گي‌ و به‌گونه‌ راز در ميان‌ مي‌گذارد و نهان‌تر از سر: سخني‌ است‌ كه‌ انسان‌ با خودش‌ مي‌گويد ـ يعني‌ حديث‌ نفس‌ مي‌كند ـ يا سخني‌ است‌ كه‌ به‌ خاطرش‌ خطور مي‌كند و يا در نهاد وي‌ است‌ ولي‌ هنوز آن‌ را با خودش‌ هم‌ مرور نكرده‌ است‌ كه ‌علماي‌ روانشناسي‌ امروزه‌ آن‌ را «لاشعور» مي‌نامند. يعني‌: اگر تو خداي‌ سبحان‌ را به‌ صداي‌ بلند بخواني‌، بدان‌ كه‌ او از اين‌ امر بي‌نياز است‌ زيرا او سخن‌ سر و نهان ‌و آنچه‌ را كه‌ از سر و نهان‌ هم‌ نهان‌تر است‌، مي‌داند پس‌ اساسا به‌ بلند كردن‌ صدا در ذكر و دعا نيازي‌ نيست‌ و نبايد مناجات‌ انسان‌ با پروردگار به‌ اين‌ هدف‌ باشد كه‌ آن‌را به‌ پروردگار متعال‌ بشنواند اما جاري ‌نمودن‌ ذكر و دعا بر زبان‌ همراه‌ با تصور معناي‌ آن‌ در ذهن‌ و ضمير، براي‌ كسب‌ بركات‌ و فيوضات‌ عظيم‌ و برآوردن ‌اهداف‌ ديگري‌ مانند كسب‌ رضا و قرب‌ الهي‌، ياري ‌رساندن‌ قلب‌ به‌وسيله‌ ذكر، مشغول‌ ساختن‌ حواس‌ به‌ مقصودي‌ برتر و برگردانيدن‌ آن‌ از تفكر در امور دني‌؛ مشروع‌ و مطلوب‌ و از افضل‌ اعمال‌ است‌.
 
	سوره فاطر آيه  37
‏متن آيه : ‏
‏ وَهُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيهَا رَبَّنَا أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَالِحاً غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ أَوَلَمْ نُعَمِّرْكُم مَّا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَن تَذَكَّرَ وَجَاءكُمُ النَّذِيرُ فَذُوقُوا فَمَا لِلظَّالِمِينَ مِن نَّصِيرٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و آنان» يعني‌: دوزخيان‌ «در آنجا فرياد بر مي‌آورند» يعني‌: در دوزخ‌ فرياد و استغاثه‌ مي‌كنند در حالي‌ كه‌ با صداي‌ بلند چنين‌ فرياد برمي‌دارند كه‌: «پروردگارا! ما را بيرون‌ بياور» از دوزخ‌ و ما را به‌ دنيا برگردان‌ «تا غير از آنچه مي‌كرديم» از شرك‌ و معاصي‌ «كار شايسته‌ كنيم» پس‌ ايمان‌ را به‌جاي‌ كفري‌ كه‌ بر آن‌ بوده‌ايم‌ و طاعت‌ را به‌جاي‌ معصيت‌ قرار دهيم‌! اما ما در پاسخشان‌ مي‌گوييم‌: «مگر به‌ شما چندان‌ عمر نداديم‌ كه‌ در آن‌ هر كه‌ پندپذيري‌ خواهد، پندپذير شود» يعني‌: آيا شما را آن‌قدر عمر نداديم‌ كه‌ هر كس‌ بخواهد پند و عبرت‌ گيرد، آن‌ فرصت‌ براي ‌پند گرفتن‌ وي‌ كافي‌ است‌. به‌ قولي‌: اين‌ سن‌، سن‌ رشد، يعني‌ هجده‌ سالگي‌ است‌. نسفي‌ مي‌گويد: «اين‌ معني‌ هر سني‌ را كه‌ مكلف‌ در آن‌ به‌ اصلاح‌ خود قادر است‌، در بر مي‌گيرد هر چند كه‌ اين‌ عمر كوتاه‌ باشد». مگر بايد گفت‌: سرزنش‌ و توبيخ‌ كسي‌ كه‌ عمري‌ طولاني‌ مي‌كند، بر كفرش‌ بزرگتر است‌ چنان‌كه‌ در حديث‌ شريف‌ به ‌روايت‌ ابوهريره‌(رض) آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌‌خدا‌ص فرمودند: «در حقيقت ‌خداوند(ج) به‌ بنده‌اي‌ كه‌ او را تا شصت‌ يا هفتاد سالگي‌ زنده‌ نگه‌ داشته‌، عذر را نمايانده ‌است‌، در حقيقت‌ خداوند متعال‌ به‌ وي‌ عذر را نمايانده ‌است‌». يعني‌: حجت‌ را بر وي‌ تمام‌ كرده‌ است‌.
«و آيا هشداردهنده به‌سوي‌ شما نيامد؟» جمهور مفسران‌ برآنند كه‌: مراد از اين‌ هشداردهنده‌، پيامبر اكرم‌ص اند. به‌قولي‌: مراد از آن‌، موي ‌سفيد است‌ «پس‌ بچشيد» عذاب‌ جهنم‌ را، شما كه‌ عبرت‌ نگرفتيد و پند نپذيرفتيد «زيرا براي ‌ستمكاران‌ هيچ‌ ياري‌دهنده‌اي‌ نيست» كه‌ آنها را از عذاب‌ خداوند(ج) بازداشته‌ و ميان‌ آنها و عذاب‌ حق‌ تعالي‌ حايل‌ و مانع‌ گردد.
