اب الجنائز، «باب ماجاء في دفن الميت» ج 1، ص 231؛ طبقات ابن سعد، ج 2، ص 288-292.
[5]- مسند امام احمد، ج 6، ص 62، 274؛ براي تفصيل مطالب راجع به پيوستن رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- به ملکوت اعلا، نکـ: صحيح البخاري،‌«باب مرض النبي» و چند باب پس از آن، همراه با فتح الباري، نيز، صحيح مسلم، مشکاة المصابيح، «باب وفاة النبي»؛ سيرة ابن‌هشام، ج 2، ص 649-665؛ تلقيح فهوم اهل الاثر، ص 38-39؛ رحمةللعالمين، ج 1، ص 277-286؛ براي تعيين دقيق بيشتر زمان‌ها از منبع اخير استفاده شده است.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:444.txt"> پيامبر و خديجه</a><a class="text" href="w:text:445.txt">ديگر همسران پيامبر</a><a class="text" href="w:text:446.txt">فلسفهء تعدُّد زوجات پيامبر</a><a class="text" href="w:text:447.txt">بازتاب ازدواج پيامبر با زينب بنت جحش</a><a class="text" href="w:text:448.txt">رفتار پيامبر با همسرانشان</a></body></html>فصل نوزدهم
خانوادهء پيامبر
 پيامبر و خديجه[1]:
در مدت اقامت پيامبرگرامي اسلام در مکه، خانوادة پيامبر از آنحضرت به اضافة همسر ايشان خديجة بنت خويلد تشکيل مي‌شد. ايشان در سن بيست‌وپنج سالگي بودند که خديجه را- که چهل ساله بود- به همسري خويش درآوردند، و او نخستين زني بود که آنحضرت با وي ازدواج کردند، و تا زماني که وي در قيد حيات بود، همسر ديگري اختيار نکردند. رسول‌خدا -صلى الله عليه وسلم- از خديجه چند پسر و چند دختر داشتند. پسران، هيچيک زنده نماندند. دختران آنحضرت عبارت بودند از: زينب، رقيه، امّ‌کلثوم، و فاطمه. زينب را پيش از هجرت پسرخاله‌اش ابوالعاص‌بن ربيع به همسري خويش درآورد؛ رقيه و ام‌کلثوم هر دو را يکي پس از ديگري عثمان‌بن عفّان -رضي الله عنه- به عقد ازدواج خود درآورد. فاطمه را نيز، علي‌بن ابيطالب در فاصلة دو جنگ بدر و احد به همسري خويش درآورد، و از فاطمه، حسن و حسين و زينب و ام‌کلثوم زاده شدند. 
--------------------------------------------------------------------------------
[1]- مطالب اين دو فصل آخر کتاب را مؤلّف محترم با عناوين فرعي مشخص نکرده بودند. در ترجمه بهتر به نظر رسيد که عناوين فرعي لازم افزوده شود، تا طراحي ابواب و فصول و عناوين در سراسر کتاب يکنواخت گردد-م.ديگر همسران پيامبر
چنانکه همگان مي‌دانند، نبي‌اکرم -صلى الله عليه وسلم- از ويژگي خاصّي نسبت به امّت خود، در امر ازدواج برخوردار بودند، و براي ايشان روا بود که بيش از چهار زن را نيز به همسري خويش درآورند؛ چنانکه شمار زناني که آنحضرت به عقد ازدواج خود درآوردند، سيزده تن بود. هنگام وفات آنحضرت نُه تن از آنان در قيد حيات بودند؛ دو تن از آنان نيز در زمان حيات آنحضرت از دنيا رفته بودند: يکي، خديجه، و ديگري امّ‌المساکين زينب بنت خُزيمَه؛ با دو تن از آنان هم پيامبراکرم -صلى الله عليه وسلم- اصلاً زفاف نکردند. ذيلاً نام و نَسَب و شرح حال ديگر همسران پيامبراکرم -صلى الله عليه وسلم- پس از خديجه را به اختصار مي‌آوريم:

* سَوْدة بنت زَمعَه: رسول‌خدا -صلى الله عليه وسلم- حدود يکماه پس از وفات خديجه، در ماه شوال سال دهم بعثت با وي ازدواج کردند. پيش از آنحضرت، وي همسر يکي از پسرعموهايش بنام سکران بن عمران بود که از دنيا رفته بود. سوده در ماه شوال سال 54 ق از دنيا رفت.

