 آفرينش . ساختار . تمييز است . « أَأَنتُمْ أَشَدُّ . . . » : اين آيه پاسخ گفتار منكران معاد است كه مي‌گفتند : أإِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِي الْحَافِرَةِ . اجزاء كرات آسماني را از عدم آفريده است و آنها را به شكل خورشيدها و ماهها و ستاره‌ها درآورده است ، اجزاء متفرّق بدن شما را نيز بازآفريني مي‌كند و بهم مي‌پيوندد و در صحنه حيات مجدّد حاضر مي‌گرداند و مورد بازخواستتان قرار مي‌دهد . پس چه جاي شگفتي است‌ ؟‏سوره نازعات آيه  28

‏متن آيه : ‏
‏ رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّاهَا ‏

‏ترجمه : ‏‏
ارتفاع و بلنداي آن را بالا برد و گسترشش داد ، و آن را آراسته و پيراسته كرد و سر و سامانش بخشيد .‏

‏توضيحات : ‏
‏« رَفَعَ » : بالا برد . گسترش داد . « سَمْكَ » : ارتفاع . بلندا . بعضي آن را سقف و آسمانه دانسته‌اند . « سَوّي‌ » : ساخته و پرداخته كرد . يعني هر يك را فواصل معيّن و اندازه و خاصّيّت ويژه بخشيد و در مدارات خود جاي داد و يكي را به ديگري مرتّبط ساخت .  ( نگا : بقره‌ / 29 ) .‏آيه  40
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ اللّهَ لاَ يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِن تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِن لَّدُنْهُ أَجْراً عَظِيماً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏خداوند ( به كسي ) ذرّه‌اي ظلم روا نمي‌دارد و ( از اجر كسي نمي‌كاهد ، ولي ) اگر كار نيكي ( از كسي ) سر زند ، آن را چندين برابر مي‌گرداند ، و از سوي خود ( به شخص نيكوكار ، جداي از چندين برابر اجر عملش ) پاداش بزرگي عطاء مي‌كند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« مِثْقَالَ‌ » : وزن . اندازه . « ذَرَّةٍ » : دانه‌اي از آن گرد و غبار گونه‌اي كه به هنگام تابش خورشيد از سوراخي به درون منزل در ميان پرتو نور ديده مي‌شود . « مِثْقَالَ ذَرَّةٍ » : هم‌وزن ذرّه‌اي . به اندازه ذرّه‌اي . مراد كمترين و سبكترين چيز است .‏
 
سوره نازعات آيه  29

‏متن آيه : ‏
‏ وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا ‏

‏ترجمه : ‏
‏و شب آن را تاريك كرد ، و روزِ آن را پديدار و روشن ساخت .‏

‏توضيحات : 
‏« أَغْطَشَ » : تاريك كرد . ديجور ساخت . « أَخْرَجَ » : پديدار كرد . ظهور بخشيد . مراد روشن كردن است . « ضُحي‌ » : اوائل روز . تمام روز ( نگا : اعراف‌ / 98 ، طه‌ / 59 ، ضحي‌ / 1 ، نازعات‌ / 46 ) .‏سوره نازعات آيه  30

‏متن آيه : ‏
‏ وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا ‏

‏ترجمه : ‏
‏و پس از آن ، زمين را غلتاند و ( به شكل بيضي در آورد و ) گستراند .‏

‏توضيحات : 
‏« دَحَاهَا » : آن را پرت كرد و غلتاند . آن را به شكل بيضي درآورد و گستراند . چون اغلب تفسيرها و فرهنگها ( دحو ) را تنها به معني ( گسترانيدن ) ذكر كرده‌اند ، چند جمله را براي تأكيد معني غلتاندن و قِل دادن از دو تفسير عيناً ذكر مي‌نمائيم : أَصْلُ الدَّحْوِ الإِزالَةُ لِلشَّيْء مِنْ مَكانٍ إِلي مَكانٍ ، وَ مِنْهُ يُقالُ : إِنَّ الصَّبِيَّ يَدْحُو بِالْكُرَةِ ، أَيْ يَقْذِفُهَا عَلي وَجْهِ الأرْضِ ( نگا : تفسير كبير ) . دَحَاهَا : بَسَطَهَا وَ أَوْسَعَهَا لِسُكْني أَهْلِها ، أَوْ جَعَلَهَا عَلي شَكْلِ دِحْيَةٍ وَ هِيَ الْبَيْضَةُ ( نگا : تفسير و بيان مفردات القرآن ) . همچنين ( نگا : فرهنگهاي : محيط‌المحيط ، لسان‌العرب . تفسيرهاي : المصحف‌الميسّر ، پرتوي از قرآن ، المنار جلد اوّل صفحه 248 ) .‏سوره نازعات آيه  31

‏متن آيه : ‏
‏ أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءهَا وَمَرْعَاهَا ‏

