: ميانه‌ يا مركز دايره‌ يك‌چيز است، سپس‌ براي‌ صفات‌ پسنديده‌ عاريت‌ گرفته‌ شد زيرا هر صفت‌ پسنديده‌اي‌ در ميانه‌ افراط و تفريط قرار دارد. پس‌ وسط يعني‌ برگزيده‌ و بهتر، يا ميانه‌ رو. ابن‌كثير در اينجا معناي‌ «برگزيده‌ و بهتر» را براي‌ «وسط» ياد كرده‌ و مي‌گويد: «از آنجا كه‌ خداوند متعال‌ اين‌ امت‌ را، امت‌ برگزيده‌ گردانيد، آن‌ را به‌ كامل‌ترين‌ شريعتها و استوارترين‌ برنامه‌ها و روشن‌ترين‌ روشها مخصوص‌ ساخت‌؛ چنان‌كه‌مي‌فرمايد: ﴿‏ وَجَاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ هُوَ اجْتَبَاكُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَج مِّلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ..﴾ (او شما را برگزيد و در دين‌ هيچ‌ دشواريي‌ بر شما قرار نداد، اين‌ دين‌، آيين‌ پدرتان‌ ابراهيم‌ است‌... ). آري‌! شما در همه‌ امور دين‌ و دنيا، بهترين‌ امتها و ميانه‌روترين‌ آنها بوده‌ و از هرگونه‌ افراط و تفريط به‌ دور هستيد؛ نه‌ مانند يهود ومشركان‌ مادي‌گرا هستيد و نه‌ مانند برخي‌ از مسيحيان، روحاني‌ محض، بلكه‌ شماحق‌ جسم‌ و روح‌ - هر دو - را ادا كرده‌ و با فطرت‌ انساني‌ هم‌آوا مي‌باشيد «تا برمردم‌ گواه‌ باشيد» يعني: شما را امت‌ وسط گردانيديم‌ تا در روز قيامت‌ براي‌ انبياي ‌الهي‌ عليه‌ امتهايشان‌ گواهي‌ بدهيد كه: ايشان‌ قطعا پيام‌ خدا(ج) را كه‌ مأمور تبليغ‌ آن ‌براي‌ امتهايشان‌ بوده‌اند، به‌ آنها رسانده‌اند «و پيامبر بر شما گواه‌ باشد» يعني: پيامبرخاتم‌ص براي‌ شما گواهي‌دهد كه‌ پيام‌ الهي‌ را به‌ شما ابلاغ‌ كرده‌است‌.
در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خدا ص فرمودند: «نوح‌ در روز قيامت‌فراخوانده‌ مي‌شود، پس‌ به‌ وي‌ گفته‌ مي‌شود: آيا پيام‌ الهي‌ را ابلاغ‌ كرده‌اي‌؟ مي‌گويد: آري‌! آن‌گاه‌ قومش‌ فرا خوانده‌ مي‌شوند و به‌ آنان‌ گفته‌ مي‌شود: آيانوح‌ پيام‌ حق‌ را به‌ شما رساند؟ مي‌گويند: نزد ما هيچ‌ هشداردهنده‌اي‌ نيامده‌ است، نزد ما هيچ‌كسي‌ نيامده‌ است‌! آن‌گاه‌ به‌ نوح‌ گفته‌ مي‌شود: چه‌كسي‌ براي‌ توگواهي‌ مي‌دهد؟ مي‌گويد: محمدص و امتش‌». همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ آمده‌است‌ كه‌ رسول‌ خداص فرمودند: «أنا وأمتي يوم القيامة على كوم مشرفين على الخلائق، ما من الناس أحد إلا ود أنه منا، وما من نبي كذبه قومه إلا ونحن نشهد أنه قد بلَّغ رسالة ربه عزوجل‌: من‌ و امتم‌ روز قيامت‌ بر تپه‌اي‌ بلند و مشرف‌ بر خلايق‌قرار داريم، هيچ‌يك‌ از مردم‌ نيست‌ مگر اين‌ كه‌ آرزو مي‌كند كه‌ كاش‌ او هم‌ ازجمله‌ ما بود، و هيچ‌ پيامبري‌ نيست‌ كه‌ قومش‌ او را تكذيب‌ كرده‌باشند، مگراين‌ كه‌ ما گواهي‌ مي‌دهيم‌ كه‌ او پيام‌ پروردگار خويش‌ را به‌ آنان‌ رسانده‌ است‌». «و قبله‌اي‌ را كه‌ بر آن‌ بودي‌» يعني: بيت‌المقدس‌ را «مقرر نكرديم، مگر براي‌ آن‌ كه‌كسي‌ را كه‌ از پيامبر پيروي‌ مي‌كند، از آن‌كس‌ كه‌ از عقيده‌ خود برمي‌گردد، معلوم‌ بداريم‌» يعني: بيت‌المقدس‌ را قبله‌ شما نگردانيديم‌ مگر براي‌ اين‌ كه‌ شما را بيازماييم‌ تا چون‌ آن‌ را به‌ سوي‌ كعبه‌ برمي‌گردانيم، مؤمن‌ پيرو را از مرتد كافر و منافق‌، درعينيت‌ امر باز شناسيم‌. «هرچند اين‌ كار، جز بر كساني‌ كه‌ خدا هدايتشان‌ كرده، سخت‌گران‌ مي‌آيد» يعني: قضيه‌ تحويل‌ قبله، موضوع‌ دشواري‌ است‌ كه‌ ايمان‌ به‌ آن‌ جز بر راهيافتگان‌ به‌ راه‌ حق‌ كه‌ سينه‌هايشان‌ به‌ تصديق‌ تو گشاده‌ شده، سخت‌ گران‌مي‌آيد «و خداوند هرگز ايمان‌ شما را» يعني: نماز شما را به‌ سوي‌ بيت‌المقدس ‌«ضايع‌ نمي‌گرداند».
