) آن گونه عشق مي‌ورزند كه شما به زندگي، حرص و اشتياق وافر داريد.» اهل حيره پرداخت جزيه را پذيرفتند. خالد(رض) فرمود: «نيست و زيان‌بار شديد؛ واي بر شما كه كفر، به‌سان صحراي خشك و بي‌آبي است كه انسان كودن و نادان به آن قدم مي‌گذارد.»(31) 
گفتار خالد(رض) نمادي از ويژگي‌هاي ايماني است كه در لشكر فتح عراق نهادينه شده و خيزش و تلاش آن لشكر را در راستاي هدفي بس بزرگ قرار داده بود. دعوت و فراخوان مردم به اسلام و رساندن برنامه‌ي كامل و هدايت‌گر اين دين آسماني به بشريت، هدف لشكركشي به عراق بود و مجاهدان، هرگز به دنبال سيطره‌‌جويي، دنياطلبي و گسترش قلمرو حكومت و تحميل قدرت بر انسان‌ها نبودند و به بيان خالد بن وليد(رض)، آن‌چه مسلمانان را در جنگ‌هايشان پيروز مي‌كرد، شهادت‌طلبي و آرزوي مرگ در راه خدا و كسب رضايش بود. صحابه با ميل و رغبت قلبي براي اجراي كامل سنت‌هاي رسول‌خدا(ص) و هدايت بشريت، تلاش و مجاهدت مي‌كردند. خالد(رض) اهل حيره را توبيخ و سرزنش كرد كه به جاي پذيرش اسلام، ماندگاري بر كفر و پرداخت جزيه را با وجودي كه منفعتي مالي براي مسلمانان به شمار مي‌رفت، ترجيح دادند و چرا خالد(رض) چنين نمي‌كرد كه او، از كساني بود كه دنيا را در چشمشان حقير و ناچيز دانستند و آخرت و نعمت‌هاي الهي را بر كالاي فاني و زودگذر دنيا برتري داده و از رسول‌خدا(ص) ياد گرفتند كه همواره اين رويه (ترجيح دين و آخرت بر دنيا) را هدف زندگاني خود قرار دهند.(32)  رسول اكرم(ص) فرموده‌اند: (لأن يهدي اللّهُ بك رجلاً واحدًا خيرٌ لك من حمر النعم) يعني: «اگر خداي متعال به وسيله‌ي تو، يك نفر را هدايت كند، برايت از به دست آوردن شترهاي سرخ بهتر است.»(33) 
اهل حيره به ميل و خواسته‌ي خود، هدايايي به لشكر اسلام دادند كه ابوبكر صديق(رض) نيز آن را پذيرفت و جزو جزيه به حساب آورد تا از يك‌سو شك و شبهه‌اي درباره‌ي حكم شرعيش نباشد و از ديگر سو شيوه‌هاي پرفريب حكام ايراني ‌را كه اموال و دارايي‌هايي مردم را به زور تصاحب مي‌كردند، ريشه‌كن نمايد و بدين‌سان به مردم حيره به عنوان اهل ذمه، ظلم و ستمي نشود. قطعاً اين عملكرد ابوبكر صديق(رض) نشان‌دهنده‌ي عدالت و دادگري اسلام و حكومت اسلامي است. آقاي علي طنطاوي، به مقايسه‌ي استعمار اروپا و فتوحات اسلامي پرداخته و برجستگي و تمايز اسلام بر حركت‌هاي استعمارگر اروپا را در قالب اشعار زير به تصوير كشيده است:
ملكنـا فكان العفو مـنا سجيـة	فلما ملكتــم سال بالدم أبطــح
و حللتم قتل الأساري و طالما	غدونا علي‌الأسري نمن و نصفح
فحسبكـم هذا التفـاوت بينـنا	فكـل إناء بالــذي فيه ينضـح(34) 
ترجمه: «آن‌گاه كه ما حكومت و قدرت يافتيم، عفو و گذشت، عادت و پيشيه‌ي ما بود و چون شما به قدرت رسيديد، خون به راه انداختيد و كشتن اسيران را روا دانستيد؛ اما ما همواره اسيران را مورد بخشش و احسان قرار مي‌داديم و همين تفاوتي كه درميان ما و شما است، بيان‌گر اصل و ريشه‌ي شما است كه از كوزه همان تراود كه در اوست».