‏ترجمه : ‏
‏آب آن را و چراگاه آن را پديدار كرد .‏

‏توضيحات : 
‏« مَرْعي‌ » : چراگاه . « مَآءَها وَ مَرْعَاهَا » : اشاره به مايه حيات جانداران و اقوات آنها است .‏سوره نازعات آيه  32

‏متن آيه : ‏
‏ وَالْجِبَالَ أَرْسَاهَا ‏

‏ترجمه : ‏
‏و كوهها را محكم و استوار كرد .‏

‏توضيحات : 
‏« أَرْسَاهَا » : ثابت و استوار كرد ( نگا : رعد / 3 ، حجر / 19 ، نحل‌ / 15 ) .‏سوره نازعات آيه  33

‏متن آيه : ‏
‏ مَتَاعاً لَّكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ ‏

‏ترجمه : ‏
‏براي استفاده شما و چهارپايان شما ( همه اينها را سر و سامان داده و سرگشته و فرمانبردار كرده‌ايم ) .‏

‏توضيحات : ‏
‏« مَتَاعاً » : بهره‌مندي و بهره‌گيري . استفاده . مفعولٌ‌له است .‏
سوره نازعات آيه  34

‏متن آيه : ‏
‏ فَإِذَا جَاءتِ الطَّامَّةُ الْكُبْرَى ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏هنگامي كه بزرگترين حادثه ( و بلاي سخت طاقت‌فرساي قيامت ) فرا مي‌رسد .‏

‏توضيحات : ‏
‏« الطّآمَّةُ » : حادثه عظيم . مصيبت طاقت‌فرسا . بلاي سخت و فراگير . مراد قيامت است . « الْكُبْري‌ » : بزرگترين . معلوم است هيچ مصيبت و واقعه‌اي بزرگتر از قيامت نيست .‏سوره نازعات آيه  35

‏متن آيه : ‏
‏ يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنسَانُ مَا سَعَى ‏

‏ترجمه : ‏
‏در آن روز ، انسان به ياد مي‌آورد همه كوششها و تلاشهائي را كه كرده است .‏

‏توضيحات : ‏
‏« يَوْمَ » : بدل از ( إِذَا ) است و جواب ( إِذَا ) محذوف است و تفصيل نهفته در آيات بعدي است . يعني همين كه طامّه كبري روي آورد ، عالَم و روز و دوره‌اي پيش مي‌آيد كه در آن موجبات غفلت و فراموشي از ميان مي‌رود ، و . . .‏سوره نازعات آيه  36

‏متن آيه : ‏
‏ وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَن يَرَى ‏

‏ترجمه : ‏
‏و دوزخ براي هر فرد بينائي ، آشكار و نمايان مي‌گردد ( و بر كسي مخفي نمي‌ماند ) .‏

‏توضيحات : ‏
‏« بُرِّزَتْ » : نموده شد . آشكار گردانده شد .‏سوره نازعات آيه  37

‏متن آيه : ‏
‏ فَأَمَّا مَن طَغَى ‏

‏ترجمه : ‏
‏امّا آن كسي كه طغيان و سركشي كرده باشد .‏

‏توضيحات : ‏
‏« طَغي‌ » : سركشي و نافرماني كرده باشد ( نگا : نازعات‌ / 17 ) .‏سوره نازعات آيه  38

‏متن آيه : ‏
‏ وَآثَرَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا ‏

‏ترجمه : ‏
‏و زندگي دنيا را ( برگزيده باشد و بر آخرت ) ترجيح داده باشد .‏

‏توضيحات : ‏
‏« ءَاثَرَ » : برگزيده باشد . ترجيح داده باشد .‏آيه  41
‏متن آيه : ‏
‏ فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِن كُلِّ أمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلاء شَهِيداً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( اي محمّد ! حال اينان ) چگونه خواهد بود بدان گاه كه از هر ملّتي گواهي ( از پيغمبران براي شهادت بر قوم خود ) بياوريم و تو را ( نيز به عنوان ) شاهدي بر ( قوم خود ، از جمله ) اينان ( يعني تنگچشمان و نافرمايان ) بياوريم‌ ؟‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« كَيْفَ » : چگونه خواهد بود ؟ چه حالي پيدا خواهند كرد ؟  « شَهِيداً » : گواه ( نگا : بقره / 143 ) .‏
 
سوره نازعات آيه  39

‏متن آيه : ‏
‏ فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوَى ‏

‏ترجمه : ‏
‏قطعاً دوزخ جايگاه ( او ) است .‏

‏توضيحات : ‏
‏« الْمَأْوي‌ » : منزل و جايگاه .‏سوره نازعات آيه  40

‏متن آيه :
‏ وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى ‏

‏ترجمه : ‏
‏و امّا آن كس كه از جاه و مقام پروردگار خود ترسيده باشد ، و نفس را از هوي و هوس بازداشته باشد .‏

‏توضيحات : ‏
‏« مَقَامَ رَبِّهِ » :  ( نگا : رحمن‌ / 46 ، ابراهيم‌ / 14 ) . مَقام ، در اصل به معني جايگاه اقامت است . در اينجا مراد شخص حاضر در آن است ك