اية ص170.سهیل بن عدی در سال 23 هجری کرمان را فتح کرد(1)  و برخی معتقداند که عبدالله بن بدیل بن ورقاء خزاعی کرمان را فتح کرده است(2) . همچنین برخی از مؤرخین نوشته‌اند که عاصم بن عمرو، سیستان را که منطقه‌ای دارای دشتهای پهناور بود پس از نبردی سخت فتح نمود و از آن‌جا به قندهار لشکر کشی کردند.(3)
-----------------------------------------------------------------------------------------------------
1) تهذيب البداية والنهاية ص171
2) تهذيب البداية والنهاية ص171
3) ترتيب وتهذيب البداية والنهاية ص171 عمر(رض) شدیداً مشتاق شرکت در مجالس رسول خدا(ص) بود و هرگاه در مجلس آن حضرت(ص)، حضور می‌یافت، تا پایان مجلس، بر نمی‌خاست. آری ایشان یکی از افرادی بودند که‌ هرگز رسول خدا را ترک نمی‌نمودند(1) ، همچنین هرگاه‌ هیئتی به مدینه می‌آمد و رسول خدا(ص) برای آنان به ایراد خطبه می‌پرداخت، عمر(رض) خود را به آن مجلس می‌رساند و با شوق و علاقه به سخنان رسول خدا(ص) گوش می‌سپرد. او همواره در حلقه‌های درس و وعظ رسول خدا(ص) شرکت می‌کرد و از آن حضرت (ص) پیرامون مسايل مختلف سؤال می‌نمود(2) .
گفتنی است عمر(ص) 539 حدیث از رسول خدا(ص) روایت کرده(3)  و نیز گفته شده که 537 حدیث روایت نموده است که 26 حدیث از مجموع روایات عمر(رض) مورد اتفاق بخاری و مسلم و 34 حدیث فقط در صحیح بخاری و 21 حدیث فقط در صحیح مسلم روایت شده است(4) ، و بقیه‌ نیز در سایر کتابهای حدیث نقل شده‌اند(5) .
احادیثی که عمربن خطاب(رض) روایت کرده، احادیث جامعی است که در مسایل مربوط به دین، دارای اولویت می‌باشد و در هر موضوعی می‌توان از آن‌ها استفاده کرد؛ در مسایل و موضوع‌هایی از قبیل: حقیقت ایمان، اسلام، احسان، قضا و قدر، علم، ذکر و دعا، و در مورد طهارت، نماز، جنایز، زکات، صدقه‌، روزه‌، حج، و در مورد نکاح، طلاق، نسب فرایض، وصایا، مسایل اجتماعی و در خصوص معاملات، حدود، پوشاک، خوردن، نوشیدن و ذبایح و در باب مسایل اخلاقی، زهد و تقوی و نشانه‌های روز قیامت و قضایای مربوط به‌ خلافت، امارت، قضاوت و ... روایاتی را گزارش داده‌ که‌ از تا به‌ امروز نقش بسزایی را ایفا می‌کنند(6) . اینک به برخی از ابعاد آموزشی، تربیتی و اجتماعی زندگانی عمرفاروق(رض) در جامعه مدنی می‌پردازیم: 
----------------------------------------------------------------------------------------------------
1) الإحسان في تقريب صحيح بن حبان (15/300) مسلم رقم 863.
2) عمربن الخطاب، د. علي الخطيب ص 108.
3) تاریخ الخلفاء از سیوطی، ص133
4) دليل الفالحين لطرق رياض الصالحين (1/40).
5) عمربن الخطاب د. علي الخطيب ص 109.
6) عمربن الخطاب د. علي الخطيب ص 112.مکران در سال 23 هجری به دست حکم بن عمرو و به کمک شهاب بن مخاروق، سهیل بن عدی و عبدالله بن عتبان فتح گردید. همچنین مسلمانان با پادشاه سند جنگیدند و غنایم بی شماری به دست آوردند. 
حکم خبر، فتح را برای عمر نوشت و با خمسها همراه صحار عبدی فرستاد. و چون صحار خبر و غنایم را پیش عمر برد، از او درباره‌ی مکران پرسید؟
گفت: ای امیر مؤمنان! سرزمینی است که‌ دشت آن جبل است و آب آن وشل (اندک) و میوه‌ی آن دقل (خرمایی بد) است و دشمن آن‌جا بطل (دلیر) است، خیرش قلیل است و شرش طویل و بسیار، آن‌جا قلیل است و قلیل در خطر تباهی، و ماورای آن از این هم بدتر است.
عمر گفت: سجع گویی یا خبرگذار؟
گفت: خبرگذارم.
