‌دليل‌ ايمان، هجرت‌ و جهاد خويش‌، بايد اميدوار پاداش‌ الهي‌ باشند، خبر داد.
 
آيه  219
‏متن آيه : ‏
‏ يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِن نَّفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَلِكَ يُبيِّنُ اللّهُ لَكُمُ الآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
مفسران‌ در بيان‌ سبب‌ نزول‌ ابتداي‌ آيه‌كريمه‌گفته‌اند: عمربن‌خطاب، معاذبن‌ جبل ‌و جمعي‌ از انصار(رض) نزد رسول‌ خداص آمدند و گفتند: يا رسول‌ الله! درباره‌شراب‌ و قمار به‌ ما فتوي‌ بدهيد زيرا اين‌ دو از بين‌ برنده‌ عقل‌ و غارتگر مال‌ اند. پس‌ خداوند متعال‌ اين‌ آيه‌ كريمه‌ را نازل‌ فرمود. از روايات‌ رسيده‌ در اين‌باره‌ چنين‌برمي‌آيدكه‌ تحريم‌ شراب‌ در اسلام‌ تدريجي‌ بوده‌ و چهار مرحله‌ را پشت‌سر گذاشته‌است‌، كه‌ البته‌ اين‌ سياست‌ تربيتي‌ موفقي‌ است‌، لذا براي‌ درمان‌ عادت‌ ريشه‌دار شرابخواري‌ و رهانيدن‌ مردم‌ از اين‌ آفت‌ بزرگ، چهار آيه‌ كريمه‌ نازل‌ شد:
1- آيه: ﴿‏ وَمِن ثَمَرَاتِ النَّخِيلِ وَالأَعْنَابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً وَرِزْقاً حَسَناً﴾ «نحل/‌67»، كه‌ با نزول‌ اين‌ آيه‌ كريمه‌ هنوز شراب‌ بر مسلمانان‌ حلال‌ بود.
2- آيه: ﴿ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاس... ﴾ يعني: همين‌ آيه، كه‌ پس‌ از نزول‌ آن‌ گروهي‌ از شراب‌ نوشي‌ دست‌ كشيدند و جمعي‌ هم‌ به‌ آن‌ ادامه‌ دادند و نزول‌ آن ‌مقدمه‌اي‌ بر حرمت‌ قطعي‌ شراب‌ در سوره‌ «مائده‌» است‌.
3- آيه: ﴿‏لاَ تَقْرَبُواْ الصَّلاَةَ وَأَنتُمْ سُكَارَى...﴾ «نساء/43»، كه‌ مسلمانان‌ را ازشراب ‌نوشي‌ در اوقات‌ نماز نهي‌ كرد.
4- و چهارمين‌ آيه: ﴿إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ  ...﴾ «مائده‌ /90» است‌ كه‌ شراب‌ و قمار... رابه‌ طور قطع‌ تحريم‌ كرد.
«درباره‌ خمر و ميسر از تو مي‌پرسند» شراب‌ را «خمر» ناميدند؛ زيرا خمر به ‌معناي‌ پوشاندن‌ است‌ و شراب‌ نيز عقل‌ را مي‌پوشاند و از كار مي‌اندازد. خمر در رأي‌ حنفي‌ها عبارت‌ است‌ از: آب‌ انگوري‌ كه‌ همچنان‌ گذاشته‌ شود تا به‌ غليان ‌آمده‌ و بي‌آن‌ كه‌ آتشي‌ به‌ آن‌ نزديك‌ شود، تيره‌ شود و كف‌ بيرون‌ آورد. و از غير آب‌ انگور نيز، هرآنچه‌ كه‌ عقل‌ را بپوشاند و مستي‌آور باشد، در حكم‌ شراب ‌انگور است، اما بجز شراب‌ انگور، مقدار اندك‌ از ديگر شرابها كه‌ سكرآورنباشد، حرام‌ نيست‌. ولي‌ در رأي‌ جمهور فقها، «خمر» بر آب‌ سكرآور انگور، خرما، ذرت‌ و هر مسكر ديگري‌ اطلاق‌ مي‌شود بنابراين، كم‌ و بسيار آن‌ حرام ‌است‌.
ميسر: قمار است‌ و از «يسر» برگرفته‌ شده‌ كه‌ به‌ معناي‌ آساني‌ است‌ زيرا قمار كسبي‌ است‌ بي‌مشقت‌ و بي‌ زحمت‌. قمار اعراب‌ با تير بود كه‌ با آنها بر سر گوشت‌شتر، قمار مي‌كردند، بدين‌ ترتيب‌ كه‌ ده‌ تير برداشته‌ بر روي‌ هفت‌ عدد از آنها سهمي‌ معين‌ را مي‌نوشتند و سه‌ تا از آنها را بي‌علامت‌ و نشان‌ باقي‌ مي‌گذاشتند، آن‌گاه‌ شتراني‌ را به‌ نسيه‌ مي‌خريدند و قبل‌ از شروع‌ قمار، آنها را ذبح‌ كرده‌ به ‌بيست‌ و هشت‌ يا ده‌ قسمت‌ تقسيم‌ مي‌كردند، آن ‌گاه‌ تيرهاي‌ ده‌گانه‌ را در كيسه‌اي ‌نهاده‌ و شخص‌ معتمدي‌ از آنان‌ بعد از حركت‌دادن‌ كامل‌ آن‌ كيسه، يكي‌يكي‌ آنها را بيرون‌ مي‌آورد، پس‌ كسي‌ كه‌ تير داراي‌ بهره‌اي‌ نصيبش‌ مي‌شد، بهره‌اش‌ را مي‌گرفت‌ و كسي‌ كه‌ تير بي‌نشاني‌ به ‌نامش‌ خارج‌ مي‌شد، چيزي‌ نمي‌گرفت‌ و به‌علاوه‌ بهاي‌ همه‌ شتران‌ را تاوان‌ مي‌داد، سپس‌ اين‌ بهره‌ها را به‌ فقرا مي‌دادند وخود از آن‌ چيزي‌ نمي‌خوردند و به‌ اين‌ كار افتخار مي‌كردند و كسي‌ را كه‌ با آنان ‌در اين‌كار مشاركت‌ نمي‌كرد، مورد نكوهش‌ قرار مي‌دادند. جمعي‌ از علماي ‌سلف‌ گفته‌اند: «هر چيزي‌ كه‌ در آن‌ معني‌ قمار، يعني‌ گرفتن‌ مال‌ توسط فرد برنده ‌از فرد بازنده‌ به‌ وسيله‌ بازي‌ باشد - ازقبيل‌ نرد، يا شطرنج، يا غير آن‌ از بازيهايي ‌ديگر و حتي‌ بازي‌ بچه‌ها با گردو و تيله‌ - از قمار است‌».
