و مهربان است .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَدْني‌ » : كمتر . « يُقَدِّرُ الَّيْلَ وَ النَّهَارَ » : شب و روز را تعيين و اندازه‌گيري مي‌كند . حساب شب و روز را دارد . « يَضْرِبُونَ » : به سفر مي‌پردازند ( نگا : مائده‌ / 106 ) . « أَقْرِضُوا اللهَ قَرْضاً حَسَناً » :  ( نگا : بقره‌ / 245 ، مائده‌ / 12 ، حديد / 11 و 18 ، تغابن‌ / 17 ) . « هُوَ خَيْراً » : واژه ( هُوَ ) ضمير فصل و يا تأكيد ضمير ( ه ) در ( تَجِدُوهُ ) است ( نگا : آلوسي ) . واژه ( خَيْراً ) مفعولٌ‌به دوم ( تَجِدُوهُ ) است .‏
 

سوره مدّثر آيه  1
‏متن آيه : ‏
‏ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اي جامه بر سر كشيده ( و در بستر خواب آرميده ! ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« مُدَّثِّرُ » : كسي كه جامه بر سر كشيده باشد . اصل آن ( الْمُتَدَثِّرُ ) است . مخاطب پيغمبر اسلام است كه از تمسخر كفّار و سخنان نارواي ايشان به خانه خود رفته و جامه‌اي بر سر مي‌كشد ، و يا به بستر مي‌رود . امّا فرمان آسماني او را به جدّ و جهد در كار تبليغ مي‌خواند . يا مراد جامه نبوّت و پيغمبري است ( نگا : قاسمي ) .‏
 
سوره مدّثر آيه  2
‏متن آيه : ‏
‏ قُمْ فَأَنذِرْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏برخيز و ( مردمان را از عذاب يزدان ) بترسان !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« قُمْ » : برخيز . كوشا باش !  ( نگا : قاسمي ) .‏
 
سوره مدّثر آيه  3
‏متن آيه : ‏
‏ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و تنها پروردگار خود را به بزرگي و كبريائي بستاي ( و تنها او را بزرگ بشمار ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« كَبِّرْ » : به عظمت و كبريائي ياد كن ( نگا : اسراء / 111 ) .‏
 
سوره مدّثر آيه  4
‏متن آيه : ‏
‏ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و جامه خويش را پاكيزه دار ( و خويشتن را از آلودگيها پاك گردان ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« ثِيَاب‌ » : جمع ثَوْب : جامه . هم جامه ظاهري مراد است و هم جامه باطني ، يعني عمل . چرا كه اعمال هركس به منزله لباس او است ، و ظاهر هر شخص بيانگر باطن او است .‏
 
آيه  20
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِنْ أَرَدتُّمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَّكَانَ زَوْجٍ وَآتَيْتُمْ إِحْدَاهُنَّ قِنطَاراً فَلاَ تَأْخُذُواْ مِنْهُ شَيْئاً أَتَأْخُذُونَهُ بُهْتَاناً وَإِثْماً مُّبِيناً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و اگر خواستيد همسري را به جاي همسري برگزينيد ، هر چند مال فراواني هم مهر يكي از آنان كرده باشيد ، براي شما درست نيست كه چيزي از آن مال دريافت داريد . آيا با بهتان و گناه آشكار ، آن را دريافت مي‌داريد ؟ !  ( مگر مؤمنان را چنين كاري سزد ؟ ! ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« إِسْتِبْدَال‌ » : عوض‌كردن . جابجا كردن . « قِنطَاراً » : مال فراوان . مراد مهريّه زياد است . « بُهْتَاناً » : از راه ظلم . به بطالت . با توسّل به بهتان . واژه ( بُهْتَاناً وَ إِثْماً ) مصدرند و به عنوان وصف به كار رفته‌اند و حال ضمير ( و ) در ( تَأْخُذُونَهُ ) مي‌باشند و تقدير چنين است : أَتَأْخُذُونَهُ بَاهِتِينَ وَ ءَاثِمِينَ . « مُبِيناً » : روشن و آشكار .‏
 
سوره مدّثر آيه  5
‏متن آيه : ‏
‏ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و از چيزهاي كثيف و پليد دوري كن .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الرُّجْزَ » : چيزهاي كثيف و پليد . وسوسه و نيرنگ اهريمن . بتها . گناه . اين واژه مفهوم جامعي دارد و هرگونه عمل زشت و پليد و هر كاري را شامل مي‌شود كه موجب خشم و عذاب الهي باشد .‏
 
