انيم». بر اساس‌ اين‌ قول‌؛ مراد از متشابه‌: مسائلي‌ چون‌ وقت‌ برپايي‌ قيامت، ماهيت‌ روح‌ و مانند آن‌ از اموري‌ است‌ كه‌ بشر آنها را نمي‌داند «و جز خردمندان‌ كسي‌ پند نمي‌گيرد».
در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خداص از راسخان‌ در علم‌ مورد سؤال‌قرار گرفتند، در پاسخ‌ فرمودند: «مَن برت يمينه، وصدق لسانه واستقام قلبه ومن عفَّ بطنه و فرجه، فذلك منالراسخين في العلم: كسي‌ كه‌ به‌ راستي‌ و درستي‌ سوگندخورد، زبان‌ او راست‌ گويد، قلب‌ او مستقيم‌ باشد و كسي‌ كه‌ عفت‌ را در شكم‌ وفرج‌ خود نگاه‌ دارد، او از راسخان‌ در علم‌ است». همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ آمده‌است‌ كه‌ رسول‌ خداص اين‌ آيه‌ كريمه‌ را تلاوت‌ نمودند، آن‌گاه‌ فرمودند: «چون‌كساني‌ را ديديد كه‌ در قرآن‌ مجادله‌ مي‌كنند، آنان‌ همان‌ كساني‌ هستند كه‌ در اين‌آيه‌ كريمه‌ مورد نظر خداوند(ج) مي‌باشند [يعني‌ فتنه‌گرند] پس‌ از آنان‌ حذركنيد». همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ امام‌ احمد از ابوامامه‌(رض) آمده‌ است‌ كه‌رسول‌خدا «در تفسير: ﴿فَأَمَّا الَّذِينَ في قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ﴾ فرمودند:«هم‌ الخوارج‌: آن‌ (منحرفان‌ كج‌ رو) خوارج‌ اند». ابن‌كثير مي‌گويد: «اين‌حديث، اگر هم‌ حديث‌ موقوف‌ ـ يعني‌ سخن‌ صحابي‌ باشد ـ معني‌ آن‌ صحيح‌است‌ زيرا اولين‌ بدعتي‌ كه‌ در اسلام‌ پديد آمد، فتنه‌ خوارج‌ بود».
حق‌ تعالي‌ در آيه‌ ديگري‌ قرآن‌ را تماما محكم‌ معرفي‌ نموده‌ است‌: ﴿كِتَابٌ أُحْكِمَتْ آيَاتُهُ﴾ «اين‌ كتابي‌ است‌ كه‌ آيات‌ آن‌ تماما محكم‌ گردانيده‌ شده‌ است» [هود/ 1]. مراد از آن‌ اين‌ است‌ كه‌ قرآن‌ كلامي‌ است‌ بر حق، داراي‌ الفاظي‌ فصيح‌ ومعاني‌اي‌ صحيح‌ كه‌ در آن‌ هيچ‌ عيب‌ و نقصي‌ وجود ندارد. در آيه‌ ديگري‌ تمام‌قرآن‌ متشابه‌ معرفي‌ شده‌: ﴿‏ اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَاباً مُّتَشَابِهاً ﴾ «خداوند بهترين‌كلام‌ را نازل‌ فرمود كه‌ تماما متشابه‌ است» [زمر/23]، به‌ اين‌ معني‌ كه‌ برخي‌ از آيات ‌قرآن‌ با برخي‌ ديگر در زيبايي، راستي، هدايت‌گري‌ و سالم ‌بودن‌ از تناقض، متشابه‌ و همانند است، لذا معني‌ اين‌ دو آيه‌ كريمه‌ با آيه‌ مورد بحث‌ ما در اينجا درتضاد نيست‌ و ميان‌ آيات‌ هيچ‌گونه‌ تعارضي‌ وجود ندارد.
اين‌ آيه‌ كريمه‌ درباره‌ نصاراي‌ نجران‌ نازل‌ شد كه‌ مي‌گفتند: «خداوند وقتي‌ ازخودش‌ در قرآن‌ سخن‌ مي‌گويد، صيغه‌ جمع‌: «نحن‌: ما»، و «انا: ما» را به‌كارمي‌برد، و اين‌ ضماير براي‌ جمع‌اند، لذا خداوند سوم‌ سه‌ خداست». پاك‌ و برتراست‌ خداي‌ سبحان‌ از آنچه‌ مي‌گويند. پس‌ خداي‌ متعال‌ آنان‌ را به‌ برگردانيدن ‌اين‌ موارد به‌سوي‌ آيات‌ محكم‌ خويش‌ دستور داد، چون‌ آيه‌: ﴿‏ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ‏﴾  (بگو: الله يگانه‌ است)، و آيه‌: ﴿انما الله اله واحد﴾ (جز اين‌ نيست‌ كه‌خداوند يگانه‌ است).
