رم.
نوع دوم: روزه گرفتن نهم و دهم محرم.
نوع سوم: روزه گرفتن نهم و دهم يا دهم با يازدهم محرم.
نوع چهارم: روزه گرفتن دهم محرم.     
نوع اول: روزه گرفتن نهم و دهم و يازدهم محرم: اين نوع بهترين و افضلترين انواع فوق بشمار مي رود و دليل افضليت آن حديث ابن عباس رض است كه آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم  فرمود: » روز عاشورا را روزه بگيريد و با يهود مخالفت نماييد، يك روز قبل و يك روز بعدش را نيز روزه بگيريد«(2) .
فوايدي كه در روزه گرفتن نهم و دهم و يازدهم محرم موجود است: 
1- پاداش روزة يكماهه براي روزه دار داده مي شود زيرا يك نيكي در ميزان خداوند برابر با ده نيكي است.
2- روزه گرفتن در ماه محرم بهتر از هر ماهي بعد از رمضان است.
3-  با گرفتن روزة نهم و يازدهم همراه با دهم محرم، مخالفت با روزة يهود مي باشد.
4- گناهان يك سال قبل مورد عفو قرار مي گيرد مشروط براينكه از گناهان كبيره اجتناب ورزيده شود.(3)  
نوع دوم: روزه گرفتن نهم و دهم محرم: درين مورد احاديث زيادي وارد است كه بطور نمونه حديثي را كه امام مسلم از ابن عباس رضي الله عنهما روايت كرده است ذكر مي نمائيم: هنگاميكه پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم روز عاشورا را روزه گرفت و امتش را به روزه گرفتن اين روز امر فرمود ياران آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم فرمودند: اي رسول خدا اين روز با عظمتي نزد يهود و نصاري است، آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم فرمود:» هر گاه سال آينده اينروز فرا رسيد   إنشاء الله روز نهم را نيز روزه خواهيم گرفت«(4) .
و در روايت ديگري چنين آمده است: » اگر زنده بوديم با آنها مخالفت مي ورزيم و روز نهم را روزه مي گيريم« (5).
فوايد روزه گرفتن نهم و دهم محرم:
1- مخالفت با يهود، زيرا آنها تنها روز دهم محرم را روزه مي گرفتند.
2- احتياط در روزة دهم محرم، ترس از ناقص بودن مهتاب و يا احتمال خطا نمودن در تعيين روز نهم محرم، كه شايد روز دهم باشد.
3- دوري از روزه گرفتن منفرد مانند روز جمعه كه بعضي ها مكروه گفته اند. (6)   ابن عباس رضي الله عنهما روز نهم و دهم را روزه مي گرفت تا روز عاشورا را از دست ندهد.(7)  
نوع سوم: روزه گرفتن نهم و دهم و يا دهم با يازدهم ماه محرم:  دليل اين نوع حديث ابن عباس رضي الله عنهما است كه آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم در مورد روزة عاشورا فرموده است: 
اينروز «عاشورا» را روزه بگيريد و يكروز قبلش و يا يك روز بعدش را نيز روزه  بگيريد و با يهود مشابهت اختيار نكنيد» .(8)   ابن همام مي نويسد: گرفتن روزه عاشورا مستحب است همچنين روزه گرفتن يك روز قبل و يا يك روز بعدش نيز مستحب است، زيرا روزة منفرد عاشورا مكروه است چون مشابهت با يهود مي باشد. (9) روزه گرفتن نهم محرم از سه نگاه مطلوب است: 
1- احتياط در روز عاشورا 2- از روزهاي دهة اول ماه محرم است 3- و از روزهاي ماه حرام بشمار مي رود. 
روزه گرفتن دهم محرم نيز ازسه نگاه مطلوب مي باشد: 
1- اينكه روز عاشوراست 2- از روزهاي دهة اول ماه محرم است3 - از جملة روز هاي ماه حرام مي باشد.
و روزه گرفتن يازدهم محرم از دو نگاه مطلوب مي باشد.
1- احتياط نمودن در روز عاشورا.  2- از روزهاي ماه حرام بشمار مي رود.(10)  
نوع چهارم: روزه گرفتن دهم محرم به تنهائي: اين مرتبه از پائين ترين مراتب روزة عاشورا مي باشد و دليل آن حديث عايشه رضي الله عنها است كه فرموده است: آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم روز دهم محرم را به روزه گرفتن امر فرمود.(11)   بعضي از علماء روزه گرفتن دهم محرم را به تنهائي مكروه گفته اند، مگر حكم نمودن به كراهيت آن بطور قطعي درست نبوده زيرا پيامبرصلي الله عليه وآله وسلم در طول حياتش عاشورا را بطور منفرد روزه مي گرفت  و در آخر آرزو داشت تا در سال آينده روز نهم را با دهم محرم روزه بگيرد.(12)
..........................