«بگو: در آن‌ دو» يعني‌ در شراب‌ و قمار «گناهي‌ بزرگ‌ و منافعي‌ براي‌ مردم‌است‌» گناه: سخن‌ يا عملي‌ است‌ كه‌ زيانبار باشد و زيان‌ گناه‌ يا در بدن‌ است، يادر روان، يا در عقل‌، يا در مال، كه‌ زيان‌ شراب‌ شامل‌ همه‌ اينهاست‌. و از جمله‌ گناهان‌ متعلق‌ به‌ شراب‌؛ جنگ ‌وجدال‌ و فحش‌ و ناسزاگويي، به‌تعطيل‌ انجاميدن ‌نمازها و ترك‌ ساير تكاليف‌ شرعي‌ از سوي‌ فرد مي‌گسار است‌. منفعت‌ شراب‌ يا اقتصادي‌ است، يا شهواني‌؛ منفعت‌ شهواني‌ شراب‌ با نشاط و طراوتي‌ است‌ كه ‌به‌طور گذرا براي‌ فرد شرابخوار دست‌ مي‌دهد، اما منفعت‌ اقتصادي‌ آن‌ درتجارت‌ آن‌ است‌. گناه‌ قمار: فقر و باختن‌ مال‌ و دشمني‌ و دل‌آزاري‌ و كينه‌ورزي ‌قماربازان‌ با يك‌ديگر است‌ و منفعت‌ آن: سودي‌ است‌ كه‌ از طريق‌ آن‌ به‌ فقرامي‌رسد، يا منفعت‌ آن‌؛ به‌ دست‌آوردن‌ مال‌ از سوي‌ شخص‌ برنده، بدون‌ زحمت‌است‌ «ولي‌ گناه‌ آنها از سود آنها بزرگتر است‌» زيرا هيچ‌ خير و منفعتي، با فساد عقل‌كه‌ لازمه‌ شراب‌نوشي‌ است، برابر نمي‌باشد و هيچ‌ خيري‌ در قمار نمي‌تواند با خطركردن‌ (ريسك) در مال‌ و خود را در معرض‌ فقر قرار دادن‌ و جلب‌ دشمني‌هايي‌ برابر باشد كه‌ از آن‌ پديد مي‌آيد و چه ‌بسا كه‌ قماربازي‌ و شراب‌نوشي‌ به‌ ريختن‌ خونها و هتك‌ حرمتها بينجامد. صاحب‌ تفسير «المنير» مي‌گويد: «برگه‌هاي‌ بخت‌ آزمايي، قمار محسوب‌ مي‌شود و حرام‌ مي‌باشد».
«و از تو مي‌پرسند، چه‌ چيزي‌ انفاق‌ كنند؟ بگو مازاد بر مخارج‌ خانواده‌ خود را» برخي‌ از علما بر آنند كه‌ اين‌ بخش‌ از آيه‌ كريمه، با آيه‌ زكات‌ فرض‌ منسوخ‌ شده‌. اما صحيح‌ آن‌ است‌ كه‌ حكم‌ اين‌ آيه‌ كريمه‌ ثابت‌ است‌ و منسوخ‌ نيست‌ و جمهور مفسران‌ برآنند كه‌ حكم‌ آن‌ در مورد صدقه‌ نافله‌ مي‌باشد. «بدين‌سان‌ خداوند آيات‌ خود را برايتان‌ روشن‌ مي‌سازد، باشد كه‌ در دنيا تفكر كنيد» و مقداري‌ از اموال ‌خويش‌ را براي‌ رونق‌ دادن‌ به‌ امور زندگي‌تان‌ نگه‌ داريد «و در آخرت‌» نيز تفكركنيد، لذا بقيه‌ آن‌ را در وجوهي‌ مصرف‌ نماييد كه‌ شما را به‌ رونق‌دادن‌ آخرتتان‌ياري‌ مي‌كند، لذا بايد هم‌ در كار دنيا بينديشيد و هم‌ در كار آخرت‌. ابن‌ عباس ك مي‌گويد: «يعني: در زوال‌ و فناي‌ دنيا و روي‌آوردن‌ به‌سوي‌ بقاي‌ آخرت ‌بينديشيد».
در توضيح‌ معاني‌ آيه‌ كريمه، احاديث‌ بسياري‌ آمده‌ است، از