسير سائل‌ و محروم‌ در سوره‌ «ذاريات‌» نيز گذشت‌.
 
	سوره معارج آيه  26
‏متن آيه : ‏
‏ وَالَّذِينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و كساني‌ كه‌ روز جزا را باور مي‌دارند» و آن‌ روز قيامت‌ است‌، يعني‌ نه‌ در آن‌ شك‌ مي‌كنند و نه‌ آن‌ را انكار مي‌نمايند.سوره معارج آيه  27
‏متن آيه : ‏
‏ وَالَّذِينَ هُم مِّنْ عَذَابِ رَبِّهِم مُّشْفِقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و كساني‌ كه‌ از عذاب‌ پروردگارشان‌ بيمناكند» يعني: از آن‌ در خوف‌ و نگراني ‌به‌سر مي‌برند، با وجود آن‌كه‌ طاعات‌ ايشان‌ نيز كم‌ نيست‌ بدان‌ جهت‌ كه‌ اعمال ‌خود را حقير و ناچيز مي‌پندارند و به‌ حقوق‌ خداي‌ سبحان‌ بر ذمه‌ خود اعتراف ‌دارند.
 
سوره معارج آيه  28
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُونٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بي‌گمان‌ عذاب‌ پروردگارشان‌ چنان‌ است‌ كه‌ از آن‌ ايمن‌ نتوان‌ شد» يعني: شايسته ‌نيست‌ كه‌ كسي‌ از عذاب‌ پروردگار ايمن‌ شود و قطعا سزاوار هر كس‌ است‌ كه ‌هرچند در طاعت‌ پيشتاز است‌ ولي‌ از آن‌ بيمناك‌ باشد.سوره معارج آيه  29‏متن آيه : ‏‏ وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ ‏
آيه  30‏متن آيه : ‏‏ إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ ‏
 آيه  31‏متن آيه : ‏‏ فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاء ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْعَادُونَ ‏
‏ترجمه : ‏
«و كساني‌ كه‌ اندام‌ نهاني‌ خود را حفظ مي‌كنند مگر بر زنان‌ خود يا كنيزاني‌ كه‌ دستهايشان‌ مالك‌ آنها شده‌ است‌ پس‌ اين‌ گروه‌ ملامت‌ شده‌ نيستند پس‌ هر كس‌ فراتر از اين‌ بجويد، آنانند كه‌ تجاوزكارند» تفسير اين‌ آيات‌ در آغاز سوره‌ «مؤمنون‌» به ‌تفصيل‌ گذشت‌. نسفي‌ مي‌گويد: «اين‌ آيات‌ بر حرام‌ بودن‌ نكاح‌ متعه‌، هم‌ جنس‌بازي‌، مقاربت‌ با امردان‌ و حيوانات‌ و استمنا با دست‌ (جلق) دلالت‌ مي‌كند».سوره معارج آيه  32
‏متن آيه : ‏
‏ وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و كساني‌ كه‌ امانتها و عهدهاي‌ خود را رعايت‌ مي‌كنند» يعني: به‌ چيزي‌ از امانتهايي‌ كه‌ بر آنها امين‌ قرار داده‌ شده‌اند، خللي‌ وارد نكرده‌ و چيزي‌ از عهدها و پيمانهايي‌ را كه‌ در برابر آن‌ تعهد داده‌اند و آن‌ را بر خويشتن‌ الزام‌ كرده‌اند، نمي‌شكنند.
 
	سوره معارج آيه  33
‏متن آيه : ‏
‏ وَالَّذِينَ هُم بِشَهَادَاتِهِمْ قَائِمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و كساني‌ كه‌ به‌ گواهي‌هاي‌ خود ايستاده‌اند» يعني: گواهي‌ها را بر وجه‌ صحيح ‌آن‌ براي‌ آن‌ كسي‌ كه‌ بر ذمه‌شان‌ گواهي‌اي‌ دارد، نزد حكام‌ ادا مي‌كنند، چه‌ آن‌كس‌ به‌ آنها نزديك‌ باشد و چه‌ دور، چه‌ رفيع‌ و عالي‌شأن‌ باشد و چه‌ وضيع‌ و از نظر افتاده‌ پس‌ نه‌ گواهي‌ را كتمان‌ مي‌كنند و نه‌ آن‌ را تغيير مي‌دهند.
 
	سوره معارج آيه  34
‏متن آيه : ‏
‏ وَالَّذِينَ هُمْ