سوره آل عمران آيه  8
‏متن آيه : ‏
‏ رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّابُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
سپس‌ خداوند متعال‌ از راسخان‌ در علم‌ چنين‌ خبر مي‌دهد: آنان‌ چون‌ پيروان ‌متشابه‌ و كژروان‌ از راه‌ راست‌ را مي‌بينند، چنين‌ دعا مي‌كنند: «پروردگارا! پس‌ از آن‌ كه‌ ما را هدايت‌ كردي» به‌سوي‌ حق‌ «دلهايمان‌ را دستخوش‌ انحراف‌ نگردان» يعني‌: دلهايمان‌ را با پيروي‌ نمودن‌ از متشابهات‌ منحرف‌ نگردان، چنان‌كه‌ دلهاي‌كساني‌ كه‌ از متشابهات‌ پيروي‌ مي‌كنند، منحرف‌ گرديده‌ است‌. در حديث‌ شريف‌ به ‌روايت‌ عايشه‌ رضی الله عنها آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خداص اين‌ دعا را بسيارمي‌خواندند: «يا مقلب القلوب ثبت قلبي على دينك‌: اي‌ گرداننده‌ دلها! دلم‌ را بردينت‌ پايدار بدار». «و رحمتي» بزرگ‌ و وسيع‌ فقط «از جانب‌ خود بر ما ارزاني‌ دار، هرآينه‌ تو خود بخشنده‌اي» و براي‌ هركس‌ كه‌ خواهي، بخششي‌ فراوان‌ عنايت‌مي‌كني‌. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ سعيدبن‌ مسيب‌(رض) از عايشه‌ رضي‌الله عنها آمده‌است‌ كه‌ رسول‌ خداص چون‌ شبانگاه‌ از خواب‌ بيدار مي‌شدند؛ اين‌ دعا رامي‌خواندند: «لا إله إلا أنت سبحانك، أستغفرك لذنبي، واسألك رحمتك، اللهم زدني علما ولا تزغ قلبي بعد إذ هديتني، وهب لي من لدنك رحمة، إنك أنت الوهاب»[1].
[1] ترجمه‌: خدايا! جز تو معبودي‌ نيست، پاكي‌ توراست، از تو براي‌ گناهانم‌ آمرزش‌ مي‌خواهم‌ و ازتو رحمتت‌ را مي‌طلبم، خدايا! برعلم‌ من‌ بيفزاي، قلبم‌ را منحرف‌ نگردان‌ و به‌ من‌ از جانب‌ خودت‌ رحمتي‌ببخش، همانا تو بسيار بخشنده‌اي‌. سوره آل عمران آيه  9
‏متن آيه : ‏
‏ رَبَّنَا إِنَّكَ جَامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لاَّ رَيْبَ فِيهِ إِنَّ اللّهَ لاَ يُخْلِفُ الْمِيعَادَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
همچنان‌ راسخان‌ در علم‌ چنين‌ دعا مي‌كنند: «پروردگارا! تو گردآورنده‌ مردماني» يعني‌: برانگيزاننده‌ و زنده‌كننده‌ و گردهم‌ آورنده‌ آناني‌ «در روزي» يعني‌: براي‌حساب‌ روزي‌ «كه‌ هيچ‌ شكي‌ در آن‌ نيست» كه‌ همانا روز قيامت‌ است‌ و در وقوع‌ آن‌ و وقوع‌ حساب‌ و جزا در آن، هيچ‌ شكي‌ نيست‌ «قطعا خداوند در وعده‌ خلاف ‌نمي‌كند» يعني‌: اي‌ معبود برحق‌ من‌! وفا به‌ عهد لايق‌ شأن‌ توست‌ و در اين‌ امرشكي‌ نيست‌. اين‌ دعا خود مي‌رساند كه‌ هم‌ و غم‌ راسخان‌ در علم، كار آخرت‌ وفكر و سوداي‌ آن‌ است‌.
 
﴿سوره‌ آل عمران﴾
مدني‌ است‌ و داراي‌ (200) آيه‌ است‌.
وجه‌ تسميه‌: اين‌ سوره‌ بدان‌ سبب‌ «آل‌ عمران» ناميده‌ شد كه‌ داستان‌ خانواده‌ عمران‌ پدر مريم‌ و شرح‌ رخداد تولد عيسي: در آن‌ بيان‌ شده‌ است‌.سوره‌ بقره‌ و آل‌ عمران‌ مشتركا به‌ نام‌ «زهراوين» نيز ناميده‌ مي‌شوند زيرا اين‌ دوسوره، بسان‌ دو نور روشنگر؛ خواننده‌ خويش‌ را با فروغ‌ هدايتبخش‌ خويش، به‌سوي‌ حق‌ و حقيقت‌ رهنمون‌ مي‌گردند. يا بدان‌ جهت‌ كه‌ خواننده‌ اين‌ دو سوره، در روز قيامت‌ از نوري‌ تمام‌ برخوردار مي‌شود. يا به‌ سبب‌ آن‌ كه‌ هر دو سوره، متضمن‌ اسم‌ اعظم‌ خداوند(ج) هستند.
اين‌ سوره‌ اجماعا مدني‌ است‌.
ابن‌ابي‌ حاتم، ابن‌ جرير طبري، ابن‌اسحاق‌ و ابن‌منذر در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آغاز اين‌سوره‌ تا آيه‌ هشتاد و سوم‌ آن‌ گفته‌اند: اين‌ آيات‌ درباره‌ وفد (هيأت‌ نمايندگي) نصاراي‌ نجران‌ نازل‌ شد كه‌ در سال‌ نهم‌ هجري‌ همراه‌ با شصت‌ سوار به‌ مدينه‌آمدند و چهارده‌ تن‌ از اشراف‌ آنان، از جمله‌ رئيس، وزير و اسقف‌هايشان‌ نيز درميانشان‌ بودند. آنها با رسول‌ خداص درباره‌ عي