 شركت‌ و آن‌ نامه‌ و كتاب‌ گوياي ‌اين‌ امر است‌ كه‌ ما شركايي‌ برگرفته‌ايم‌؟ «پس‌ آنان‌ بر حجتي‌ از آن» كتاب ‌«قرار دارند؟». مقاتل‌ در معني‌ آن‌ مي‌گويد: «آيا به‌ كفار مكه‌ كتابي‌ داده‌ايم‌ كه ‌برمبناي‌ آن‌ كتاب‌، آنها بر اين‌ كه‌ با خدا(ج) شريكي‌ وجود دارد، حجتي‌ دارند؟» «بلكه‌ حق‌ اين‌ است‌ كه‌ ستمكاران‌ جز فريب‌ به‌ يك‌ديگر وعده‌اي‌ نمي‌دهند» يعني‌: هيچ‌ يك‌ از موارد يادشده‌ واقعيت‌ ندارد بلكه‌ رؤسا و رهبران‌ گمراه‌، فقط به‌ اتباع ‌و پيروان‌ خويش‌، وعده‌هاي‌ فريبنده‌اي‌ داده‌ و آنهارا با آن‌ وعده‌ها گول‌ مي‌زنند و آن‌ وعده‌ها را برايشان‌ مي‌آرايند در حالي‌ كه‌ آن‌ وعده‌ها همه‌ دروغهاي‌ بي‌اساسي ‌است‌ كه‌ هيچ‌ حقيقتي‌ ندارد. آن‌ وعده‌ها عبارت‌ از اين‌ سخنشان‌ به‌ پيروانشان‌ است ‌كه‌: خدايان‌ به‌ شما نفع‌ رسانده‌، شما را به‌ خدا(ج) نزديك‌ مي‌سازند و براي‌ شما نزد او شفاعت‌ مي‌كنند.
 
	سوره فاطر آيه  41
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ أَن تَزُولَا وَلَئِن زَالَتَا إِنْ أَمْسَكَهُمَا مِنْ أَحَدٍ مِّن بَعْدِهِ إِنَّهُ كَانَ حَلِيماً غَفُوراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«همانا خداوند آسمانها و زمين‌ را نگاه‌ مي‌دارد تا از جاي‌ خود نيفتند» اين‌ عبارت ‌مستقل‌ مستأنفه‌اي‌ براي‌ بيان‌ قدرت‌ خداي‌ سبحان‌ و صنع‌ بديع‌ وي‌ است‌، بعد از آن‌كه‌ ضعف‌ بتان‌ و عدم‌ قدرت‌ آنها بر كاري‌ بيان‌ گرديد «و اگر بلغزند» آسمانها و زمين‌ «هيچ‌كس‌ بعد از الله آنها را نگاه‌ نمي‌دارد» يعني‌: اگر زوال‌ و اضطراب‌ و انتقال ‌آسمانها و زمين‌ از جاهاي‌ آنها مقدر شود، هيچ‌كس‌ غير از خداوند(ج) بر نگاه‌ داشتن‌ آنها قادر نيست‌. اين‌ آيه‌ كريمه‌ به‌ نظام‌ جاذبه‌ اشاره‌ دارد و اين‌ كه ‌زمين‌ همچون‌ غير خود از خورشيد و ماه‌ و سيارات‌ ديگري‌ كه‌ در مدارهاي‌ خاص ‌خويش‌ حركت‌ مي‌كنند، كره‌اي‌ است‌ كه‌ در فضا شناور مي‌باشد. و اين‌ يكي‌ از آيات‌ معجز قرآن‌ كريم‌ در بعد علم‌ نجوم‌ است‌ «بي‌گمان‌ او بردبار آمرزگار است» يعني‌: سبب‌ نگاهداشتن‌ آسمانها و زمين‌ و اداره‌ آنها به‌ گونه‌اي‌ كه‌ جابجا نشده‌ و از مدارات‌ خود منحرف‌ نگردند و نيفتند، اين‌ است‌ كه‌ حق‌ تعالي‌ به ‌رغم ‌اين‌ كه‌ بندگانش‌ را مي‌بيند كه‌ به‌ او كفر مي‌ورزند و عصيان‌ پيشه‌ مي‌كنند اما به‌ آنان ‌بردبار آمرزگار است‌.
 
