 را در اين زمينه فروگذار نمي‌كند ) .‏

‏توضيحات : ‏
‏« إِلاّ مَا شَآءَ اللهُ » : اين استثناء بدان خاطر است كه مردمان بدانند حاكميّت اراده و گستره قدرت خدا نامحدود است و هر كاري را كه بخواهد مي‌تواند بكند ، نه اين كه چيزي از قرآن از دل پاك پيغمبر فراموش گردد و زدوده شود ( نگا : اسراء / 86 ، هود / 108 ) .‏سوره أعلى آيه  8

‏متن آيه :
‏ وَنُيَسِّرُكَ لِلْيُسْرَى ‏

‏ترجمه : ‏
‏ما تو را براي شريعت ساده و آسان ( آئين اسلام ) آماده مي‌سازيم ( و كارهاي خيري را براي تو آسان مي‌نمائيم و در انجام آنها توفيقت مي‌دهيم ) .‏

‏توضيحات : ‏
‏« نُيَسِّرُكَ » : تو را آماده مي‌سازيم . تو را توفيق مي‌دهيم . « الْيُسْري‌ » : آسانترين راه . ساده‌ترين آئين و سهل‌ترين شريعت ( نگا : كهف‌ / 88 ) . از لحاظ معني ، صفت موصوف محذوفي همچون « الشَّرِيعَةِ » يا « أَلطَّرِيقَةِ » : است . تقدير چنين است : لِلشَّرِيعَةِ الْيُسْري . لِلطَّرِيقَةِ الْيُسْري ( نگا : عبس‌ / 20 ، ليل‌ / 7 و 10 ) . اسم تفضيل است .‏سوره أعلى آيه  9

‏متن آيه :
‏ فَذَكِّرْ إِن نَّفَعَتِ الذِّكْرَى ‏

‏ترجمه : ‏
‏اگر پند و اندرز سودمند باشد ، پند و اندرز بده .‏

‏توضيحات : ‏
‏« إِنْ » : اگر . زماني كه . حتماً و قطعاً ( نگا : قاسمي ) . اين واژه مي‌تواند شرطيّه بوده و جواب آن مدلول ( فَذَكِّرْ ) باشد ، و يا به معني ( إِذْ ) باشد ( نگا : آل‌عمران‌ / 139 ) . يعني زماني كه احساس شود ، موقعيّت مناسب ، و شنوندگان آمادگي پذيرائي حق را دارند ، اندرز بجا و سودمند خواهد بود ( نگا : ق / 45 ) . يا اين كه به معني ( قَدْ ) و براي تحقّق باشد . يعني قطعاً اندرز سودمند خواهد بود ( نگا : ذاريات‌ / 55 ) . « الذِكْري‌ » : پند و اندرز .‏سوره أعلى آيه  10

‏متن آيه : ‏
‏ سَيَذَّكَّرُ مَن يَخْشَى ‏

‏ترجمه : ‏
‏كسي كه ( احساس مسؤوليّت مي‌كند و از خدا ) مي‌ترسد ، پند و اندرز خواهد گرفت .‏

‏توضيحات : ‏
‏« سَيَذَّكَّرُ » : پند خواهد گرفت . اندرز خواهد پذيرفت .‏سوره أعلى آيه  11

‏متن آيه : ‏
‏ وَيَتَجَنَّبُهَا الْأَشْقَى ‏

‏ترجمه : ‏
‏و بدبخت‌ترين فرد ( پند و اندرز را كنار خواهد گذاشت و ) از آن دوري خواهد گزيد .‏

‏توضيحات : ‏
‏« يَتَجَنَّبُهَا » : به ترك آن خواهد گفت . از آن كناره‌گيري خواهد كرد . ضمير ( هَا ) به ( الذِّكْري ) برمي‌گردد . « الأشْقي‌ » : بدبخت‌ترين . بدبيارترين . يعني كسي كه اندرز قرآني و قوانين الهي را در گوش نگيرد ، بدبخت‌ترين مردم است .‏سوره أعلى آيه  12

‏متن آيه :
‏ الَّذِي يَصْلَى النَّارَ الْكُبْرَى ‏

‏ترجمه : ‏
‏آن كسي كه داخل عظيم‌ترين ( و هولناكترين ) آتش خواهد شد و بدان خواهد سوخت .‏

‏توضيحات : ‏
‏« يَصْلي‌ » : وارد آتش مي‌گردد و بدان مي‌سوزد ( نگا : نساء / 10 ، ابراهيم‌ / 29 ، انشقاق / 12 ) . « الْكُبْري‌ » : بزرگترين .‏ سوره أعلى آيه  13

‏متن آيه : ‏
‏ ثُمَّ لَا يَمُوتُ فِيهَا وَلَا يَحْيَى ‏

‏ترجمه : ‏
‏سپس در آن آتش ( براي هميشه مي‌ماند و ) نه مي‌ميرد ( و آسوده مي‌گردد ) و نه زنده ( بشمار مي‌آيد و حالتي كه در آن است زندگي ناميده ) مي‌شود .‏

