ً ذَا عَذَابٍ شَدِيدٍ إِذَا هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( اين وضع ، يعني آزمونهاي رحمت و نعمت ، و بلا و محنت براي بيداري ادامه مي‌يابد ، و ايشان هم بر گردنكشي و سركشي خود مي‌افزايند ) تا دري از عذاب شديد ( روز قيامت ) را به رويشان مي‌گشائيم و به ناگاه در آن درمانده و نااميد ( از نجات ) مي‌گردند .  ( بدين ترتيب مراحل آزمون لطف و مهرباني ، و گوشمالي و كيفر تربيتي ، سپري مي‌شود ، و سرانجام عذاب ابدي و درماندگي هميشگي سر مي‌رسد ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« بَاباً ذَا عَذَابٍ » : دري از عذاب . مراد مجازات روز قيامت و عذاب دوزخ است ( نگا : زخرف‌ / 74 و 75 ) . « مُبْلِسُونَ » : ماتم‌زدگان و متحيّران و نااميدان از نجات ( نگا : روم‌ / 12 و 49 ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  78
‏متن آيه : ‏
‏ وَهُوَ الَّذِي أَنشَأَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ قَلِيلاً مَّا تَشْكُرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏خدا كسي است كه براي شما گوش و چشم و عقل را آفريده است ( تا صداها را بشنويد و جهان را ببينيد و خالق آن را درك كنيد ، و در نتيجه ايمان بياوريد ) . امّا كمتر شكر و سپاس ( اين آفريده‌هاي خدا ) را به جاي مي‌آوريد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الأفْئِدَة‌ » : جمع فُؤاد ، دل . در اينجا مراد عقل و خرد است . « قَلِيلاً مَّا » : واژه ( قَليلاً ) صفت مصدر محذوف يا مفعول مطلق است ، و كلمه ( ما ) زائد و براي تأكيد است .‏
 
سوره مؤمنون آيه  79
‏متن آيه : ‏
‏ وَهُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الْأَرْضِ وَإِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏او كسي است كه در زمين شما را آفريده‌است و در آن افزون و پراكنده نموده است و ( روز قيامت براي سزا و جزا ) در پيشگاه او گرد آورده مي‌شويد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« ذَرَأَ » : آفريده است و افزون و پراكنده نموده است ( نگا : انعام‌ / 136 ، اعراف‌ / 179 ) . « إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ » : در پيشگاه او جمع آورده مي‌شويد . به پيشگاه او برگردانده مي‌شويد ( نگا : بقره‌ / 203 ، آل‌عمران‌ / 12 و 158 ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  80
‏متن آيه : ‏
‏ وَهُوَ الَّذِي يُحْيِي وَيُمِيتُ وَلَهُ اخْتِلَافُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏او است كه زنده مي‌گرداند و مي‌ميراند ، و آمد و شد ( پياپي ) شب و روز ،  ( و اختلاف رنگ ، و كوتاهي و درازي آنها برابر قوانين و طبق فرمان او و ) مربوط بدو است . آيا ( دلالت اينها را بر قدرت خدا و وجوب ايمان بدو و به روز قيامت ) نمي‌فهميد ؟‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« إخْتِلاف‌ » : آمد و شد . دگرگوني زماني و فعل و انفعالات ( نگا : بقره‌ / 164 ، آل‌عمران‌ / 190 ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  81
‏متن آيه : ‏
‏ بَلْ قَالُوا مِثْلَ مَا قَالَ الْأَوَّلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( چنين كاري را نكرده و نمي‌كنند ) و بلكه سخناني همچون سخنان پيشينيان را مي‌گويند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏. . .‏
 
سوره مؤمنون آيه  82
‏متن آيه : ‏
‏ قَالُوا أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَاباً وَعِظَاماً أَئِنَّا لَمَبْعُوثُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏مي‌گويند : آيا هنگامي كه ما مرديم و خاك و استخوان گشتيم ، آيا واقعاً برانگيخته خواهيم شد ( و زندگي دوباره پيدا خواهيم كرد ؟ ! ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لَمَبْعُوثُونَ » : برانگيخته‌شدگان ( نگا : هود / 7 ، انعام / 29 ، مؤمنون‌ / 37 ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  83
‏متن آيه : ‏
‏ لَقَدْ وُعِدْنَا نَحْنُ وَآبَاؤُنَا هَذَا مِن قَبْلُ إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اين وعده به ما ، و در گذشته به نياكان ما داده شده است . امّا اين چيزي جز دروغهاي پيشينيان نيست ( كه آن را دهان به دهان براي يكديگر روايت ، و زمان به زمان براي همديگر كتابت كرده‌اند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أسَاطِير » : جمع أُسْطُورَة ، اكاذيب . دروغگوئيها ( نگا : انعام‌ / 25 ، فرقان‌ / 5 ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  84
‏متن آيه : ‏
‏ قُل لِّمَنِ الْأَرْضُ وَمَن فِيهَا إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏بگو : زمين و كساني كه در زمين هستند از آن كيستند ، اگر دانا و فرزانه‌ايد ؟ !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ » : اگر فهميده و آگاهيد . اين جمله متضمّن تحقير مخاطبان بوده و اشاره به ناداني ايشان دارد .‏
 