* عايشه دختر ابوبکر صدّيق: رسول خدا -صلى الله عليه وسلم- يکسال پس از ازدواج با سوده، دو سال و پنج ماه پيش از هجرت، با وي ازدواج کردند. هنگام ازدواج با پيامبراکرم -صلى الله عليه وسلم- عايشه دختري شش ساله بود، و آنحضرت هفت ماه پس از هجرت، در ماه شوال، که وي نه ساله شد، با او زفاف کردند. عايشه هنگام زفاف پيغمبراکرم -صلى الله عليه وسلم- باکره بود، و آنحضرت همسر باکره‌اي جز او نداشت. عايشه از همه کس نزد آنحضرت محبوب‌تر بود. از همه زنان امّت فقيه‌تر بود. از همة زنان بطور مطلق داناتر بود. برتري وي از ديگر زنان همانند برتري ثَريد از ديگر غذاها بود. عايشه هفدهم ماه رمضان سال 57 يا 58 از دنيا رفت و در قبرستان بقيع به خاک سپرده شد.

* حفصه دختر عمربن خطّاب: وي در فاصلة بَدر و اُحُد شوهرش خُنيس بن حُذافة سهمي را از دست داده و بيوه شد. پس از عدّة وفات، رسول‌خدا -صلى الله عليه وسلم- در ماه شعبان سال سوم هجرت با او ازدواج کردند. حفصه در ماه شعبان سال 45 ق در سن شصت سالگي در مدينه درگذشت، و در قبرستان بقيع به خاک سپرده شد.

* زينب بنت خُزَيمه: وي از طايفة بني‌هلال بن عامربن صعصعه بود، و او را امّ‌المساکين مي‌ناميدند؛ زيرا، نسبت به آنان مهربان بود و براي آنان دلسوزي مي‌کرد. او نخست همسر عبدالله بن جحش بود که در جنگ احد شهيد شد، و رسول‌خدا -صلى الله عليه وسلم- در سال چهارم هجرت با او ازدواج کردند. زينب حدود سه سال پس از ازدواج با پيامبراکرم -صلى الله عليه وسلم- در ماه ربيع‌الثاني سال چهارم هجرت از دنيا رفت، و آنحضرت بر وي نماز گزاردند، و در قبرستان بقيع به خاک سپرده شد.

* اُمّ‌سلَمه هند بنت ابي اُميه: وي همسر ابوسلمه بود و از وي فرزنداني داشت. ابوسلمه در ماه جمادي‌الاخري سال چهارم هجرت از دنيا رفت، و رسول‌خدا -صلى الله عليه وسلم- چند روز مانده به پايان شوال همان سال با امّ‌سلمه ازدواج کردند. او يکي از فقيه‌ترين و خردمندترين زنان بود. امّ‌سلمه درسال 59 ق يا به قولي 62 ق در سن هشتادوچهار سالگي از دنيا رفت، در قبرستان بقيع به خاک سپرده شد.

* زينب بنت جحش بن رباب: وي از طايفة بني‌اسد بن خزيمه، و دختر عمة رسول‌خدا -صلى الله عليه وسلم- بود. زينب نخست همسر زيدبن حارثه بود که فرزند نبي‌اکرم -صلى الله عليه وسلم- شناخته مي‌شد. زيد او را طلاق داد، و همينکه زمان عدّة وي گذشت، خداوند متعال آياتي از قرآن کريم را نازل گردانيد و ضمن آنها فرمود:

﴿فَلَمَّا قَضَى زَيْدٌ مِّنْهَا وَطَراً زَوَّجْنَاكَهَا﴾[1].

«آنگاه، وقتي زيد از او صرف‌نظر کرد، وي را به همسري تو درآورديم».

آيات متعددي از سورة احزاب دربارة زينب نازل شده است که به تفصيل مسئلة تبنّي (پسرخواندگي) را- که در جاي خودش به آن خواهيم پرداخت- مطرح کرده است. رسول‌خدا -صلى الله عليه وسلم- در ماه ذيقعدة سال پنجم هجرت- و به قولي سال چهارم هجرت- با او ازدواج کردند. وي عابدترين زنان و پرصدقه‌ترين آنان بود. زينب در سال بيستم هجرت در سن پنجاه و سه سالگي درگذشت. وي نخستين فرد از امّهات مؤمنين بود که پس از پيامبراکرم -صلى الله عليه وسلم- دارِ فاني را وداع گفت. عمربن خطّاب بر وي نماز گزارد و در قبرستان بقيع به خاک سپرده شد.

* جُوَيرية بنت حارث: پدر وي حارث رئيس طايفة بني‌مصطلق از قبيلة خزاعه بود. جويريه يکي از اسيران بني‌مصطلق بود که در سهم ثابت بن قيس بن شمّاس قرار گرفت. ثابت با جويريه قرارداد نوشت و او را مُکاتَب گردانيد. رسول‌خدا -صلى الله عليه وسلم- مبلغ قرارداد وي را به ثابت پرداختند، و در ماه شعبان سال ششم هجرت- و به قولي سال پنجم هجرت- او را به همسري خويش درآوردند. مسلمانان نيز يکصد خانوار از بني‌مصطلق را آزاد کردند و گفتند: 