
 
سوره مزّمِّل آيه  5
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلاً ثَقِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هرآينه‌ ما سخني‌ سنگين‌ را بر تو نازل‌ خواهيم‌ كرد» يعني: ما به‌ زودي‌ قرآن‌ را بر تو وحي‌ خواهيم ‌كرد و بدان‌كه‌ قرآن‌ كلامي‌ است‌ كه‌ فرايض‌ و حدود و حلال‌ وحرام‌ آن‌ سنگين‌ است‌ و آن‌ را جز قلب‌ مؤيد به‌ توفيق‌ و نفس‌ مزين‌ به‌ توحيد، كسي‌ ديگر تحمل‌ نتواند كرد. گاهي‌ مراد از «قول‌ ثقيل‌» اين‌ است‌ كه‌ وحي‌ قرآن ‌سنگين‌ است‌ چنان‌كه‌ در احاديث‌ شريف‌ آمده‌است‌. عائشه‌ رضي‌الله عنها مي‌گويد: «من‌ مي‌ديدم‌ كه‌ وحي‌ در روز بسيار سردي‌ بر رسول‌ خدا ص نازل ‌مي‌شد و درحالي‌ از ايشان‌ قطع‌ مي‌گرديد كه‌ از پيشاني‌ مبارك‌ عرق‌ سرازير بود».
 
	سوره مزّمِّل آيه  6
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ نَاشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْءاً وَأَقْوَمُ قِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بي‌گمان‌ ناشئه‌ شب» براي‌ قيام‌ شب‌ چنانچه‌ بعد از خواب‌ باشد، «ناشئه‌» گفته‌ مي‌شود زيرا خوابيدن‌ در اول‌ شب‌ و آن‌گاه‌ برخاستن‌ براي‌ نماز و نياز، كاري ‌است‌ كه‌ تجديد و انشاء مي‌شود و در واقع‌ نوعي‌ نشأه‌ است‌. آري‌! اين‌ گونه‌ شب‌خيزي‌ «سخت‌تر است‌ در فشار» و سنگين‌تر است‌ بر نمازگزار نسبت‌ به‌ اداي ‌نماز روز زيرا شب‌ براي‌ خواب‌ است‌. يا معني‌ اين‌ است: شب‌خيزي‌ موافقت‌ دل‌ و زبان‌ را با همديگر بيشتر در بر دارد و به‌ فهم‌ قرآن‌ و حضور دل‌ بيشتر كمك‌ مي‌كند «و از لحاظ تلفظ استوارتر است» يعني: خواندن‌ قرآن‌ در شب‌ استوارتر و تلفظ آن‌ درست‌تر است‌ از آن‌ جهت‌ كه‌ حضور قلب‌ در آن‌ فراهم‌، سروصداها در آن ‌خاموش‌ و دنيا در آن‌ آرام‌ و ساكت‌ مي‌باشد.
 
	سوره مزّمِّل آيه  7
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ لَكَ فِي اَلنَّهَارِ سَبْحاً طَوِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هرآينه‌ تو را در روز شغلي‌ است‌ بسيار» يعني: اي‌ پيامبر ص! تو روز بسيار پرمشغله‌اي‌ داري‌ زيرا سخت‌ به‌ كار دعوت‌ مشغول‌ هستي‌ و در كنار آن‌ به‌ حوايج‌ و ضروريات‌ شخصي‌ خود نيز مي‌پردازي‌ پس‌ در روز بسيار گشت‌وگذار و تحرك ‌داري‌، از اين‌ جهت‌ تهجد را به‌ شب‌ موكول‌ كن‌ چرا كه‌ مناجات‌ با ما ايجاب ‌فراغت‌ را مي‌كند و در اثناي‌ روز تماما براي‌ انجام‌ عبادت‌ و تلاوت‌ فارغ نمي‌شوي‌.
 
	سوره مزّمِّل آيه  8
‏متن آيه : ‏
‏ وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ وَتَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و نام‌ پروردگار خود را ياد كن» در شب‌ و روز به‌ بسياري‌ «و از همه‌ چيز بگسل‌ و به‌ او پيوسته‌ شو» يعني: با گسستي‌ محكم‌ از همه‌چيز بگسل‌ و به‌سوي‌ خداوند(ج) متوجه‌ شو؛ با مشغول ‌شدن‌ به‌ عبادت‌ وي‌ و درخواست‌ راحت‌ و رحمت‌ و فضل ‌عظيمي‌ كه‌ نزد وي‌ است‌. البته‌ مراد گسستن‌ از مشاغل‌ زندگي‌ و دست‌ برداشتن‌ ازكسب‌ معاش‌ از راههاي‌ شرافتمندانه‌ نيست‌ زيرا رسول‌ خدا ص از انقطاع‌ و گسستن ‌از جامعه‌ و مردم‌ نهي‌ كرده‌اند پس‌ معني‌ آيه: گسستن‌ به‌سوي‌ خداي‌ عزوجل‌ با اخلاص‌ در عبادت‌ است‌ لذا پيمودن‌ راه‌ نصاري‌ در فروگذاشتن‌ ازدواج‌ و گوشه‌نشيني‌ در صومعه‌ها و ديرها، انقطاعي‌ است‌ كه‌ در شريعت‌ ما از آن‌ نهي‌ به‌ عمل‌ آمده‌ است‌.
 