در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آمده‌ است: اين‌ آيه‌ درباره‌ مسلماناني‌ نازل‌ شد كه‌ تا هنگام ‌مرگشان‌ بر قبله‌ بيت‌المقدس‌ نماز مي‌خواندند، لذا حق‌ تعالي‌ به‌ مسلمانان‌ اطمينان‌ مي‌دهد كه‌ نمازهايشان‌ پذيرفته‌ است‌. به‌ قولي: مراد از اين‌ جمله‌ كه: (ايمان‌ شمارا ضايع‌ نمي‌گرداند)، پايدارساختن‌ مؤمنان‌ بر ايمانشان‌ در هنگام‌ تغيير قبله‌ و نيفگندنشان‌ در شك‌ و ترديد در اين‌ باره‌ است، كه‌ چون‌ شكاكان‌ و ترديد مشربان‌ديگر، راه‌ ترديد و تحير را دنبال‌ نكنند «به‌راستي‌ كه‌ خداوند نسبت‌ به‌ مردم‌ رئوف‌ ومهربان‌ است‌» رئوف: كسي‌ است‌ كه‌ رأفتي‌ بسيار دارد، رأفت: از بين‌بردن‌ زيان‌ وناخوشي‌ است، اما رحمت‌ عام‌تر است‌ زيرا هم‌ شامل‌ دفع‌ ضرر مي‌شود و هم‌رساندن‌ خير و نيكي‌.
در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خداص زني‌ از اسيران‌ را ديدند كه‌ ميان‌ او و كودكش‌ جدايي‌ افتاده‌ بود، پس‌ او در ميان‌ اسيران‌ مي‌گشت‌ و هرگاه‌ كودكي‌ ازاسيران‌ را مي‌يافت‌ او را به‌ آغوش‌گرفته‌ و به‌ سينه‌اش‌ مي‌چسباند و بازمي‌گشت‌ تاكودكش‌ را بيابد و چون‌ او را يافت، محكم‌ به‌ آغوشش‌ گرفته‌ پستان‌ خود را به‌دهانش‌ گذاشت‌. در اين‌ هنگام‌ رسول‌ خداص فرمودند: «آيا فكر مي‌كنيد كه‌ اين‌زن‌ فرزندش‌ را در آتش‌ خواهد افگند در حالي‌ كه‌ قادر است‌ تا او را نيفگند؟» گفتند: خير يا رسول‌ الله! فرمودند: «به‌ خدا سوگند كه‌ خداوند متعال‌ به‌ بندگان‌ خود از اين‌ زن‌ نسبت‌ به‌ فرزندش‌ مهربانتر است‌».
 
آيه  118
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَوْ شَاء رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلاَ يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و اگر پروردگار تو مي‌خواست‌، قطعا همه‌ مردم‌ را امت‌ واحدي‌ قرار مي‌داد» به‌طوري‌ كه‌ همه‌ بر حق‌ استوار و پايدار مي‌بوده‌ و در آن‌ اختلاف‌ نمي‌كردند و همه ‌بر دين‌ اسلام‌ گرد آمده‌ و اديان‌ ديگر را رها مي‌كردند «و هميشه‌ در اختلافند» يعني‌: پيوسته‌ مردم‌ در اختلافند؛ بعضي‌ به‌ راه‌ حق‌ روانند و بعضي‌ به‌ راه ‌باطل‌، بعضي‌ كافرند و بعضي‌ مؤمن‌. يا معني‌ اين‌ است‌: مردم‌ پيوسته‌ ـ به‌ سبب ‌پيروي‌ از هوي‌وهوس‌ و سركشي‌ و استكبارشان‌ ـ در حق‌ اختلاف‌ مي‌كنند آيه  119
‏متن آيه : ‏
‏ إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّكَ وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لأَمْلأنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«مگر كساني‌ كه‌ پروردگار تو به‌ آنان‌ رحم‌ كرده‌» با هدايت‌ نمودنشان‌ به‌سوي‌ دين‌ حق‌. پس ‌اينان‌ بر اصول‌ و اركان‌ عمده‌ دين‌ حق‌، اتفاق‌ نظر دارند و در آن‌ اختلاف‌ نمي‌ورزند «و» حق‌ تعالي‌ «براي‌ همين‌» چيزي‌ كه‌ ذكر شد از اختلاف‌، يا براي ‌رحمت‌ خويش‌ «آنان‌ را آفريده‌ است‌» به‌ قولي‌: اشاره‌ «ذلك‌» به‌ مجموعه‌ اختلاف ‌و رحمت‌ برمي‌گردد. يعني‌: آنان‌ را براي‌ اين‌ آفريده‌ است‌ كه‌ در حق‌ و باطل ‌اختلاف‌ كنند، 