سوره فاطر آيه  42
‏متن آيه : ‏
‏ وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِن جَاءهُمْ نَذِيرٌ لَّيَكُونُنَّ أَهْدَى مِنْ إِحْدَى الْأُمَمِ فَلَمَّا جَاءهُمْ نَذِيرٌ مَّا زَادَهُمْ إِلَّا نُفُوراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و با سخت‌ترين‌ سوگندهاي‌ خود» و با نهايت‌ توان‌ و تلاش‌ خود «به‌ الله  سوگند خوردند كه‌ اگر بيم‌دهنده‌اي‌ براي‌ آنان‌ بيايد، قطعا از هر يك‌ از امتهاي‌ ديگر» يعني‌: از تمام‌ امت‌هايي‌ كه‌ پيامبران‌‡ به‌ سويشان‌ فرستاده‌ شده‌اند «راه‌يافته‌تر خواهند شد» مراد قبيله‌ قريش‌اند كه‌ قبل‌ از بعثت‌ رسول ‌اكرم‌ ص به‌ مضمون‌ يادشده‌ سوگندهايي‌ محكم‌ خوردند، هنگامي‌ كه‌ به‌ آنان‌ خبر مي‌رسيد كه‌ اهل‌ كتاب ‌پيامبرانشان‌ را تكذيب‌ كرده‌اند زيرا اعراب‌ در آرزوي‌ آن‌ بودند كه‌ از ميان‌ آنها نيز پيامبري‌ به‌ رسالت‌ برانگيخته‌ شود چنان‌كه‌ در ميان‌ بني‌اسرائيل‌ پيامبراني‌ برانگيخته ‌مي‌شدند «ولي‌ چون‌ بيم‌دهنده‌اي‌ برايشان‌ آمد» يعني‌: چون‌ همان‌ چيزي‌ كه‌ در آرزوي‌ آن‌ بودند، به‌نزدشان‌ آمد و او رسول‌‌خدا‌ص است‌ كه‌ شريف‌ترين ‌هشداردهنده‌ و بزرگوارترين‌ و گرامي‌ترين‌ فرستاده‌ حق‌ است‌ و در عين‌ حال‌ او از خودشان‌ نيز مي‌باشد؛ «در حق‌ آنان‌ نيفزود» آمدن‌ وي‌ «جز رميدن‌ را» از وي‌ و گريز و دوري‌ و نفرت‌ را از اجابت‌ وي‌.
ابن‌ابي‌حاتم‌ از هلال‌ در بيان‌ سبب‌ نزول‌ روايت‌ كرده‌ است‌ كه‌ گفت‌: به‌ من‌ خبر رسيده ‌است‌ كه‌ قريش‌ قبل‌ از بعثت‌ رسول‌اكرم‌ص مي‌گفتند؛ اگر خداوند(ج) از ميان ‌ما پيامبري‌ را مبعوث‌ گرداند، هيچ‌ امتي‌ از امتها از ما فرمان‌پذيرتر براي‌ خالق ‌خويش‌، حرف‌شنوتر براي‌ پيامبر خويش‌ و متمسك‌تر به‌ كتاب‌ وي‌ نخواهد بود. پس‌ خداوند متعال‌ اين‌ آيه‌ را بر اساس‌ آن‌ نازل‌ فرمود.
 
	سوره فاطر آيه  43
‏متن آيه : ‏
‏ اسْتِكْبَاراً فِي الْأَرْضِ وَمَكْرَ السَّيِّئِ وَلَا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ فَهَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ الْأَوَّلِينَ فَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلاً وَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِيلاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«به‌سبب‌ استكبار در زمين» يعني‌: آنها به‌ اين‌ سبب‌ از محمد‌ص نرميدند و رسالت‌ وي‌ را تكذيب‌ نكردند كه‌ به‌ كذب‌ وي‌ معتقد باشند بلكه‌ اين‌ كار را از سر استكبار و گردنكشي‌ از اين‌ كه‌ پيروان‌ او باشند و نيز به‌ انگيزه‌ استمرار ورزيدن‌ در فساد، انجام‌ دادند «و» به‌ سبب‌ «مكر زشت» يعني‌: به‌ سبب‌ نيرنگ‌ و بدانديشي‌. مكر: نيرنگ‌، فريب‌ و عمل‌ زشت‌ است‌ «و مكر بد جز بر صاحبش‌ فرود نمي‌آيد» يعني‌: عاقبت‌ بد، به‌ كسي‌ فرود مي‌آيد كه‌ بدانديشي‌ كرده‌ است‌، قبل‌ از آن‌كه‌ بر كسي‌ فرود آيد كه‌ در حق‌ وي‌ بدانديشي‌ و بدسگالي‌ شده ‌است‌. درحديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌: «مكر، فريب‌ و خيانت‌، از اخلاق‌ مؤمن‌ نيست‌». «پس‌ آيا جز سنت‌ پيشينيان‌ را انتظار مي‌برند» يعني‌: آيا جز سنت‌ خداوند(ج) درباره ‌پيشينيان‌ را انتظار مي‌برند كه‌ بر اينان‌ نيز عذاب‌ فرود آيد چنان‌كه‌ بر امتهاي‌ پيشين ‌فرود آمد؟ آن‌گاه‌ كه‌ انبياي‌ خويش‌ را تكذيب‌ كرده‌ و عليه‌ ايشان‌ ـ به‌ كشتن‌، يا اخراج‌ و تبعيد ـ برنامه‌ريزيهاي‌ خائنانه‌ و توطئه‌ چيني‌هاي‌ ظالمانه‌ كردند «و هرگز براي‌ سنت‌ الهي‌ تبديلي‌ نمي‌يابي» يعني‌: هيچ‌كس‌ قادر نيست‌ تا سنت‌ خداوند(ج) در فرود آوردن‌ عذاب‌ را ـ كه‌ بر امتهاي‌ تكذيب‌كننده‌ مقدر كرده‌ و بنا نهاده‌ است‌ ـ تغيير داده‌ و چيز ديگري‌ غير از آن‌ را جانشين‌ آن‌ گرداند «و هرگز براي‌ سنت‌ الله تغييري‌ نمي‌يابي» كه‌ سنت‌ و آيين‌ الهي‌ بر عذاب‌ آنان‌ متحول‌ گشته‌ و تغيير كند و او عذاب‌ را از آنان‌ دفع‌ كرده‌ و آن‌ را بر غيرشان‌ فرود آورد.
 
سوره فاطر آيه  44
‏متن آيه : ‏
‏ أَوَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَكَانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُعْجِزَهُ مِن شَيْءٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَلَا فِي الْ