 را نيز دربر دارد، چراكه‌ اهل‌ زمين‌ تابع ‌اين‌ مادرشهر بزرگ‌ امت‌ اسلام‌اند «و البته‌ مؤمنان‌ به‌ آخرت‌، به‌ قرآن‌ ايمان‌ مي‌آورند وآنان‌ بر نماز خود محافظت‌ مي‌كنند» يعني: سزاوار كساني‌ كه‌ به‌ سراي‌ آخرت ‌معتقدند، آن‌ است‌ كه‌ به‌ اين‌ كتاب‌ ايمان‌ آورند زيرا تصديق‌ به‌ آخرت‌ و بيم‌ ازعاقبت‌، موجب‌ پذيرفتن‌ دعوت‌ كسي‌ است‌ كه‌ مردم‌ را به ‌سوي‌ چيزي‌ فرامي‌خواندكه‌ خير آخرت‌ به‌وسيله‌ آن‌ در دسترس‌ و دفع‌ زيان‌ آخرت‌ هم‌ به‌وسيله‌ آن‌ مقدورمي‌باشد پس‌ ايمان‌ به‌ آخرت‌ و خوف‌ از عاقبت‌، اصل‌ دين‌ و نماز هم‌ ستون‌ دين ‌است‌، بدين‌ جهت‌ از اين‌ دو امر مخصوصا ياد شد.
 
آيه  93
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللّهِ كَذِباً أَوْ قَالَ أُوْحِيَ إِلَيَّ وَلَمْ يُوحَ إِلَيْهِ شَيْءٌ وَمَن قَالَ سَأُنزِلُ مِثْلَ مَا أَنَزلَ اللّهُ وَلَوْ تَرَى إِذِ الظَّالِمُونَ فِي غَمَرَاتِ الْمَوْتِ وَالْمَلآئِكَةُ بَاسِطُواْ أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُواْ أَنفُسَكُمُ الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنتُمْ تَقُولُونَ عَلَى اللّهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَكُنتُمْ عَنْ آيَاتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و ستمكارتر از كسي‌ كه‌ بر خدا دروغ‌ بر مي‌بندد كيست‌؟» همچون‌ كساني‌ كه ‌گفتند: خداوند(ج) بر هيچ‌ بشري‌ هيچ‌ چيز نازل‌ نكرده‌است‌. يا معني‌ اين‌ است: چگونه‌ مي‌گوييد كه‌ خداوند(ج) بر هيچ‌ بشري‌ چيزي‌ نازل‌ نكرده ‌است‌ درحالي‌ كه‌اين‌ سخن‌ شما مستلزم‌ تكذيب‌ انبيا(ع) است‌ و هيچ‌ كس‌ ستمكارتر نيست‌ از آن ‌كس‌ كه‌ بر خدا(ج) دروغ‌ بربندد و چنين‌ بپندارد كه‌ پيامبر است‌ درحالي‌ كه‌ در واقع ‌امر پيامبر نيست‌، يا بر خداي‌ سبحان‌ در چيزي‌ از چيزهاي‌ ديگر ـ همچون‌ تحريم‌ حيوانات‌ اختصاص‌يافته‌ به‌ بتان‌ ـ دروغ‌ بربندد «يا» كيست‌ ستمكارتر از آن‌ كس‌كه‌ «مي‌گويد: به‌ من‌ وحي‌ شده‌، حال‌ آن‌ كه‌ در حقيقت‌ چيزي‌ بر وي‌ وحي ‌نشده ‌است‌» همچون‌ كساني‌ كه‌ به‌ دروغ‌ مدعي‌ نبوت‌ مي‌شوند پس‌ اينان‌ نيزستمكارترين‌ مردم‌اند. آري‌! بي‌گمان‌ خداي‌ عزوجل‌ انبيايش‌ را از گفتن‌ دروغ‌، مصون‌ و محفوظ نگه‌ داشته‌ است‌، بر خلاف‌ آنچه‌ شما مشركان‌ در مورد ايشان‌ مي‌پنداريد زيرا ادعاي‌ دروغ‌، شأن‌ و شيوه‌ رهبران‌ كذاب‌ جريانهاي ‌ضلالت‌ ـ همچون‌ مسليمه‌ كذاب‌، اسود عنسي‌ و سجاح‌ است‌ ـ كه‌ به‌دروغ‌ مدعي‌نبوت‌ شدند «و» كيست‌ ستمكارتر از «آن‌ كس‌ كه‌ گفت: به‌زودي‌ نظير آنچه‌ را خدانازل‌ كرده‌ است‌، نازل‌ مي‌كنم‌» چراكه‌ بر معارضه‌ قرآن‌ توانا هستم‌ و مي‌توانم‌ قرآني‌ همانند آن‌ انشا كنم‌. «انشاء» را از باب‌ مشاكلت‌، «انزال‌» ناميد.