	سوره مزّمِّل آيه  9
‏متن آيه : ‏
‏ رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَاتَّخِذْهُ وَكِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پروردگار مشرق‌ و مغرب‌ است‌، خدايي‌ جز او نيست‌ پس‌ او را كارساز خود گير» يعني: چون‌ شناختي‌ كه‌ فقط او مختص‌ پروردگاري‌ است‌ پس‌ فقط او را كارساز خود گير و در تمام‌ امور خود فقط به‌ او تكيه‌ كن‌ و بدان‌كه‌ او ضامن‌ وعده ‌خويش‌ به‌ پيروزي‌ توست‌. وكيل: كارساز و پردازنده‌ امور است‌.
 
	سوره مزّمِّل آيه  10
‏متن آيه : ‏
‏ وَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَاهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و بر آنچه‌ مي‌گويند» كفار از سخنان‌ آزاردهنده‌ و دشنامها و تمسخرها «صبر كن» و از اين‌ امور، ناشكيب‌ و بي‌قرار نشو «و آنان‌ را به‌ ترك‌كردني‌ نيكو ترك ‌كن» يعني: متعرض‌ كافران‌ نشو و خود را به‌ عمل‌ متقابل‌ عليه‌ آنان‌ مشغول‌ نكن‌. به‌قولي‌ديگر: هجر جميل‌؛ دوري‌ گزيدن‌ و ترك‌ كردني‌ است‌ كه‌ سرزنشي‌ در آن ‌نباشد. شايان‌ ذكر است‌ كه‌ اين‌ حكم‌ به‌ قبل‌ از صدور فرمان‌ قتال‌ مربوط بود و آيه‌ قتال‌ آن‌ را منسوخ‌ كرد. صاحب‌ تفسير «المنير» مي‌گويد: «اما به‌نظر من‌ اين‌ روش‌ هميشگي‌ و سياست‌ ثابت‌ دعوت‌ اسلامي‌ است‌ كه‌ دعوتگران‌ راه‌ خدا(ج) هميشه‌ و در هر عصري‌ به‌ آن‌ نياز دارند». چنان‌كه‌ ابوالدرداء(رض) مي‌گويد: «ما بر روي ‌گروههايي‌ از مردم‌ مي‌خنديم‌ در حالي‌ كه‌ دلهاي‌ ما آنان‌ را لعنت‌ مي‌كند».
 
سوره مزّمِّل آيه  11
‏متن آيه : ‏
‏ وَذَرْنِي وَالْمُكَذِّبِينَ أُولِي النَّعْمَةِ وَمَهِّلْهُمْ قَلِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و مرا با تكذيب‌ كنندگان‌ صاحب‌ نعمت‌ واگذار» يعني: مرا با منكران‌ متنعم‌ و صاحبان‌ ثروت‌ و رفاه‌ و لذت‌ دنيوي‌ واگذار همانان‌ كه‌ بر انجام‌ طاعت‌ از ديگران ‌تواناترند و وجايب‌ و حقوقي‌ بر ذمه‌ آنان‌ است‌ كه‌ بر ذمه‌ ديگران‌ نيست‌ پس‌ هم‌وغم‌ خويش‌ را صرف‌ آنان‌ نكن‌ زيرا من‌ از جاي‌ تو كار آنان‌ را بسنده‌ام‌ و براي ‌تو از آنان‌ انتقام‌ مي‌گيرم‌ «و به‌ آنان‌ اندكي‌ مهلت‌ ده» يعني: تا به‌ سررسيدن ‌اجلهايشان‌، يا تا فرودآمدن‌ عذاب‌ دنيا بر آنان‌. نعمت: به‌ فتح‌ نون‌ عبارت‌ از تنعم‌ و رفاه‌ و به‌ كسر نون: انعام‌ دادن‌ يا نام‌ چيزي‌ است‌ كه‌ انسان‌ به‌وسيله‌ آن‌ از نعمت ‌برخوردار مي‌گردد.
سبب‌ نزول: اين‌ آيه‌ درباره‌ سران‌ قريش‌ و رؤساي‌ مكه‌ ـ يعني‌ كساني‌ كه‌ عليه ‌دعوت‌ كمر بسته‌ بودند ـ نازل‌ گرديد.
 
	سوره مزّمِّل آيه  12
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ لَدَيْنَا أَنكَالاً وَجَحِيماً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«بي‌گمان‌ نزد ما بندهاي‌ گراني‌ است» انكال: بندها و زنجيرهاي‌ گران‌ و سنگين‌ يا انواع‌ عذاب‌ سهمگين‌ براي‌ كافران‌ در آخرت‌ است‌ «و» نزد ما «جحيمي ‌است» يعني: آتش‌ شعله‌ور افروخته‌ بسيار سوزاني‌ است‌.
 
	سوره أنبياء آيه  46
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَئِن مَّسَّتْهُمْ نَفْحَةٌ مِّنْ عَذَابِ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ يَا وَيْلَنَا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و اگر شمه‌اي‌» يعني: كمترين‌ چيزي‌ «از عذاب‌ پروردگارت‌ به‌ آنان‌ برسد، قطعا مي‌گويند» اعتراف‌كنان‌ «اي‌ واي‌ بر ما، بي‌گمان‌ ما ستمكار بوده‌ايم‌» يعني: در آن‌ هنگام‌ است‌ كه‌ آنان‌ به‌ ولوله‌ و واويلا پرداخته‌ و به‌ ظلم‌ و ستم‌ خويش‌ اعتراف ‌مي‌كنند.
 
	سوره 