 
سوره فاطر آيه  38
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ اللَّهَ عَالِمُ غَيْبِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بي‌گمان‌ خدا، داناي‌ غيب‌ آسمانها و زمين‌ است» يعني‌: او هر امر نهاني‌اي‌ را در آسمانها و زمين‌ مي‌داند و از جمله‌ اين‌ اعمال‌ شما را و هيچ‌ كار پنهاني‌اي‌ بر وي‌ مخفي‌ نمي‌ماند پس‌ مي‌داند كه‌ اگر شما را به‌سوي‌ دنيا هم‌ برگرداند، شما كار شايسته‌ نمي‌كنيد. چنان‌كه‌ در آيه‌ ديگري‌ مي‌فرمايد: (وَلَوْ رُدُّواْ لَعَادُواْ لِمَا نُهُواْ عَنْهُ): (اگر آنها به‌ دنيا هم‌ برگردانيده‌ شوند، يقينا به‌ آنچه‌ كه‌ از آن‌ نهي‌ شده ‌بودند، برمي‌گردند) «انعام‌/28». «هرآينه‌ او به‌ راز سينه‌ها داناست» پس‌ وقتي‌ حق‌ تعالي‌ راز سينه‌ها را بداند، قطعا و به‌طريق‌ اولي‌ رازهاي‌ ديگر را كه‌ فروتر از آن‌ هستند، مي‌داند.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1603.txt">آيه  39</a><a class="text" href="w:text:1604.txt">آيه  40</a><a class="text" href="w:text:1605.txt"> آيه  41</a><a class="text" href="w:text:1606.txt">آيه  42</a><a class="text" href="w:text:1607.txt">آيه  43</a><a class="text" href="w:text:1608.txt">آيه  44</a></body></html>سوره فاطر آيه  39
‏متن آيه : ‏
‏ هُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ فِي الْأَرْضِ فَمَن كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُ وَلَا يَزِيدُ الْكَافِرِينَ كُفْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ إِلَّا مَقْتاً وَلَا يَزِيدُ الْكَافِرِينَ كُفْرُهُمْ إِلَّا خَسَاراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اوست‌ آن‌ كس‌ كه‌ شما را در زمين‌ جانشينان‌ گردانيد» يعني‌: شما را امتي‌ جانشين ‌و پي‌آيند امت‌ قبلي‌ گردانيده‌ و كليدهاي‌ تصرف‌ در زمين‌ خويش‌ را به‌ شما سپرد و شما را بر آنچه‌ كه‌ در زمين‌ است‌ مسلط كرد تا او را با يكتاپرستي‌ و طاعت‌ شكر گزاريد. قتاده‌ در معني‌ آن‌ مي‌گويد: «شما را امتي‌ پس‌ از امتي‌ و نسلي‌ پس‌ از نسلي ‌جانشين‌ قرار داد». «پس‌ هر كس‌ كفر ورزد» از شما و اين‌ نعمت‌ها را ناسپاسي‌ كند «كفرش‌ به‌ زيان‌ اوست» و اين‌ زيان‌ از خود وي‌ به‌ ديگران‌ تجاوز نمي‌كند «وكافران‌ را كفرشان‌ نزد پروردگارشان‌ جز مقت‌ نمي‌افزايد» مقت‌: خشم‌ و بغض‌ و نفرت ‌است‌. «و كافران‌ را كفرشان‌ غير از زيان» يعني‌: كاستي‌ و هلاكت‌ «چيزي ‌نمي‌افزايد».
	سوره فاطر آيه  40
‏متن آيه : ‏
‏ قُلْ أَرَأَيْتُمْ شُرَكَاءكُمُ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ أَرُونِي مَاذَا خَلَقُوا مِنَ الْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِي السَّمَاوَاتِ أَمْ آتَيْنَاهُمْ كِتَاباً فَهُمْ عَلَى بَيِّنَةٍ مِّنْهُ بَلْ إِن يَعِدُ الظَّالِمُونَ بَعْضُهُم بَعْضاً إِلَّا غُرُوراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بگو: آيا ديديد» يعني‌: به‌ من‌ خبر دهيد «شريكان‌ مقرركرده‌ خود را كه‌ به‌جاي ‌خدا مي‌پرستيد» و آنان‌ را به‌عنوان‌ خدايان‌ خويش‌ گرفته‌ و جز خدا(ج) مي‌پرستيد «به‌ من‌ نشان‌ دهيد كه‌ چه‌ چيزي‌ از زمين‌ را آفريده‌اند» كه‌ شما به‌خاطر آن‌، آنها را به‌ پرستش‌ گرفته‌ايد؟ «يا مگر آنان‌ در كار آسمانها شركتي‌ داشته‌اند؟» يعني‌: يا مگر براي‌ آنان‌ همراه‌ با خداوند(ج)، در آفرينش‌ آسمانها، يا در فرمانروايي‌، يا در تصرف‌ در آنها مشاركتي‌ است‌ تا با اين‌ مشاركت‌، سزاوار شركت‌ در الوهيت‌ شده ‌باشند؟ «يا مگر به‌ آنان‌ كتابي‌ داده‌ايم» درباره‌ اين‌