(1) مجلة البلادـ ابوتراب ظاهري عدد 8351 محرم 1407هـ صـ5
(2) شعب الامان از بيهقي 3/365
(3) بهجة الناظرين صـ 159
(4) مسلم 2/798
(5) طبراني در معجم كبير 11/131
(6) مجموع از نووي 6/383
(7) لطائف الاخبار از ابن رجب صـ49
(8) شرح معاني الآثار از طحاوي 2/78	
(9) شرح فتح القدير 2/302 ومرقاة 4/288
(10) فتح العلام از جرداني 3/418
(11) مجمع الزوايد از هيثمي 3/189
(12) حاشية ابن عابدين 2/375، معارف السنن از كشميري 6/112، الفتاوي الهنديه 1/202روز عاشورا روز مبارك، باعظمت و داراي فضيلت هاي بي شماري است كه روزه گرفتن درين روزخجسته ميان همه پيامبران پيشين معروف و مروج بوده است. نوح ع بخاطر بجا آوردن شكر خداوند كه او را از قومش نجات داد اين روز را روزه مي گرفت.  همچنين موسي ع اينروز را روزه گرفته است تا شكر خداوند را بخاطر نجات يافتنش از فرعون و قومش بجا آورد، چنانكه يهود اينروز را روزه مي گيرد و نصاري اينروز را باعظمت مي شمارند، قريش نيز احترامي ويژه به اين روز داشتند لذا پوشش كعبه در روز عاشورا صورت مي گرفت و اينروز را روزه نيز مي گرفتند، به همين منظور پيامبر بزرگ اسلام صلي الله عليه وآله وسلم روز عاشورا را گرامي ميداشت و در انتظار رسيدن اينروز ميمون مي بود. از ابن عباس رضي الله عنهما روايت است كه مي فرمايد: » من پيامبر خدا صلي الله عليه وآله وسلم را نديدم كه روزه اي را بر ديگر روزه ها بهتر بشمارد و در جستجوي آن باشد، مگر روزة عاشورا و اين ماه: يعني ماه رمضان«(1) .
به اين معني احاديث زيادي روايت شده است كه همه دلالت بر فضيلت روزه گرفتن عاشورا بعد از ماه رمضان مي كند، لذا آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم به روزه گرفتن عاشورا مداومت مي نمود، از حفصه رضي الله عنها روايت است كه پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم چهار چيز را هيچگاه ترك نمي كرد: روزة عاشورا، روزة ده روز ذي الحجه، روزة سه روز از هرماه و دو ركعت نماز قبل از چاشت«(2) .
روزة روز عاشورا گناهان سال گذشته را محو مي كند چنانكه از ابي قتاده روايت است كه از رسول خداصلي الله عليه وآله وسلم در مورد روزة عاشورا پرسيده شد آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم در جواب فرمود: » گناهان سال گذشته را محو مي كند «(3) و مراد از محوگناهان همانا گناهان صغيره است، اگر گناه صغيره نداشته باشد پس اميد است از گناهان كبيره اش كاسته شود، اگر گناه كبيره نيز نداشت پس مرتبه و مقام اين مؤمن  ارتقا مي يابد.(4)  
ملا علي قاري در مرقاة از امام حرمين نقل مي كند كه پاك كنندة گناهان صغيره است، و از قاضي عياض نقل مي كند كه  نظر اهل سنت درين مورد همانا صغائر است اما گناهان كبيره به توبه يا رحمت خداوندي محو مي گردد.(5)  
اما آنچه بر سر زبانهاي بعضي  مردم در مورد فضيلت روز عاشورا مي باشد دروغ و بهتان محض است مثلاً  گفته اند: آدم ع در اين روز آفريده شده است و در اين روز داخل بهشت گرديد، ودرين روز خداوند عرش، كرسي، آسمانها زمين، آفتاب، مهتاب، ستارگان و بهشت را آفريده است، و يا اينكه گفته اند درين روز ابراهيم ع و عيسي ع آفريده شده اند و يا اينكه ادريس ع بالا برده شد و يا به سليمان ع پادشاهي زمين سپرده شد، و چشمان يعقوب ع بينا گرديد، و ايوب ع از مرض شفا يافت و امثال اينها همه نادرست است،  بع