‏توضيحات : ‏
‏« لا يَمُوتُ . . . » : مراد اين است كه شخص دوزخي در ميان مرگ و زندگي دست و پا مي‌زند .‏سوره أعلى آيه  14

‏متن آيه :
‏ قَدْ أَفْلَحَ مَن تَزَكَّى ‏

‏ترجمه : 
‏قطعاً رستگار مي‌گردد كسي كه خويشتن را ( از كثافت كفر و معاصي ) پاكيزه دارد .‏

‏توضيحات : ‏
‏« قَدْ أَفْلَحَ » : قطعاً نجات يافته است و رستگار گرديده است . « تَزَكّي‌ » : خود را پاكيزه داشت . زكات داد ( نگا : قاسمي ) .‏آيه  41
‏متن آيه : ‏
‏ وَآمِنُواْ بِمَا أَنزَلْتُ مُصَدِّقاً لِّمَا مَعَكُمْ وَلاَ تَكُونُواْ أَوَّلَ كَافِرٍ بِهِ وَلاَ تَشْتَرُواْ بِآيَاتِي ثَمَناً قَلِيلاً وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و ايمان آوريد به آنچه فرو فرستادهام ( كه قرآن است ) و تصديق كننده چيزي است كه در پيش شما است ( و آن كتابهاي آسماني و توحيد و عبادت خدا و دادگري در ميان مردم است ) ، و نخستين كافران به آن نباشيد ( به جاي اين كه نخستين مؤمنان به آن باشيد ) ، و آيههاي مرا به بهاي ناچيز مفروشيد ( و آنها را پشت گوش نيندازيد ، تا در برابر آن ، بهاي ناچيز دنيا را دريافت داريد ) و تنها از من بترسيد ( و راه مرا در پيش گيريد و از عذاب من بپرهيزيد ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« مَآ أَنزَلْتُ » : آنچه فرستادهام . مراد قرآن است . « مُصَدِّقاً » : تصديق كننده . حال ( مَا ) يا ضمير ( هُ ) محذوف بعد از فعل ( أَنْزَلْتُ ) است ( نگا : آلعمران / 53 ) . « لا تَشْتَرُوا » : مفروشيد . مراد اين است كه عوض نكنيد . « ثَمَناً » : پول . بها .‏
 
آيه  60
‏متن آيه : ‏
‏ أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُواْ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَن يَتَحَاكَمُواْ إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُواْ أَن يَكْفُرُواْ بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَن يُضِلَّهُمْ ضَلاَلاً بَعِيداً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( اي پيغمبر ! ) آيا تعجّب نمي‌كني از كساني كه مي‌گويند كه آنان بدانچه بر تو نازل شده و بدانچه پيش از تو نازل شده ايمان دارند ( ولي با وجود تصديق كتابهاي آسماني ، به هنگام اختلاف ) مي‌خواهند داوري را به پيش طاغوت ببرند ( و حكم او را به جاي حكم خدا بپذيرند ؟ ! ) . و حال آن كه بديشان فرمان داده شده است كه ( به خدا ايمان داشته و ) به طاغوت ايمان نداشته باشند . و اهريمن مي‌خواهد كه ايشان را بسي گمراه ( و از راه حق و حقيقت بدر ) كند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« يَزْعُمُونَ » : گمان مي‌برند . بر اين انديشه‌اند . مي‌گويند . « أَن يَتَحاكَمُوا » : اين كه داوري طلب كنند . « الطَّاغُوت‌ » : آنچه اطاعت از او مايه افزايش طغيان و دوري از حق و حقيقت گردد ( نگا : بقره / 256 ) . « بَعِيداً » : فراوان .‏
 
سوره أعلى آيه  15

‏متن آيه : ‏
‏ وَذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى ‏

‏ترجمه : ‏
‏و نام پروردگار خود را ببرَد و نماز بگزارد و فروتني كند .‏

‏توضيحات : 
‏« إسْمَ » : نام . مراد از ياد كردن نام خدا ، ياد خدا در دل و ذكر او به زبان است ( نگا : تفهيم‌القرآن ) . « صَلّي‌ » : نماز گزارد . خشوع و خضوع كرد ( نگا : جزء عمّ شيخ محمّد عبده ) . « ذَكَرَ . . . فَصَلّي‌ » : الله اكبر را بگويد و به نماز ايستد .‏سوره أعلى آيه  16

‏متن آيه :
‏ بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا ‏

‏ترجمه : 
‏بلكه ( بنا به سرشت انساني ) زندگي دنيا را ( كه محسوس و نقد است ، بر زندگي آخرت كه نامحسوس و نسيه است ) ترجيح مي‌دهيد و برمي‌گزينيد .‏

‏توضيحات : 
‏« تُؤْثِرُونَ » : ترجيح مي‌دهيد . برمي‌گزينيد . خطاب عام است . ترجيح دنيا بر آخرت ، كار بسياري از مردم است و از راه تغليب به صورت عام ذكر شده است . به عبارت ديگر هركس در هر مرتبه‌اي كه باشد ، مجذوب حيات محسوس و ملموس دنيا مي‌گردد ، و انسان خود به خود در ميان دو جاذبه حيات پست‌تر و حيات برتر بسر مي‌برد . تنه