سوره مدّثر آيه  6
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَا تَمْنُن تَسْتَكْثِرُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏بذل و بخشش براي اين مكن كه افزون‌طلبي كني .  ( بلكه براي رضاي خدا احسان و صدقه و بذل و بخشش كن ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لا تَمْنُنْ » : عطاء مكن .  ( مَنّ ) در اينجا به معني انعام و اعطاء است ( نگا : ص‌ / 39 ) . « تَسْتَكْثِرُ » : افزون مي‌خواهي . بيشتر مي‌طلبي . فاعل آن ضمير مستتر ( انت ) است . جمله فعل و فاعل ، حال است . مراد اين است كه احسانگر براي اين ندهد تا بيشتر بگيرد و افزون‌طلبي كند ( نگا : روم‌ / 39 ) .‏
 
سوره مدّثر آيه  7
‏متن آيه : ‏
‏ وَلِرَبِّكَ فَاصْبِرْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و براي ( خوشنودي و محض رضاي ) پروردگارت شكيبائي كن .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لِرَبِّكَ » : براي رضاي پروردگارت . به خاطر پروردگارت .‏
 
سوره مدّثر آيه  8
‏متن آيه : ‏
‏ فَإِذَا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏هنگامي كه در صور دميده مي‌شود .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« نُقِرَ » : دميده شد . « النَّاقُورِ » : بوق . شيپور . مراد صور است كه براي زنده شدن مردگان ، بار دوم به صدا در مي‌آيد .‏
 
سوره مدّثر آيه  9
‏متن آيه : ‏
‏ فَذَلِكَ يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏آن روز ، روز سختي خواهد بود .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« عَسِيرٌ » : سخت ( نگا : فرقان‌ / 26 ، قمر / 8 ) .‏
 
سوره مدّثر آيه  10
‏متن آيه : ‏
‏ عَلَى الْكَافِرِينَ غَيْرُ يَسِيرٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏براي كافران آسان نخواهد بود ( و بلكه پر مشقّت و دردسر خواهد بود ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« يَسِيرٍ » : آسان . ساده . « غَيْرُ يَسِيرٍ » : سخت و پرمشقّت .‏
 
سوره مدّثر آيه  11
‏متن آيه : ‏
‏ ذَرْنِي وَمَنْ خَلَقْتُ وَحِيداً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏مرا واگذار با آن كسي كه او را تك و تنها ( و بدون دارائي و اموال و اولاد ) آفريده‌ام .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« وَحِيداً » : تك و تنها . مراد بدون اموال و اولاد است . اشاره به وليد پسر مُغيره است كه يكي از افراد سرشناس مكّه بود و براي اذيّت و آزار مؤمنان تلاش بسيار مي‌كرد . در اينجا هر كافر و منافقي مراد است كه براي جلوگيري از اسلام و اذيّت مسلمانان در تك و تاز باشد . واژه ( وَحِيداً ) مي‌تواند حال مفعول محذوفي ، يا حال فاعل باشد . معني ديگر آيه : مرا واگذار با كسي كه تنها خودم او را آفريده‌ام . مرا تنها واگذار با كسي كه او را آفريده‌ام ( كه براي عذاب و عقاب او من كافي و بسنده‌ام ) .‏
 
سوره مدّثر آيه  12
‏متن آيه : ‏
‏ وَجَعَلْتُ لَهُ مَالاً مَّمْدُوداً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و ثروت بسياري بدو داده‌ام .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« مَمْدُوداً » : گسترده . فراوان .‏
 
سوره مدّثر آيه  13
‏متن آيه : ‏
‏ وَبَنِينَ شُهُوداً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و پسراني بدو داده‌ام كه ( همواره در پيش او آماده ، و در مجالس براي خدمتگذاريش ) حاضرند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« شُهُوداً » : جمع شاهِد ، حاضران . آمادگان . حال است .‏
 
سوره مدّثر آيه  14
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَهَّدتُّ لَهُ تَمْهِيداً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و ( وسائل زندگي را ) از هر نظر براي او فراهم ساخته‌ام ( و بدو دم و دستگاه داده‌ام ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« مَهَّدْتُ » : فراهم و مهيّا كرده‌ام . گسترانيده‌ام .‏
 
آيه  21
‏متن آيه : ‏
‏ وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَقَدْ أَفْضَى بَعْضُكُمْ إِلَى بَعْضٍ وَأَخَذْنَ مِنكُم مِّيثَاقاً غَلِيظاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و چگونه ( سزاوار شما است كه ) آن را بازپس بگيريد ؟ و حال آن كه با يكديگر آميزش داشته‌ايد و هر يك بر عورت ديگري اطّلاع پيدا كرده‌ايد و ( گذشته از اين ) زنان پيمان محكمي ( هنگام ازدواج ) از شما گرفته‌اند ( و خداوند برابر آن ، امر زناشوئ