حيره از موقعيتي استراتژيك برخوردار بود و به همين جهت نيز فتح حيره، اهميت نظامي بالايي داشت و سبب شد تا مسلمانان به فتح ساير مناطقي كه زير حكومت ايران بود، اميدوارتر شوند. فرمانده‌ي كل نيروهاي مسلمان، حيره را مقر فرماندهي و مركز سامان‌دهي، دفاع و پشتيباني و گسيل نيروها به مناطق عملياتي قرار داد. از حيره به عنوان مركز اداري سرزمين‌هاي تازه فتح‌شده نيز استفاده شد و خالد بن وليد(رض) كارگزاران و مرزبانان را از حيره به مناطقي كه بايد انجام وظيفه مي‌كردند، گسيل نمود و خودش تا برقراري نظم و امنيت كامل در حيره ماند. خبر پيروزي خالد(رض) به دهقانان و سران اطراف حيره نيز رسيد؛ آنان، براي صلح به نزد خالد(رض) رفتند و در روستاهاي منطقه‌ي سواد و اطرافش كسي نماند كه زير عهد و پيمان مسلمانان در نيايد.(35)  كارگزاران منطقه‌اي خالد(رض) عبارتند از:
•	عبدالله بن وثيمه‌ي نصري، كارگزار فلاليج.
•	جرير بن عبدالله، كارگزار بانقيا.
•	بشير بن خصاصيه، كارگزار نهرين.
•	سويد بن مقرن مزني، كارگزار تستر (شوشتر)
•	اط بن ابي‌اط، كارگزار رودستان.
مرزباناني كه از سوي خالد براي پاسداري از مناطق مرزي تعيين شدند، عبارتند از:
•	ضرار بن ازور.
•	مثني بن حارثه‌ي شيباني.
•	ضرار بن خطاب.
•	ضرار بن مقرن.
•	قعقاع بن عمرو.
•	بسر بن ابي‌رهم.
•	قتيبه بن نهاس.(36) 
خالد(رض) پس از مناسب شدن شرايط عراق و هنگامي كه حد فاصل حيره و دجله از زير سلطه‌ي حكومت ايران درآمد، براي شكست ايرانيان در مناطق تحت سلطه‌ي آن‌ها مصمم شد. در همان زمان اردشير مُرد و اختلاف شديدي درميان ايرانيان بر سر پادشاهي به وجود آمد. خالد(رض) اين فرصت را غنيمت دانست و نامه‌اي به شرح ذيل براي سران ايراني نوشت:
«از خالد بن وليد به سران ايران؛
سپاس و ستايش، مخصوص خدا است كه حكومت شما را به‌سر آورد و جمعتان را پراكنده ساخت و حيله و مكرتان را ضعيف و ناتوان نمود؛ سپاس خداي متعال را كه قوت شما را درهم شكست و اموال و قدرتتان را از دستتان بيرون آورد و حكومتتان را به نابودي كشانيد. زماني كه نامه‌ام به دستتان رسيد، مسلمان شويد تا در امان باشيد يا اين‌كه ذمي بودن خود را بپذيريد و جزيه بپردازيد و گرنه با كساني به سراغ شما آمده‌ام كه مرگ را به گونه‌اي دوست دارند كه شما زندگي را دوست داريد و به آخرت، طوري عشق مي‌ورزند كه شما به دنيا حرص و اشتياق مي‌ورزيد.»(37)  خالد نامه‌اي به همين مضمون به مرزبانان ايراني نيز نوشت.(38) 
با فتح حيره كه از موقعيت بسيار خوبي برخوردار بود، بخشي از آرزوي ابوبكر صديق(رض) براي فتح عراق تحقق يافت. خالد بن وليد(رض) در مناسب‌ترين زمان، وارد عمل شد و در محرم سال دوازدهم هجري جنگ با دشمن را در نبرد كاظمه آغاز كرد. فتح حيره در ربيع‌الاول سال دوازدهم پايان يافت.(39) 
---------------------------------------------------------------------------------------------------------
27) نام مرزبان حيره، آزادبه بوده است. (مترجم)
28) محل اردوي آزادبه، مكاني به نام غريين بوده كه شهر نجف در آن‌جا بنا شده است.(مترجم)
29) تاريخ الدعوة إلي الإسلام، ص348
30) تاريخ طبري (4/181)
31) تاريخ طبري (4/178)
32) التاريخ الإسلامي (9/148)
33) روايت بخاري، كتاب المغازي، شماره‌ي 4210
34) أبوبكر الصديق، نوشته‌ي علي طنطاوي، ص33
35) خالد بن وليد، نوشته‌ي صادق عرجون، ص222
36) أبوبكر الصديق، خالد جنابي و نزار حديثي، ص51و52
37) تاريخ طبري (4/186)
38) رجوع كنيد به مرجع سابق.
39) التاريخ الإسلامي (9/150)<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:3.txt">شناسنامه</a><a class="text" href="w:text:4.txt">يادداشت مترجم</a><a class="text" href="w:text:5.txt">مقدمه‌ي مؤلف</a><a class="folder" href="w:html:6.xml">فصل اول: ابوبكر صديق(رض) در مكه</a><a class="folder" href="w:html:78.xml">فصل دوم: وفات رسول اكرم(ص)، سقيفه‌ي بني‌ساعده و اعزام لشكر اسامه(رض)</a><a class="folder" href="w:html:110.xml">فصل سوم: اعزام لشكر اسامه(رض) و جهاد ابوبكر صديق(رض) با مرتد