آنگاه ایشان به حکم بن عمرو نوشت که از مکران به آن سو پیش روی نکند.(1) 
-----------------------------------------------------------------------------------------------
1) تاریخ طبری (5/172)ابن جریر به‌ سند خود از سیف از اساتیدش می‌نویسد که کردها و گروهی از فارسها تجمع بزرگی برای رویارویی با مسلمانان تدارک دیده بودند. در نواحی اهواز ابو موسی با آن‌ها برخورد کرد ولی قبل از فتح، راهی اصفهان شد و ربیع بن زیاد را به جای خود گذاشت و مسلمانان پس از نبرد سختی با کردها، آن‌ها را شکست دادند و غنایم بی‌شماری به دست آوردند و خبر فتح با خمس غنایم را نزد عمر(رض) فرستادند.(1) 
و بدین صورت سرزمین عراق و ایران در عصر عمربن خطاب(رض) به‌ پایان رسید و مسلمانان به‌ امید شکست پارسیان آن دیار در نقاط مختلفی خود را مسلح نمودند.
براستی که‌ فتح سرزمین مشرق به‌ قدرت و توان طاقت فرسایی نیاز داشت و باید مسلمانان در این ‌راستا تلاشهای زیادی را تقدیم دارند، زیرا اهل ایران پارسی تبار می‌باشند و هیچ‌گونه‌ ارتباطی با عرب ندارند و از نظر گویش، جنسیت و فرهنگ با هم تفاوت داشتند، و احساسات قومی در میان ایرانیها به‌ تاریخی طولانی و فرهنگی ریشه‌دار باز می‌گشت و جنگ نیز در خاک ایران واقع می‌شد، از این رو تسلیم کردن امپراطوری بزرگ و ابر قدرت آن روز با ساز و برگ نظامی مجهز و پیشرفته و پایین آوردن پرچم پادشاهی چند صد ساله واقعاً کار یک مشت عرب بی‌بضاعت نبود، بلکه خداوند می‌خواست حکومت مردان زورگو، ستمگر و مغرور و از خدا بی‌خبر را خاتمه دهد و به جای آنان مردانی مؤمن، راستگو و درستکار و منصف به روی کار بیاورد و این سنت همیشگی و تغییر ناپذیر الهی است.
بنابر این بیشتر این مراکز ویران شدند و در عصر فاروق و یا در عصر خلافت عثمان همه‌ی آن‌ها فتح شدند.(2) 
----------------------------------------------------------------------------------------------------
1) تهذيب وترتيب البداية والنهاية ص172
2) عصر الخلافة الراشدة ص339، 340<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:433.txt">نخست: تأثیر شگرف آیات و احادیث در قلوب مجاهدین</a><a class="text" href="w:text:434.txt">دوم: پیامدهای جهاد در راه خداوند</a><a class="folder" href="w:html:435.xml">سوم: سنتهای الهی در فتوحات عراق و کشورهای مشرق زمین</a><a class="text" href="w:text:446.txt">چهارم: احنف بن قیس روند تاریخ را تغییر می‌دهد</a></body></html>آیات و احادیثی که از جهاد و فضیلت آن سخن می‌گوید تأثیر به سزایی در دلهای مجاهدین گذاشت، خداوند در این آیات خاطر نشان ساخته که هر نقل و حرکت مجاهد در راه خدا، دارای اجر و پاداش است:
(مَا کَانَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ وَمَنْ حَوْلَهُم مِّنَ الأَعْرَابِ أَن يَتَخَلَّفُواْ عَن رَّسُولِ اللّهِ وَلاَ يَرْغَبُواْ بِأَنفُسِهِمْ عَن نَّفْسِهِ ذَلِکَ بِأَنَّهُمْ لاَ يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَلاَ نَصَبٌ وَلاَ مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَلاَ يَطَؤُونَ مَوْطِئًا يَغِيظُ الْکُفَّارَ وَلاَ يَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَّيْلاً إِلاَّ کُتِبَ لَهُم بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ إِنَّ اللّهَ لاَ يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ(120) وَلاَ يُنفِقُونَ نَفَقَةً صَغِيرَةً وَلاَ کَبِيرَةً وَلاَ يَقْطَعُونَ وَادِيًا إِلاَّ کُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ اللّهُ أَحْسَنَ مَا کَانُواْ يَعْمَلُونَ(121)) التوبة: ١٢٠ - ١٢١
«‏درست نيست كه اهل مدينه و باديه‌نشينان دوروبر آنان، از پيغمبر خدا جا بمانند (و در ركاب او به جهاد نروند، و در راه همان چيزي جان نبازند كه او در راه آن جان مي‌بازد) و جان خود را از جان پيغمبر دوست‌تر داشته باشند. چرا كه هيچ تشنگي و خستگي و گرسنگي در راه خدا به آنان نمي‌رسد، و گامي به جلو برنمي‌د