در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آمده‌ است‌: آيه‌ كريمه‌ در مورد كساني‌ نازل‌ شد كه‌ گفتند: ﴿ لَوْ نَشَاء لَقُلْنَا مِثْلَ هَذَا ﴾  (اگر مي‌خواستيم‌، قطعا مانند اين‌ قرآن‌ را مي‌گفتيم‌) «انفال/‌31».يك‌ روايت‌ ديگر در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آيه‌ كريمه‌ اين‌ است‌ كه: آيه‌ كريمه‌ در باره‌عبدالله بن‌ابي‌سرح‌ نازل‌ شد كه‌ نويسنده‌ وحي‌ بود و چون‌ رسول‌ خداص آيه: ﴿ثُمَّ أَنشَأْنَاهُ خَلْقاً آخَرَ ‏﴾  را بر او املا كرد ند، بي‌درنگ‌  با خود گفت: ﴿فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ﴾. آن‌ حضرت‌ص به‌ او فرمودند: «بنويس‌؛ اين‌چنين‌ نازل‌ شده‌ است‌ كه‌ توخواندي‌». پس‌ چون‌ سخنش‌ با وحي‌ موافق‌ گرديد، در شك‌ افتاد و با خود گفت: اگر محمد در ادعاي‌ نبوت‌ راستگو باشد؛ در واقع‌ به‌ من‌ نيز مانند او وحي‌ فرستاده‌ شده‌ و اگر دروغگو باشد؛ من‌ هم‌ سخني‌ همسان‌ سخن‌ وي‌ گفته‌ام‌! بنابراين‌، ازاسلام‌ مرتد شد و به‌ مشركان‌ پيوست‌. اما در روز فتح‌ مكه‌ مجددا اسلام‌آورد ـ چنان‌كه‌ داستان‌ وي‌ معروف‌ است‌.
«و اگر بنگري‌ آن‌گاه‌ كه‌ ظالمان‌ در غمرات‌ مرگ‌ باشند» غمرات: جمع‌ غمره‌، به‌معني‌ شدت‌ است‌ يعني: اگر بنگري‌ آن‌گاه‌ كه‌ ظالمان‌ ـ يعني‌ منكران‌ وحي‌خدا(ج)، يا مدعيان‌ دروغين‌ نبوت‌، يا پرچمداران‌ معارضه‌ با قرآن‌ ـ در سكرات ‌مرگ‌ و سختي‌هاي‌ جان‌كندن‌ قرار دارند؛ بي‌گمان‌ كار بزرگي‌ را ديده‌اي‌ «وفرشتگان‌ دستهايشان‌ را بر آنان‌ گشوده‌اند» براي‌ گرفتن‌ ارواحشان‌، يا براي‌ عذاب ‌نمودنشان‌ درحالي‌كه‌ پتكهاي‌ آهنين‌ در دستهايشان‌ است‌ و به‌ آنان‌ چنين‌ نهيب‌ مي‌زنند: «روح‌هاي‌ خود را بيرون‌ آريد» از اين‌ شدايد و سختي‌هاي‌ جان‌كندن‌ كه‌ در آن‌ در افتاده‌ايد، يا جانهاي‌ خود را از دست‌ ما بيرون‌ آريد و آنها را از عذاب‌ نجات‌ دهيد، يا ارواح‌ خود را بيرون‌ آريد تا آن‌ را از اجساد شما برگيريم‌ وجانهايتان‌ را براي‌ ما تسليم‌ كنيد «امروز به‌سبب‌ آنچه‌ به‌ناحق‌ به‌ خداوند نسبت‌ مي‌داديد» از انكار فرودآوردن‌ كتابها از سوي‌ خداي‌ متعال‌ بر پيامبرانش‌ و ادعاي ‌اين‌ كه‌ خداي‌ عزوجل‌ شركايي‌ دارد «و به‌ سبب‌ آن‌ كه‌ از آيات‌ او سركشي ‌مي‌كرديد» يعني: از تصديق‌ آيات‌ الهي‌ و عمل‌ به‌ آنها تكبر مي‌ورزيديد؛ «به‌ كيفر عذاب‌ خواركننده‌ مي‌رسيد» پس‌ اين‌ عذاب‌ خواركننده‌اي‌ كه‌ بدان‌ كيفر يافته‌ايد، كيفري‌ متناسب‌ و برابر با جرم‌ شماست‌.
 
آيه  94
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَقَدْ جِئْتُمُونَا فُرَادَى كَمَا خَلَقْنَاكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَتَرَكْتُم مَّا خَوَّلْنَاكُمْ وَرَاء ظُهُورِكُمْ وَمَا نَرَى مَعَكُمْ شُفَعَاءكُمُ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فِيكُمْ شُرَكَاء لَقَد تَّقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَضَلَّ عَنكُم مَّا كُنتُمْ تَزْعُمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و» مي‌گوييم‌ به‌ آنان‌ در روز قيامت: «همانا پيش‌ ما تنها آمده‌ايد» يعني: يكي‌يكي‌، جدا از خانواده‌ و مال‌ و ياران‌ و پشتيبانان‌ خود و هرآنچه‌ كه‌ بجاي ‌خداي ‌سبحان‌ مي‌پرستيديد، پيش‌ ما آمده‌ايد و امروز چيزي‌ از آنها به‌كارتان‌ نمي‌آيد «چنان‌كه‌ شما را نخستين‌بار آفريديم» يعني: بر همان‌ وصفي‌ پيش‌ ما مي‌آييد كه‌ در هنگام‌ خارج‌شدن‌ از شكمهاي‌ مادرانتان‌ بر آن‌ قرار داشتيد؛ عريان‌ وختنه‌ نشده‌ «و آنچه‌ را به‌ شما عطا كرده‌ بوديم‌ پشت‌ سر خود نهاده‌ايد» خول: ناز و نعمت‌ها و خدم‌ و حشمي‌ را كه‌ در دنيا به‌ شما بخشيده‌ بوديم‌، همه‌ را پشت‌ سر نهاده‌ و چيزي‌ از آنها را نزد ما با خود همراه‌ نياورده‌ايد و نه‌ به‌ وجهي‌ از وجوه‌، ازآنها به‌نفع‌ خود استفاده‌ كرده‌ايد. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ خداص فرمودند: «فرزند آدم‌ مي‌گويد: مال‌ من‌! مال‌ من‌! و مگر برا