سوره مؤمنون آيه  85
‏متن آيه : ‏
‏ سَيَقُولُونَ لِلَّهِ قُلْ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( بر اساس نداي فطرت ، و بداهت عقل ) خواهند گفت :  ( همه كائنات ، و از جمله زمين و ساكنان آن ) از آن خدايند . بگو : پس چرا نمي‌انديشيد و يادآور نمي‌گرديد ( كه تنها مالك كائنات شايسته پرستش است و بس‌ ؟ ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« اَفَلا تَذَكَّرُونَ » : تذكّر به معني يادكردن و انديشيدن و به خاطر آوردن است ( نگا : انعام‌ / 152 ) . اصل ( تَذَكَّرُونَ ) تَتَذَكَّرُونَ است .‏
 
سوره مؤمنون آيه  86
‏متن آيه : ‏
‏ قُلْ مَن رَّبُّ السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏بگو : چه كسي صاحب آسمانهاي هفتگانه و صاحب عرش عظيم است‌ ؟  ( آيا ملك كائنات و فرمانروائي بر آنها از آن كيست‌ ؟ ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الْعَرْش‌ » :  ( نگا : اعراف‌ / 54 ، توبه‌ / 129 ) .‏
 
آيه  252
‏متن آيه : ‏
‏ تِلْكَ آيَاتُ اللّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَإِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اينها آيات خدا است كه آنها را به حق بر تو ميخوانيم و تو از زمره فرستادگان ( خداوند ) هستي .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« بِالْحَقِّ » : به گونه راستين ، به گونهاي كه براي اهل كتاب شكّي در آن باقي نماند .  ( بِالْحَقِّ ) حال فاعل ( نَحْنُ ) يا مفعول ( هَا ) در فعل ( نَتْلُوهَا ) است ، يعني : مُتَلَبِّسِينَ بِالْحَقِّ وَ الْصَّوَابِ ، أَوْ مُتَلَبِّسَةً بِالْيَقِينِ .‏
 
سوره مؤمنون آيه  87
‏متن آيه : ‏
‏ سَيَقُولُونَ لِلَّهِ قُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏خواهند گفت : از آن خدا است . بگو : پس چرا پرهيزگاري پيش نمي‌گيريد ( و خويشتن را از فرجام شرك و كفر و عصيان نسبت به يزدان ، صاحب و فرمانده جهان به دور نمي‌داريد ؟ ! ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَفَلاتَتَّقُونَ » : پس چرا پرهيزگاري نمي‌كنيد ؟ پس چرا خود را از موجبات عذاب خدا به دور نمي‌داريد ؟‏
 
سوره مؤمنون آيه  88
‏متن آيه : ‏
‏ قُلْ مَن بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ يُجِيرُ وَلَا يُجَارُ عَلَيْهِ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏بگو : آيا چه كسي فرماندهي بزرگ همه‌چيز را در دست دارد ( و ملك فراخ كائنات و حكومت مطلقه بر موجودات ، از آن او است‌ ؟ ) و او كسي است كه پناه مي‌دهد ( هر كه را بخواهد ) و كسي را ( نمي‌توان ) از ( عذاب ) او پناه داد ، اگر فهميده و آگاهيد ؟ !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« مَلَكُوت‌ » : ملك سترگ . فرماندهي بزرگ ( نگا : انعام‌ / 75 ، اعراف‌ / 185 ، يس‌ / 83 ) . « يُجِيرُ » : پناه مي‌دهد . در پناه خود مي‌گيرد ، و به فرياد مي‌رسد . « لا يُجَارُ عَلَيْهِ » : كسي در برابر او پناه داده نمي‌شود ، و فريادرسي نمي